Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.596 bài, trang 31 trên 480
Nhóm hoạt chất polyphenol và flavonoid trong lá đơn tướng quân có khả năng dập tắt các gốc tự do gây hại, chelat hóa ion kim loại và hỗ trợ bảo vệ tế bào trước tổn thương oxy hóa. Dù vậy, dữ liệu chủ yếu đến từ thử nghiệm phòng thí nghiệm và động vật, người dùng cần sử dụng đúng chừng mực.
Quan niệm cho rằng đường trắng gây ra hiện tượng "sugar rush" và làm trẻ tăng động là một hiểu lầm phổ biến. Các nghiên cứu đối chứng giả dược chỉ ra đường không phải nguyên nhân trực tiếp gây tăng động, dù việc lạm dụng đồ uống ngọt vẫn liên quan đến suy giảm chú ý và nhiều nguy cơ sức khỏe.
Nước sắc từ cây đước được nhiều người truyền tai nhau sử dụng, song các chuyên gia cảnh báo nguy cơ độc tính tế bào, kích ứng niêm mạc và nhiễm kim loại nặng. Phụ nữ mang thai, người thiếu máu và bệnh nhân viêm loét dạ dày là những đối tượng cần cẩn trọng tối đa.
Phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng đương quy. Mặc dù nghiên cứu thực nghiệm cho thấy hoạt chất trong thảo mộc này có thể ức chế co bóp tử cung ở động vật và hỗ trợ huyết động ở thai phụ có bệnh lý đặc biệt, việc thiếu bằng chứng an toàn trên thai kỳ khỏe mạnh đòi hỏi sự chỉ định nghiêm ngặt từ bác sĩ.
Nhiều người chuyển từ đường trắng sang chất tạo ngọt không calo với hy vọng giảm cân và hạ đường huyết. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng cho thấy cơ thể thường tự bù năng lượng ở bữa ăn sau, khiến tổng calo và chỉ số đường huyết 24 giờ gần như không thay đổi so với khi dùng đường thông thường.
Hiện chưa có nghiên cứu khoa học đối đầu trực tiếp về hàm lượng ferulic acid và nhóm phthalide giữa đương quy di thực tại Việt Nam và đương quy nguồn gốc Trung Quốc. Dữ liệu thực nghiệm cho thấy nồng độ các hoạt chất quý này phụ thuộc lớn vào xuất xứ vùng trồng, kích thước rễ củ và quy chuẩn kỹ thuật sơ chế sau thu hái.
Các nghiên cứu gần đây ghi nhận hoạt chất và dịch chiết từ cây đước có khả năng gây độc tế bào ung thư trong ống nghiệm và mô hình động vật. Tuy nhiên, đây mới là thử nghiệm tiền lâm sàng, dịch chiết thô còn gây hại cho cả tế bào lành nên hoàn toàn không phải thuốc chữa ung thư trên người.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo người dân nên giới hạn lượng "đường tự do" (bao gồm đường trắng thêm vào thực phẩm, đường trong mật ong, si-rô và nước ép) dưới 10% tổng năng lượng mỗi ngày, và lý tưởng nhất là dưới 5% để phòng ngừa sâu răng, thừa cân cũng như tránh tình trạng thiếu hụt vi chất.
Liều dùng đơn đỏ ngọn khô mỗi ngày cần duy trì ở mức vừa phải để tránh các tác dụng không mong muốn. Hoạt chất saponin trong dược liệu nếu dùng quá đậm đặc có thể kích ứng niêm mạc dạ dày, gây cồn cào, buồn nôn và rối loạn tiêu hóa.
Phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng dược liệu từ cây hoa đại cũng như các loại vỏ, rễ cây thuốc nam. Nhiều hoạt chất tự nhiên có khả năng kích thích co bóp tử cung, gây mất cân bằng nội tiết và dẫn đến nguy cơ ngộ độc phôi thai hoặc sảy thai nguy hiểm.
Hạt điền thanh gai chứa hàm lượng đạm cao và giàu chất gôm galactomannan hữu ích, nhưng tuyệt đối không nên ăn trực tiếp. Hạt sống chứa nhiều độc tố tự nhiên và chất kháng dinh dưỡng nguy hiểm, chỉ an toàn khi trải qua quy trình chiết xuất công nghiệp hoặc xử lý nhiệt kỹ lưỡng.
Phụ nữ mang thai không nên dùng cây đơn răng cưa do tiềm ẩn nguy cơ kích thích co bóp tử cung và hoàn toàn thiếu dữ liệu an toàn lâm sàng trên thai kỳ. Việc tự ý sử dụng thảo mộc chưa được kiểm chứng này có thể đe dọa trực tiếp đến sự phát triển của thai nhi.
Nhóm chất polyyne trong cây đơn kim, đặc trưng là cytopiloyne, đã chứng minh tiềm năng điều hòa miễn dịch và chống vi sinh vật rõ rệt trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện tại mới dừng ở mức nghiên cứu tế bào và động vật, người dân không nên tự ý dùng thay thế thuốc trị bệnh.
Nhiều người có thói quen hái đơn rau má tươi giã nát đắp lên vết thương hở để làm dịu da và mau lành tổn thương. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo việc tự ý đắp thảo mộc tươi chưa tiệt trùng tiềm ẩn nguy cơ cao gây bội nhiễm vi khuẩn nguy hiểm, viêm da tiếp xúc dị ứng và hoại tử mô.
Đơn tướng quân là thảo dược truyền miệng quen thuộc trị mẩn ngứa, nhưng phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người suy gan thận và người huyết áp thấp cần tránh dùng. Do thiếu dữ liệu khoa học về độ an toàn, tự ý sử dụng có thể gây độc cho gan thận và ảnh hưởng tính mạng.
Hiện chưa có nghiên cứu khoa học trực tiếp nào chứng minh độ an toàn của cây đơn rau má đối với phụ nữ mang thai và người bệnh tim mạch. Do thai kỳ gây biến đổi lớn về huyết động và nhiều hoạt chất có thể ảnh hưởng xấu đến tim mạch hoặc thai nhi, hai nhóm đối tượng này tuyệt đối không nên tự ý sử dụng.
Nhiều mẹ bầu truyền tai nhau uống nước sắc cây đơn răng cưa để chữa mẩn ngứa, tiêu viêm. Tuy nhiên, các chuyên gia sản khoa cảnh báo thai phụ tuyệt đối không nên tự ý uống thảo dược này do nguy cơ kích thích co thắt cơ trơn tử cung và tiềm ẩn độc tính gây hại cho sự phát triển của thai nhi.
Đơn tướng quân có hoạt tính chống viêm, chống dị ứng trên tế bào và động vật, nhưng hoàn toàn thiếu dữ liệu độc chất học trên thai kỳ. Phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ tuyệt đối không nên dùng nước sắc thảo dược này để tránh nguy cơ ngộ độc và ảnh hưởng tiêu cực đến tính mạng.
Đông trùng hạ thảo chứa các hoạt chất có khả năng kích thích miễn dịch và ức chế kết tập tiểu cầu mạnh mẽ. Bốn nhóm người bao gồm người mắc bệnh tự miễn, người rối loạn đông máu, phụ nữ mang thai và người sắp phẫu thuật không nên tự ý dùng để tránh nguy cơ xuất huyết, bùng phát bệnh hoặc tương tác bất lợi.
Đọt non đơn châu chấu là món rau rừng giàu dinh dưỡng với hàng ngàn chất chuyển hóa tự nhiên. Để thưởng thức món ăn này an toàn, người dùng cần biết cách tước bỏ gai cứng, ngâm rửa và chần sơ qua nước sôi giúp loại bỏ vị the đắng, đồng thời tránh ăn sống nhằm bảo vệ hệ tiêu hóa.
