Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 172 trên 483
Vỏ hạt đậu xanh chứa hơn 96% lượng chất chống oxy hóa quý giá vitexin và isovitexin, vượt trội hoàn toàn so với phần nhân trắng. Tuy nhiên, lớp vỏ này cũng chứa nhiều chất xơ khó tiêu gây trướng bụng, đòi hỏi người dùng cần cân nhắc thể trạng tiêu hóa trước khi lựa chọn.
Trà hoa đào được đồn thổi giúp giảm cân nhanh, nhưng thực chất cảm giác nhẹ bụng chủ yếu do tính nhuận tràng gây mất nước tạm thời. Nghiên cứu mới chỉ ghi nhận khả năng ức chế tạo mỡ của chiết xuất hoa đào trên chuột và tế bào, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả giảm mỡ thừa trên cơ thể người.
Tử thảo (*Lithospermum erythrorhizon*) là thảo dược chống chỉ định tuyệt đối cho phụ nữ mang thai và người chuẩn bị thụ thai. Các nghiên cứu xác nhận hoạt chất trong rễ cây làm sụt giảm nội tiết tố, ức chế hoàng thể, cắt nguồn dưỡng chất nuôi phôi và trực tiếp gây sảy thai.
Nhiều người truyền tai nhau việc sắc Cò sen (Miliusa velutina) uống hàng ngày để phòng ngừa bệnh tật hoặc bồi bổ. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy hoạt chất tiềm năng chỉ tan trong dung môi hữu cơ chuyên dụng, trong khi nước sắc thủ công khó thu được dược chất, thiếu chuẩn hóa liều lượng và tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc tế bào.
Vú sữa thơm ngon, giàu chất chống oxy hóa nhưng lượng đường tự nhiên cao cùng chất mủ thực vật có thể gây sình hơi, khó tiêu. Người hay bị táo bón, người mắc viêm đại tràng thể co thắt và người có cơ địa dị ứng mủ thực vật nên hạn chế ăn loại quả này để tránh đầy bụng.
Vỏ đào chứa nhiều dưỡng chất thực vật nhưng lại là nơi tập trung đậm đặc các protein gây dị ứng nguy hiểm, cao gấp hàng trăm lần so với thịt quả. Đối với người có cơ địa nhạy cảm hoặc dị ứng phấn hoa, gọt sạch vỏ đào trước khi ăn là biện pháp đơn giản giúp phòng ngừa các phản ứng nghiêm trọng.
Quả cò ke chín ăn được, an toàn và lành tính. Quả chứa hàm lượng chất xơ cao từ 25,62% đến 41,70%, giàu khoáng chất, vitamin cùng 12 hợp chất polyphenol tự nhiên mang lại khả năng chống oxy hóa, kích thích tiêu hóa và bảo vệ tế bào.
Thổ mộc hương là thảo dược có hoạt tính sinh học cao nhưng chống chỉ định tuyệt đối cho phụ nữ mang thai vì kích thích co bóp tử cung. Người chuẩn bị phẫu thuật và bệnh nhân tim mạch cũng phải tránh dùng do nguy cơ làm giảm nhịp tim và tụt huyết áp.
Đậu xanh giàu chất chống oxy hóa nhưng chứa oligosaccharide và chất ức chế enzyme tiêu hóa tinh bột, dễ sinh khí trong đại tràng. Người mắc hội chứng ruột kích thích, viêm đại tràng cấp và tiêu hóa kém cần hạn chế để tránh chướng bụng, kích ứng ruột.
Cây đầu heo (*Garuga pinnata*) chứa các hoạt chất có khả năng gây độc tế bào và tác động sâu lên hệ thần kinh, chuyển hóa nhưng chưa có dữ liệu lâm sàng về độ an toàn. Phụ nữ mang thai, phụ nữ cho con bú và trẻ nhỏ tuyệt đối không nên dùng dược liệu này để tránh nguy cơ ngộ độc và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe.
Người đau dạ dày hoàn toàn có thể ăn ổi chín mềm nhưng cần kiêng tuyệt đối ổi xanh và hạt ổi. Độ cứng và acid trong ổi xanh dễ gây tổn thương cơ học, trong khi ổi chín mềm bỏ hạt lại cung cấp nhiều dưỡng chất có lợi nếu được dùng đúng cách sau bữa ăn.
Nước sắc lá và các bộ phận của cây sổ (Dillenia indica) thường được truyền tai như bài thuốc dân gian hỗ trợ tiểu đường. Dù ghi nhận khả năng hạ đường huyết, người bệnh tiểu đường đang dùng thuốc, phụ nữ mang thai và người suy thận nặng cần hết sức thận trọng do nguy cơ tụt đường huyết quá mức và thiếu dữ liệu an toàn lâm sàng.
Cùng thuộc họ Trám (Burseraceae), nhũ hương nổi tiếng với đặc tính kháng viêm từ nhựa, trong khi cây đầu heo (*Garuga pinnata*) lại chứa amentoflavone và polyphenol từ lá và vỏ. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy cây đầu heo có tiềm năng phục hồi trí nhớ, chống oxy hóa và ổn định đường huyết, hoàn toàn khác biệt với nhũ hương.
Nhiều người truyền tai nhau uống trà lá trứng cá để trị bệnh và thanh lọc cơ thể, nhưng các nghiên cứu mới dừng ở mức thử nghiệm phòng thí nghiệm. Ba nhóm đối tượng gồm người bệnh tiểu đường, phụ nữ mang thai và người suy gan thận tuyệt đối không nên tự ý dùng để tránh nguy cơ tụt đường huyết cùng nhiều biến chứng nguy hiểm.
Thịt quả vú sữa cung cấp nước, chất xơ cùng một lượng vitamin C và canxi, góp phần hỗ trợ tiêu hóa và bổ sung vi chất cho thai kỳ. Mẹ bầu nên dùng ở mức vừa phải trong chế độ ăn cân đối nhưng không thể thay thế các viên uống vi chất theo chỉ định y khoa.
Quả óc chó giàu dưỡng chất nhưng không an toàn cho tất cả mọi người. Người có cơ địa dị ứng hạt cây, tiền sử sỏi thận oxalate, chức năng thận suy giảm hoặc đường tiêu hóa yếu cần hết sức thận trọng, tránh nạp lượng lớn gây hại cho sức khỏe.
Cả vú sữa tím và vú sữa trắng đều chứa nhiều polyphenol chống oxy hóa như epicatechin và quercetin, tập trung cao ở lớp vỏ. Hiện chưa có nghiên cứu khoa học phân tích trực tiếp sự chênh lệch anthocyanin giữa hai giống, do đó giá trị dinh dưỡng của chúng phụ thuộc vào độ tươi ngon và chế độ ăn cân bằng.
Tắc kè đá được biết đến rộng rãi nhờ công dụng hỗ trợ xương khớp, nhưng không phải ai cũng dùng được. Người mang thai, mắc bệnh nhạy cảm estrogen, suy giảm chức năng gan thận hoặc đang tiêu chảy cần đặc biệt thận trọng, tuyệt đối không tự ý sử dụng để tránh các rủi ro sức khỏe nghiêm trọng.
Phụ nữ mang thai không nên uống trà sả đậm đặc hoặc dùng chiết xuất sả liều cao. Hoạt chất citral trong cây sả chanh có tác động sinh học trực tiếp lên cơ trơn tử cung, tiềm ẩn rủi ro kích thích co bóp và xáo trộn sinh lý thai kỳ nếu dùng nồng độ cao dạng nước sắc.
Ăn quá nhiều quả sơ ri có thể làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận oxalat, đặc biệt ở nam giới và người có tiền sử sỏi thận. Lượng vitamin C đậm đặc khi nạp vượt mức sẽ chuyển hóa trực tiếp thành oxalat qua nước tiểu, dễ gây kết tinh sỏi và lắng đọng tinh thể tổn thương thận.
