Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 173 trên 483
Củ tầm sét và sâm bố chính thuộc hai họ thực vật khác nhau, mang đặc tính bồi bổ và thành phần sinh học riêng biệt. Nhận biết đúng bản chất giúp người dùng chọn đúng dược liệu, tránh lãng phí tiền bạc và hạn chế tác dụng phụ cho đường tiêu hóa.
Naringin là flavonoid hoạt tính then chốt chiết xuất từ thân rễ cây tắc kè đá (cốt toái bổ), có khả năng thúc đẩy quá trình tăng sinh, biệt hóa tế bào tạo xương và ức chế tế bào hủy xương. Hoạt chất này còn hỗ trợ kháng viêm và chống thoái hóa tế bào xương hiệu quả.
Củ tầm sét thường được dân gian dùng để bồi bổ cơ thể, nhưng do chứa hàm lượng glycoside dạng nhựa gây kích thích tiêu hóa mạnh, 4 nhóm người gồm người tỳ vị hư hàn, viêm loét dạ dày, đường huyết thấp và người đang uống thuốc trị bệnh tuyệt đối không nên tự ý sử dụng.
Nhiều người tin rằng uống nước ép sơ ri giúp đánh tan cơn đau mỏi cơ bắp sau tập luyện. Dù sơ ri chứa lượng lớn vitamin C và rutin có đặc tính chống oxy hóa mạnh, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh loại quả này giúp giảm đau cơ trực tiếp trên người tập thể thao.
Cây thằn lằn là dược liệu dân gian quen thuộc nhưng đường uống chống chỉ định tuyệt đối cho phụ nữ mang thai, người viêm loét dạ dày tá tràng và trẻ nhỏ. Hoạt chất trong cây dễ gây co bóp tử cung, kích ứng vết loét tiêu hóa và đe dọa hệ tiêu hóa non nớt của trẻ.
Tiểu kế khô là vị thuốc thanh nhiệt, cầm máu quen thuộc nhưng cần dùng đúng khoảng liều an toàn từ 9 đến 15 gram mỗi ngày. Việc lạm dụng trà sắc quá đặc có thể gây đầy trướng, kích ứng niêm mạc ruột và tiêu chảy do nồng độ hoạt chất phenolic và sterol khó tiêu hóa.
Cây trứng cá rất quen thuộc tại Việt Nam, cho quả nhỏ màu đỏ mọng ngọt ngào. Các phân tích phòng thí nghiệm xác nhận loại quả này chứa lượng polyphenol dồi dào như axit gallic và flavonoid, mang hoạt tính chống oxy hóa tự nhiên cao, giúp trung hòa gốc tự do và hỗ trợ ức chế enzyme chuyển hóa đường.
Thổ mộc hương là vị thuốc quen thuộc nhưng tiềm ẩn rủi ro viêm da tiếp xúc dị ứng và rối loạn tiêu hóa. Hoạt chất sesquiterpene lactone, đặc biệt là alantolactone trong cây, có thể kích hoạt phát ban, ngứa ngáy và dị ứng chéo mà nhiều người không ngờ tới.
Quả và chiết xuất cây sổ (*Dillenia indica*) dung nạp tốt, không gây chết trong thử nghiệm độc tính cấp trên chuột. Tuy nhiên, dùng liều cao kéo dài ghi nhận tổn thương nhẹ tại ống thận và men gan, người có bệnh thận mạn tính cần thận trọng.
Vỏ thông rừng tự nhiên không giống chiết xuất Pycnogenol chuẩn hóa. Pycnogenol là chế phẩm độc quyền từ thông biển Pháp với nồng độ procyanidin ổn định 65-75% và đã trải qua hàng chục thử nghiệm lâm sàng, trong khi vỏ cây thô chưa qua tinh chiết không đảm bảo hàm lượng hoạt chất.
Các saponin steroid trong sâm cau đỏ thể hiện khả năng chống viêm rõ rệt trong ống nghiệm nhờ ức chế men elastase và giảm sinh superoxide từ bạch cầu trung tính. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại mới dừng ở mức tiền lâm sàng và hiệu lực thực tế vẫn thấp hơn các thuốc kháng viêm tiêu chuẩn.
Cây thàu táu chưa có nghiên cứu chuẩn mực về độc tính trên người, tiềm ẩn nguy cơ gây co bóp tử cung, dị tật thai nhi và nhiễm độc nội tạng. Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người mắc bệnh lý mạn tính tuyệt đối không tự ý sắc uống loại cây này để tránh các biến chứng đe dọa tính mạng.
Vỏ cây sổ chứa lượng lớn triterpenoid quý, đặc biệt là axit betulinic với khả năng kháng viêm và chống oxy hóa mạnh mẽ trong phòng thí nghiệm. Dù mang nhiều triển vọng hỗ trợ bảo vệ tế bào và phục hồi mô da, hoạt chất này hiện chủ yếu dừng lại ở các nghiên cứu in vitro và tiền lâm sàng.
Hạt mào gà trắng (thanh tương tử) là vị thuốc dân gian trị đau mắt, nhưng có tác dụng phụ làm giãn đồng tử. Tác động này khiến người mắc glôcôm (tăng nhãn áp) hoặc có góc tiền phòng hẹp đối mặt nguy cơ tăng áp lực mắt cấp tính, dẫn tới mù lòa vĩnh viễn.
Bà bầu có thể ăn sầu riêng nhưng cần hạn chế tối đa vì mật độ năng lượng, chất béo và đường đơn rất cao. Dù chứa vi chất folate có lợi cho sự phát triển của thai nhi, việc lạm dụng loại quả này làm gia tăng gánh nặng chuyển hóa, gây tích mỡ và đẩy cao rủi ro đái tháo đường thai kỳ.
Khổ qua rừng và cây cứt quạ là hai loài dây leo họ Bầu bí dễ gây nhầm lẫn ngoài tự nhiên. Trong khi khổ qua rừng là thực phẩm - dược liệu giàu hoạt chất hạ đường huyết và chống oxy hóa, cây cứt quạ lại chứa độc tính gây hại tiêu hóa nếu dùng sai liều lượng và chủng loại.
Bà bầu hoàn toàn có thể ăn hoa thiên lý để bổ sung chất xơ và các vi chất tự nhiên cho thai kỳ. Tuy nhiên, mẹ bầu chỉ nên ăn với lượng vừa phải, nấu chín kỹ và tránh lạm dụng để không gây rối loạn tiêu hóa hay đầy bụng.
Rễ cây tai mèo là vị thuốc dân gian quen thuộc nhưng không thể dùng tùy tiện. Phụ nữ mang thai, người chuẩn bị phẫu thuật và người huyết áp thấp là 3 nhóm đối tượng cần tránh dùng loại rễ này để phòng ngừa nguy cơ sảy thai, xuất huyết khó cầm và tụt huyết áp nguy hiểm.
Dầu thông chứa alpha-pinene có khả năng ức chế phản ứng viêm và giảm cảm giác đau trên mô hình thực nghiệm. Tuy nhiên, việc bôi ngoài da tiềm ẩn nguy cơ viêm da tiếp xúc và tổn thương tế bào do kích ứng, đòi hỏi người dùng phải hết sức cẩn trọng.
Trà sả chanh thơm mát được nhiều người dùng để giải nhiệt, nhưng uống dạng đậm đặc tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Nghiên cứu cho thấy chiết xuất sả liều cao làm tụt huyết áp, tăng ure và creatinin máu, giảm độ lọc cầu thận. Bốn nhóm người gồm huyết áp thấp, bệnh thận, suy gan và chuẩn bị phẫu thuật cần hết sức cẩn trọng.
