Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.116 bài, trang 81 trên 1.456
Wasabi thường được truyền tai như một loại gia vị giúp "đốt mỡ", thúc đẩy giảm cân nhờ vị cay nồng đặc trưng. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện tại mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trên chuột với chiết xuất đặc chế, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận hiệu quả giảm béo tương tự trên cơ thể người.
Wasabi mang lại vị cay nồng kích thích nhưng có thể gây hại cho những người có đường tiêu hóa nhạy cảm. Ba nhóm bệnh nhân gồm trào ngược dạ dày thực quản, viêm loét hoặc ban đỏ niêm mạc dạ dày - tá tràng và hội chứng ruột kích thích nên hạn chế ăn nhiều món gia vị này để tránh kích ứng niêm mạc và làm trầm trọng thêm các triệu chứng bệnh.
Người đang uống thuốc hạ áp không nên dùng xoan nhừ thường xuyên hoặc dùng chiết xuất đậm đặc. Dù có hoạt tính sinh học, xoan nhừ chứa các hợp chất có thể gắn kết với thụ thể tim mạch, tiềm ẩn nguy cơ tương tác với thuốc điều trị nhưng chưa có thử nghiệm an toàn lâm sàng trên người bệnh.
Chiết xuất từ vỏ cây vối thuốc răng cưa (*Schima superba*) thể hiện hoạt tính ức chế nấm *Candida albicans* trong các thử nghiệm ống nghiệm nhờ cơ chế phá hủy màng tế bào. Dù vậy, các bằng chứng hiện tại mới dừng ở mức phòng thí nghiệm, chưa đủ cơ sở lâm sàng để khẳng định hiệu quả điều trị ngứa hay nấm da trên người.
Rượu ngâm xoan nhừ thường được truyền tai như bài thuốc bồi bổ, trị đau nhức xương khớp. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học chỉ ra chiết xuất từ cây này chứa các hoạt chất dược lý mạnh, việc tự ý ngâm uống tiềm ẩn nhiều rủi ro ngộ độc, đặc biệt chống chỉ định với phụ nữ mang thai, người bệnh gan tụy.
Phụ nữ mang thai không nên uống nước vối thường xuyên do thiếu hụt dữ liệu an toàn lâm sàng trên thai kỳ. Hàm lượng tannin tự nhiên trong vối có thể tạo phức chelate gây kết tủa sắt, làm giảm khả năng hấp thu vi chất thiết yếu này của mẹ bầu.
Trái xoay với lớp thịt chua ngọt bao quanh hạt cứng là món ăn vặt quen thuộc, nhưng tiềm ẩn hiểm họa khóc sặc đường thở ở trẻ nhỏ. Để phòng tránh tai nạn dị vật nguy hiểm, phụ huynh cần nắm vững đặc tính cơ học của hạt xoay, giám sát chặt chẽ và biết cách xử trí ngạt thở đúng chuẩn y khoa.
Người mắc bệnh tiểu đường không nên ăn trái xoay ngào đường vì hàm lượng đường hấp thu nhanh rất cao gây tăng vọt đường huyết. Quá trình chế biến nhiệt cùng đường bổ sung làm phá hủy cấu trúc chất xơ tự nhiên của quả. Người bệnh nên ưu tiên trái cây tươi nguyên bản và tham khảo ý kiến bác sĩ.
Wasabi chứa hoạt chất 6-MSITC có đặc tính ức chế kết tập tiểu cầu nhẹ. Khi dùng chung với thuốc chống đông máu hoặc thuốc kháng tiểu cầu, loại gia vị này có thể gây hiệu ứng cộng dồn, làm tăng nguy cơ chảy máu và xuất huyết nguy hiểm cho người bệnh.
Cả vừng đen và vừng trắng đều giàu chất béo lành mạnh và chất chống oxy hóa sesamin, sesamolin. Trong đó, vừng đen thường chiếm ưu thế về tổng lượng lignan và polyphenol, nhưng tỷ lệ cụ thể còn phụ thuộc vào giống cây trồng và cách chế biến nhiệt.
Ăn trái xoay trị tiêu chảy là mẹo dân gian phổ biến nhờ vị chát đặc trưng của tannin. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính chống tiêu chảy và kháng khuẩn của chi thực vật này trên động vật và phòng thí nghiệm, hoàn toàn thiếu vắng thử nghiệm lâm sàng trên người.
Nhờ chứa hoạt chất tự nhiên 1-deoxynojirimycin (1-DNJ), lá dâu tằm có khả năng ức chế mạnh enzym alpha-glucosidase, giúp làm chậm quá trình phân giải tinh bột và ngăn ngừa hiện tượng đường huyết tăng vọt sau bữa ăn. Bằng chứng từ các thử nghiệm lâm sàng xác nhận hiệu quả giảm đỉnh đường huyết, nhưng người dùng không nên coi đây là thuốc chữa bệnh thay thế.
Các triterpenoid saponin phân lập từ vỏ rễ cây vối thuốc răng cưa (*Schima superba*) cho thấy khả năng ức chế dòng tế bào u hắc tố B16 trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, đây mới là kết quả thử nghiệm ống nghiệm sơ khởi, hoàn toàn không phải thuốc chữa bệnh và chưa từng được kiểm chứng trên cơ thể người.
Dị ứng hạt vừng đang gia tăng trên toàn cầu với tỷ lệ sốc phản vệ lên tới 37,7%, trở thành mối lo ngại sức khỏe lớn. Nhóm người có cơ địa đa dị ứng, đặc biệt là dị ứng đậu phộng và các loại hạt cây, đối mặt với nguy cơ mẫn cảm chéo cao nhất.
Uống trà lá dâu tằm ngay trước bữa ăn hoặc cùng miếng ăn đầu tiên là thời điểm tối ưu nhất để hạ đường huyết. Nhờ cơ chế ức chế men alpha-glucosidase tại ruột non, các hoạt chất trong lá dâu tằm giúp chặn đứng quá trình phân giải tinh bột, làm chậm hấp thu đường vào máu hiệu quả hơn hẳn việc uống sau ăn.
Ăn canh lá dâu tằm tươi cung cấp dinh dưỡng tự nhiên nhưng hàm lượng hoạt chất dễ biến đổi khi gia nhiệt, trong khi viên chiết xuất chuẩn hóa mang lại liều lượng hoạt chất rõ ràng, ổn định và hiệu quả kiểm soát đường huyết sau ăn đã được chứng minh qua thử nghiệm lâm sàng.
Xoan mộc thường được đồn thổi có khả năng hạ đường huyết, nhưng các nghiên cứu hiện nay mới chỉ ghi nhận tác dụng ức chế enzyme tiêu hóa tinh bột trên động vật và ống nghiệm. Chưa có bằng chứng khoa học trên người, bệnh nhân tiểu đường tuyệt đối không tự ý dùng thay thuốc.
Bột hạt vối rừng chứa nhiều polyphenol và flavonoid hỗ trợ chống oxy hóa và hạ đường huyết, nhưng hiện chưa có liều chuẩn hóa tuyệt đối cho người. Việc dùng quá liều có thể gây tụt đường huyết đột ngột hoặc kích ứng tiêu hóa. Người dùng chỉ nên dùng lượng vừa phải và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
Uống vỏ rễ hay quả cây xoan để trị giun theo kinh nghiệm dân gian tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cấp tính đe dọa tính mạng. Các độc tố tự nhiên như toosendanin trong cây xoan có thể gây tổn thương tiêu hóa, tê liệt thần kinh và suy hô hấp, vượt xa mọi lợi ích đường ruột truyền miệng.
Nhiều người tin rằng chiết xuất vỏ vối rừng giúp giải độc và bảo vệ gan vượt trội. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học về khả năng chống oxy hóa và giảm viêm của loại vỏ cây này hiện chỉ mới dừng lại ở thử nghiệm trên động vật gặm nhấm và nuôi cấy tế bào, chưa đủ dữ liệu lâm sàng trên người.
