Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.071 bài, trang 64 trên 1.454
Cây ô rô nước thể hiện khả năng bảo vệ niêm mạc và giảm tiết axit dạ dày rõ rệt, nhưng toàn bộ dữ liệu hiện tại mới chỉ ghi nhận trên động vật thực nghiệm. Người bệnh chưa thể dùng thảo dược này để thay thế thuốc điều trị loét dạ dày.
Các nghiên cứu ống nghiệm bước đầu ghi nhận một số hợp chất trong cây ích mẫu nam có khả năng ức chế mạnh enzym alpha-glucosidase và kháng viêm. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại chỉ dừng ở mức thử nghiệm phân lập trong phòng thí nghiệm, chưa có dữ liệu lâm sàng trên người và tuyệt đối không thể thay thế thuốc điều trị theo đơn.
Sơ chế ô tặc cốt (mai mực) đúng cách đòi hỏi phải rửa sạch muối biển, sao vàng nung giòn và tán bột thật mịn. Quy trình này giúp loại bỏ tạp chất biển, giảm nguy cơ nhiễm asen vô cơ và ngăn mảnh vụn cào xước niêm mạc dạ dày.
Nước hạt é thường được đồn thổi như một phương thuốc thanh lọc, thải độc gan cấp tốc. Tuy nhiên, y học hiện đại khẳng định hạt é không có khả năng lọc độc cho gan, mà chỉ đóng vai trò là một thức uống giải khát lành mạnh, giúp cung cấp nước và chất xơ hỗ trợ hệ tiêu hóa.
Người bệnh đái tháo đường type 2 có thể ăn yến mạch mỗi ngày nhờ lợi ích hỗ trợ giảm HbA1c và cải thiện mỡ máu. Tuy nhiên, yến mạch giàu carbohydrate nên cần dùng với liều lượng vừa phải để thay thế các loại tinh bột khác, tránh nguy cơ tăng vọt đường huyết sau ăn.
Tổ yến chứa tỷ lệ đạm thô vượt trội và các phức hợp glycoprotein độc đáo, nhưng trứng gà lại là nguồn protein hoàn chỉnh dễ hấp thu với chi phí rẻ hơn hàng chục lần. Nếu xét thuần túy về nhu cầu bổ sung chất đạm cho cơ thể, trứng gà mang lại hiệu quả dinh dưỡng và kinh tế vượt trội so với yến sào.
Ích trí nhân thường được đồn thổi là vị thuốc giúp quý ông "bổ thận tráng dương", lấy lại bản lĩnh phái mạnh. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy thảo dược này chỉ có tác dụng sáp niệu, giảm tiểu nhiều và hỗ trợ chuyển hóa thận, hoàn toàn không giúp tăng cường chức năng sinh lý nam.
Mai mực (ô tặc cốt) là bài thuốc dân gian quen thuộc chữa đau dạ dày, nhưng chứa lượng lớn canxi cacbonat. Ba nhóm người gồm bệnh nhân tăng canxi máu, người có sỏi thận canxi và người bị táo bón mạn tính cần tránh dùng để ngăn ngừa nguy cơ sỏi tái phát và các biến chứng nguy hiểm.
Cây Áp cước bản thảo (*Ranunculus sieboldii*) được dân gian truyền tai về khả năng kháng viêm, nhưng khoa học hiện chỉ ghi nhận hoạt tính kháng viêm ở cấp độ phòng thí nghiệm trên tế bào và động vật của các loài cùng chi. Chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả và độ an toàn của cây này trên cơ thể người.
Hiện chưa có nghiên cứu chứng minh ích trí nhân gây hạ huyết áp cộng dồn hay biến động điện giải khi uống cùng thuốc hạ áp. Dù vậy, dữ liệu tiền lâm sàng cho thấy dược liệu này tác động lên nhiều cơ chế sinh học, đòi hỏi người bệnh phải tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng chung.
Âm hành thảo được y học cổ truyền ghi nhận tác dụng bảo vệ gan và kháng khuẩn, song dữ liệu khoa học hiện nay chủ yếu dừng lại ở mức khảo sát thành phần và thử nghiệm trên động vật, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả hạ men gan ở người.
Áp cước bản thảo (chi Mao lương) và bồ công anh đều có hoạt tính kháng viêm trong thử nghiệm, nhưng khác biệt lớn về độ an toàn. Chi Mao lương tiềm ẩn độc tính cao, dễ gây kích ứng nếu không xử lý đúng cách; trong khi bồ công anh an toàn hơn nhiều, sở hữu nghiên cứu bảo vệ gan rõ ràng.
Tự ý dùng ích trí nhân trị tiểu dầm ở trẻ nhỏ là sai lầm nguy cơ cao. Dược liệu này mới chỉ thử nghiệm trên chuột, hoàn toàn chưa có bằng chứng an toàn hay liều lượng chuẩn cho trẻ em. Phụ huynh không nên tự ý dùng thuốc truyền miệng mà cần đưa trẻ đi khám bác sĩ để tìm nguyên nhân.
Uống 10 gram hạt é đã ngâm nở hoàn toàn mỗi ngày là liều lượng khoa học giúp cơ thể nhận đủ chất xơ và khoáng chất mà không lo đầy hơi hay chướng bụng. Việc tăng dần từng chút một và ngâm đủ nước giúp hệ vi sinh đường ruột thích nghi êm ái.
Nhiều người ngâm quả óc chó qua đêm để loại bỏ axit phytic nhằm tăng hấp thu vi chất. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy việc ngâm hạt này hầu như không làm giảm nồng độ phytate, thậm chí có thể làm hao hụt khoáng chất tự nhiên trong hạt, khiến thói quen này trở nên không cần thiết.
Quả óc chó là nguồn cung cấp axit béo omega-3 thực vật (ALA) dồi dào, rất tốt cho sự phát triển của thai nhi. Tuy nhiên, do mật độ năng lượng và chất béo cao, mẹ bầu chỉ nên ăn từ 2 đến 3 quả mỗi ngày để vừa đủ dưỡng chất vừa tránh nguy cơ dư thừa calo.
Âm địa quyết là thảo dược trị ho, thanh nhiệt quen thuộc, nhưng chưa có nghiên cứu độc tính bán trường diễn chứng minh an toàn cho gan thận khi dùng dài ngày. Tự ý sắc uống liều cao vị thuốc này từng được ghi nhận gây ngộ độc tiêu cơ vân cấp tính, tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nguy hiểm cho thận nếu không cấp cứu kịp thời.
Ích trí nhân là dược liệu quen thuộc hỗ trợ đường ruột và tiết niệu. Tuy nhiên, người thể nhiệt, táo bón kéo dài, âm hư hỏa vượng và phụ nữ mang thai cần thận trọng, tránh tự ý sử dụng để không làm trầm trọng thêm triệu chứng bệnh và bảo vệ sức khỏe thai kỳ.
Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trực tiếp chứng minh hạt é giúp hạ đường huyết sau ăn ở người bệnh tiểu đường. Bằng chứng khoa học hiện có mới chỉ ghi nhận tác dụng trên lá húng quế và một số hạt giàu chất xơ khác như hạt lanh, hạt chia. Người bệnh chỉ nên xem hạt é là nguồn chất xơ hỗ trợ.
Nghiên cứu cho thấy chiết xuất yến sào có khả năng kích thích tổng hợp collagen, tăng ẩm và giảm tổn thương do tia cực tím trên mô hình động vật. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người vẫn còn thiếu, người dùng không nên kỳ vọng yến sào là thần dược ngăn chặn hoàn toàn lão hóa da.
