Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 231 trên 483
Người cao tuổi nên ưu tiên đồ luộc, hấp làm phương pháp nấu nướng chính để giữ độ mềm, giúp dạ dày dễ tiêu hóa đạm và hạn chế gánh nặng AGEs lên mạch máu. Nồi chiên không dầu có thể dùng đổi vị ở nhiệt độ vừa phải, giúp giữ chất chống oxy hóa nhưng cần tránh để bề mặt thực phẩm bị khô cứng.
Ăn chay ngoài hàng quán thường nhiều tinh bột, ngập dầu mỡ nhưng thiếu hụt đạm thực vật chất lượng cao. Nghiên cứu khoa học cho thấy chế độ ăn thực vật đúng cách không lo thiếu protein, song nguy cơ thiếu hụt dự trữ sắt là có thật do sắt thực vật hấp thu kém hơn sắt động vật.
Gọi thêm đĩa rau luộc khi ăn ngoài là thói quen lành mạnh giúp giảm tải dầu mỡ, nhưng lượng chất xơ trong một đĩa rau đơn lẻ không đủ bù đắp mức khuyến nghị 20–25 g mỗi ngày. Để bảo vệ sức khỏe, người tiêu dùng cần kết hợp thêm ngũ cốc nguyên hạt, trái cây và duy trì rau xanh trong mọi bữa ăn.
Nồi chiên không dầu sử dụng luồng khí nóng đối lưu làm suy giảm đáng kể hàm lượng vitamin E (tocopherol) trong các loại hạt như hạt óc chó hay hạnh nhân. Mức độ hao hụt phụ thuộc vào loại hạt và nhiệt độ; cài đặt nhiệt độ thấp từ 120-160°C là cách tối ưu để vừa giữ hương vị vừa bảo toàn dưỡng chất.
Dầu ô liu tinh luyện cùng các loại dầu giàu axit béo không bão hòa đơn thể hiện khả năng chịu nhiệt và chống phân hủy oxy hóa tốt nhất khi chiên ngập dầu. Trái lại, dầu đậu nành và hướng dương dễ bị oxy hóa mạnh, sinh nhiều hợp chất phân cực và aldehyde gây hại.
Nhiều người quay lại dùng mỡ lợn vì tin rằng mỡ truyền thống chịu nhiệt tốt và an toàn hơn dầu tinh luyện. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy mỡ lợn làm tăng cholesterol xấu, tích tụ mỡ gan và tăng nguy cơ xơ vữa, đòi hỏi người dùng phải hết sức cẩn trọng khi chiên xào hằng ngày.
Thiếu hụt choline là nguy cơ có thật ở người ăn chay, đặc biệt nếu kiêng trứng. Lòng đỏ trứng giữ vai trò quyết định giúp cung cấp choline cho chức năng gan và dẫn truyền thần kinh. Người ăn chay trứng sữa cần duy trì lượng trứng hợp lý và kết hợp thực phẩm thông minh để tránh thiếu hụt dưỡng chất thiết yếu này.
Nhiều người tập thể hình có thói quen pha sẵn bột whey protein rồi cất tủ lạnh qua đêm để tiết kiệm thời gian sáng hôm sau. Về mặt hóa sinh, đạm whey không bị biến tính hay mất giá trị sinh học ở nhiệt độ mát; tuy nhiên, môi trường nước giàu dinh dưỡng lại là điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển nếu bình chứa không tuyệt đối sạch.
Nồi chiên không dầu làm hao hụt một phần vitamin C do nhiệt độ cao, nhưng tỷ lệ lưu giữ vi chất này vẫn vượt trội so với luộc ngập nước. Nhờ cơ chế nhiệt khô đối lưu nhanh và không dùng nước, các vitamin tan trong nước tránh được nguy cơ bị hòa tan và rửa trôi ra ngoài.
Meal prep dài ngày giúp tiết kiệm thời gian nhưng tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn nghiêm trọng từ thức ăn lưu trữ. Phụ nữ mang thai, người già, người suy giảm miễn dịch và bệnh nhân sau can thiệp y khoa tuyệt đối không nên duy trì thói quen ăn đồ nấu sẵn để nhiều ngày do hệ miễn dịch yếu.
Hấp và quay vi sóng là hai phương pháp giữ lại vitamin C cùng các vitamin tan trong nước tốt nhất cho rau củ, trong khi luộc ngập nước gây thất thoát vi chất nhiều nhất. Lựa chọn kỹ thuật nấu phù hợp giúp bảo toàn dưỡng chất tối ưu cho bữa ăn gia đình.
Nấu ăn bằng chảo gang có thể giải phóng sắt vào thực phẩm, nhưng cơ thể hấp thu được bao nhiêu lại phụ thuộc vào lượng dự trữ ferritin nội sinh và các chất xúc tiến hoặc ức chế trong bữa ăn chứ không tự động tiếp nhận toàn bộ.
Nước tăng lực chứa hàm lượng caffeine đậm đặc cùng các hoạt chất như taurine có thể kích hoạt các cơn loạn nhịp tim nguy hiểm, co giật và ngộ độc cấp tính. Trẻ em, thanh thiếu niên và những người mắc bệnh lý tim mạch được các cơ quan y tế khuyến cáo tuyệt đối không nên sử dụng.
Meal prep hải sản tiềm ẩn rủi ro ngộ độc histamine và ôi thiu chất béo nếu bảo quản sai cách. Histamine là độc tố chịu nhiệt, không bị phá hủy qua nấu nướng, trong khi acid béo dễ bị oxy hóa khi để lâu. Kiểm soát nhiệt độ lạnh và chế biến đúng kỹ thuật là chìa khóa then chốt.
Nồi chiên không dầu dùng nhiệt độ cao đối lưu có thể thúc đẩy quá trình oxy hóa chất béo và làm suy giảm một phần omega-3 trong cá. Tuy nhiên, mức độ hao hụt hoàn toàn kiểm soát được nếu bạn điều chỉnh nhiệt độ vừa phải và chủ động bổ sung các loại thảo mộc chống oxy hóa tự nhiên khi chế biến.
Nấu chậm giúp collagen chuyển hóa thành gelatin mềm mọng và giữ trọn vẹn khoáng chất, nhưng nếu gia nhiệt quá chậm, thực phẩm sẽ nằm lâu trong "vùng nguy hiểm", tạo điều kiện cho vi khuẩn và bào tử sinh sôi. Hiểu đúng nguyên lý nhiệt là chìa khóa để món ăn vừa bổ dưỡng vừa an toàn.
Ăn chung mâm cơm gia đình dễ khiến bạn mất kiểm soát lượng thức ăn nạp vào cơ thể. Áp dụng kỹ thuật gắp trọn khẩu phần vào đĩa cá nhân ngay từ đầu bữa giúp bạn dễ dàng theo dõi lượng calo, duy trì dinh dưỡng cân bằng mà vẫn giữ trọn không khí đầm ấm, vui vẻ cùng người thân.
Ăn trưa một mình kèm thói quen dùng điện thoại hay làm việc khiến não bộ phân tâm, làm suy yếu tín hiệu no và trí nhớ bữa ăn. Tình trạng này khiến người ăn dễ nuốt vội, mất khả năng kiểm soát lượng thức ăn nạp vào và nhanh đói hơn ở bữa sau.
Người lớn tuổi ăn ngoài đối mặt nguy cơ nuốt nghẹn và đầy bụng do suy giảm răng miệng, giảm tiết men tụy và axit dạ dày. Chọn món mềm, hấp, luộc và hạn chế dầu mỡ giúp ngừa khó nuốt, cải thiện tiêu hóa.
Nấu bằng nồi áp suất làm giảm polyphenol tổng số do nhiệt độ cao, nhưng lại giúp giải phóng và gia tăng hàm lượng carotenoid như beta-carotene, lutein cùng hoạt tính chống oxy hóa ở nhiều loại đậu, rau củ và nấm ăn.
