Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 121 trên 483
Cả khôi tía và khôi trắng đều chứa tanin, flavonoid và polyphenol có tiềm năng kháng viêm, giảm oxy hóa hỗ trợ dạ dày. Chưa có nghiên cứu đối đầu chứng minh loại nào vượt trội hơn; hiệu quả phụ thuộc vào nguồn gốc, thời điểm thu hái và hàm lượng chiết xuất chuẩn hóa.
Long đởm thảo là vị thuốc đắng thanh nhiệt quen thuộc, nhưng có thể gây kích ứng nghiêm trọng cho người viêm loét dạ dày tá tràng, người huyết áp thấp, phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ. Nhóm đối tượng nhạy cảm này tuyệt đối không tự ý mua về sắc uống nhằm tránh biến chứng tiêu hóa và chuyển hóa gan nguy hiểm.
Long nha thảo chứa nhiều hợp chất tannin và polyphenol có hoạt tính sinh học, nhưng việc sắc uống quá đặc hoặc quá liều có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày dẫn đến cảm giác buồn nôn, cồn cào. Người dùng chỉ nên dùng lượng vừa phải theo đơn của thầy thuốc và uống sau bữa ăn để đảm bảo an toàn.
Đọt non lành ngạnh là loại rau rừng được nhiều người ưa chuộng nhưng chứa hàm lượng tannin tự nhiên cao. Hoạt chất tạo vị chát này có thể gây xót ruột khi bụng đói và tạo phức ức chế hấp thu sắt trong bữa ăn. Nắm rõ cách chế biến và lượng dùng giúp bạn thưởng thức an toàn.
Rau lu lu đực chứa độc tố alkaloid có thể gây hại nghiêm trọng cho phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người có hệ tiêu hóa yếu. Độc chất trong cây gây kích ứng niêm mạc ruột, nguy cơ sảy thai và tổn thương thần kinh, đòi hỏi sự thận trọng tối đa khi sử dụng.
Long nha thảo thường được người dân dùng làm trà hỗ trợ thanh nhiệt, giảm viêm và cầm máu. Dù vậy, những hoạt tính sinh học đặc thù của thảo dược này tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe đối với phụ nữ mang thai, người thiếu máu thiếu sắt, người bị táo bón và bệnh nhân chuẩn bị phẫu thuật.
Nhiều người có thói quen sắc lá lan điền uống thay trà hàng ngày mà không biết nguy cơ tích lũy độc chất. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy dịch chiết một số loài lan điền có thể chứa xyanua, làm tăng mỡ máu, tăng đường huyết và giảm hồng cầu nếu lạm dụng dài ngày.
Uống rượu ngâm long duyên hương không mang lại lợi ích bồi bổ nào đã được chứng minh, trái lại tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng do lẫn tạp chất sinh học, nhiễm kim loại nặng và hóa chất từ hàng giả trôi nổi.
Long đởm thảo là dược liệu có vị đắng đậm và tính hàn, thường dùng hỗ trợ các bệnh lý gan mật. Việc duy trì liều dùng an toàn giới hạn ở mức 3-6g mỗi ngày dưới dạng thuốc sắc là điều kiện quan trọng nhằm phòng ngừa nguy cơ buồn nôn, đau đầu và kích ứng niêm mạc ruột.
Nhiều gia đình rỉ tai nhau mài long cốt cho trẻ quấy khóc đêm uống để an thần, ngủ sâu. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học về dược liệu này hiện chỉ có trên động vật, chưa từng thử nghiệm ở trẻ nhỏ. Việc tự ý cho uống dễ gây quá tải thận non nớt, tiềm ẩn rủi ro ngộ độc khoáng chất nguy hiểm.
Nhiều thai phụ lo lắng bôi dầu chứa long não có thể gây ngấm qua nhau thai và sảy thai. Dữ liệu độc học trên động vật cho thấy long não có khoảng an toàn rộng và không gây quái thai, nhưng nghiên cứu lâm sàng trực tiếp trên người còn hạn chế, đòi hỏi mẹ bầu phải dùng thận trọng.
Liên kiều là vị thuốc thanh nhiệt quen thuộc, song không phải ai cũng phù hợp để sử dụng. Người có tỳ vị hư hàn, huyết áp thấp, người chuẩn bị phẫu thuật và bệnh nhân suy thận cần đặc biệt thận trọng, bởi dược liệu này có thể làm chậm thanh thải thuốc và chưa có dữ liệu lâm sàng an toàn trên các nhóm bệnh lý này.
Long cốt (Fossilia Ossis Mastodi) thường được nhắc đến trong nhiều bài thuốc cổ truyền, song bằng chứng khoa học thực nghiệm hiện nay chỉ giới hạn trên mô hình động vật phối hợp thảo dược, chưa có nghiên cứu an toàn trên người suy thận, sỏi tiết niệu hay phụ nữ mang thai.
Bách hợp từ loa kèn vằn (*Lilium lancifolium*) giàu chất chống oxy hóa và carbohydrate nhưng không phù hợp cho tất cả mọi người. Người bị tiêu chảy mạn tính, tỳ vị hư hàn, cơ địa dị ứng hoặc có bệnh dạ dày nhạy cảm cần hết sức thận trọng, tránh tự ý sử dụng để phòng ngừa các phản ứng kích ứng đường tiêu hóa.
Vỏ cây liễu là dược liệu tự nhiên giúp hạ sốt và giảm đau, nhưng cần dùng đúng liều lượng để tránh tác dụng phụ. Bằng chứng khoa học cho thấy mức liều chuẩn hóa an toàn và mang lại hiệu quả giảm đau cơ xương khớp, đau thắt lưng đạt tới 240 mg salicin mỗi ngày trong tối đa 6 tuần.
Phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng nước cam thảo hoặc sản phẩm chứa rễ cam thảo đậm đặc. Tiêu thụ nhiều hoạt chất glycyrrhizin từ cam thảo trong thai kỳ có liên quan đến việc làm suy giảm chỉ số phát triển trí tuệ, khả năng ngôn ngữ và làm tăng nguy cơ rối loạn hành vi ở trẻ nhỏ.
Chiết xuất vỏ cây liễu chứa hoạt chất chuyển hóa thành axit salicylic tự nhiên tương tự aspirin. Dù có tác dụng giảm đau, hạ sốt, thảo dược này chống chỉ định cho trẻ em sốt do virus vì nguy cơ hội chứng Reye đe dọa tính mạng, người loét dạ dày xuất huyết và người dị ứng salicylate.
Kim ngân hoa và liên kiều là cặp thảo dược quen thuộc trị cảm sốt, nhưng khác biệt rõ rệt về hoạt chất và cơ chế. Kim ngân hoa giàu acid phenolic giúp ức chế enzyme virus, trong khi liên kiều chứa forsythoside A và phillyrin giúp hạ sốt, ức chế nhân lên của virus và giảm phản ứng viêm phế quản.
Bạch cập (hay liên cập thảo) là vị thuốc cổ truyền nổi tiếng với tác dụng cầm máu và làm lành vết thương. Tuy nhiên, do đặc tính gây tắc mạch và thúc đẩy đông máu, loại dược liệu này tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng đối với người có nguy cơ huyết khối, người dùng thuốc chống đông, phụ nữ mang thai và người cơ địa dị ứng.
Hạt sen là món ăn bổ dưỡng giàu đạm và khoáng chất, nhưng không phải ai dùng cũng tốt. Ba nhóm người gồm người đang bị đầy bụng khó tiêu, bệnh nhân suy thận cần kiểm soát kali và người dùng thuốc tim mạch nên hạn chế tiêu thụ loại hạt này để tránh nguy cơ rối loạn điện giải và quá tải tiêu hóa.
