Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.612 bài, trang 46 trên 481
Tần giao và Khương hoạt cùng trị đau nhức xương khớp nhưng khác biệt cốt lõi về bản chất: Khương hoạt tính ấm đặc trị phong hàn thấp, còn Tần giao tính mát chuyên trị phong thấp nhiệt kèm sưng nóng. Các nghiên cứu hiện đại chứng minh Tần giao chứa các iridoid glycoside giúp ức chế tín hiệu NF-kappaB và giảm đau, kháng viêm mạnh.
Hoạt chất vitexicarpin chiết xuất từ cây từ bi biển cho thấy khả năng ức chế mạnh mẽ các chất gây viêm và bảo vệ tế bào trong ống nghiệm. Dù vậy, giới khoa học khẳng định hiện vẫn chưa có đủ dữ liệu thử nghiệm trên người để coi đây là phương thuốc thay thế điều trị y khoa.
Nhiều phụ nữ lo ngại hoạt chất colchicine từ cây tỏi độc gây hại cho thai nhi. Tuy nhiên, các nghiên cứu theo dõi thai kỳ trên bệnh nhân sốt Địa Trung Hải gia đình cho thấy thuốc không làm tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh hay sảy thai, thai phụ không nên tự ý ngưng thuốc.
Quá trình đun nấu ở nhiệt độ cao kèm nhiều đường khiến mứt tầm ruột hao hụt phần lớn lượng vitamin C nhạy cảm và mất tới 45% năng lực chống oxy hóa. Món ăn này chủ yếu cung cấp năng lượng từ đường tinh luyện thay vì các vi chất dinh dưỡng như khi dùng quả tươi.
Tỏi đỏ là thảo dược dân gian giàu hoạt tính sinh học nhưng các thử nghiệm trên động vật cho thấy liều cao có thể gây độc tính cấp và tổn hại DNA. Người dân không nên tùy tiện sử dụng đậm đặc; người có bệnh lý đông máu, phụ nữ có thai cần hết sức thận trọng và hỏi ý kiến bác sĩ.
Y học hiện đại cấm tuyệt đối việc dùng tỏi độc nguyên cây sắc thuốc do chứa lượng colchicine tự nhiên cực kỳ nguy hiểm, không thể kiểm soát liều lượng. Tự ý đun sắc loại cây này có thể dẫn đến viêm dạ dày ruột cấp, suy tủy, suy đa tạng và tử vong nhanh chóng mà không có thuốc giải đặc hiệu.
Rau dớn (*Diplazium esculentum*) và ráng tổ điểu (*Asplenium nidus*) là hai loài dương xỉ khác biệt về hình thái, môi trường sống và công năng ẩm thực. Trong khi rau dớn mọc đất, có đọt non giòn ngọt giàu chất chống oxy hóa phù hợp làm rau ăn, ráng tổ điểu là cây phụ sinh nhiều xơ, chủ yếu dùng làm cảnh.
Tỏi là gia vị quen thuộc nhưng các chuỗi carbohydrate ngắn dễ lên men trong loại củ này có thể kích hoạt chứng chướng bụng, ợ hơi và rối loạn tiêu hóa. Người mắc hội chứng ruột kích thích, nhạy cảm với fructan, có bệnh lý dạ dày hoặc chuẩn bị phẫu thuật cần đặc biệt thận trọng và điều chỉnh lượng dùng vừa phải.
Nhiều người truyền tai nhau dùng tỏi rừng (Aspidistra) để chữa bệnh, nhưng việc tự ý sử dụng tiềm ẩn rủi ro lớn. Do hoàn toàn thiếu hồ sơ độc học lâm sàng, phụ nữ mang thai, người viêm loét tiêu hóa và người bệnh gan cần tránh xa để phòng tránh nguy cơ ngộ độc và biến chứng nguy hiểm.
Tỏa dương là dược liệu kích thích khí huyết quen thuộc, nhưng phụ nữ mang thai không nên sử dụng. Do nguy cơ kích thích co bóp tử cung và thiếu hoàn toàn dữ liệu khoa học chứng minh an toàn trên người, loại thảo dược này tiềm ẩn nhiều rủi ro dọa sảy thai, sinh non cho mẹ bầu.
Tỏi đen được tạo thành từ tỏi tươi qua quá trình ủ nhiệt ẩm kiểm soát, làm thay đổi sâu sắc thành phần hóa học. Trong khi tỏi tươi giàu allicin kháng khuẩn và fructan tăng miễn dịch, tỏi đen lại vượt trội về hàm lượng S-allyl-cysteine, đường tự do và polyphenol chống oxy hóa.
Nghiên cứu hóa thực vật chứng minh phần lá xanh tỏi tây chứa hàm lượng polyphenol, axit phenolic và vitamin C cao vượt trội, mang lại hoạt tính chống oxy hóa mạnh hơn hẳn thân trắng. Việc giữ lại và chế biến đúng cách phần lá xanh giúp tối ưu hóa dinh dưỡng và hạn chế lãng phí thực phẩm.
Nhờ quá trình ủ nhiệt đặc biệt, các chất lưu huỳnh cay nồng trong tỏi tươi được chuyển hóa thành S-allyl-cysteine (SAC). Với đặc tính tan trong nước và cấu trúc ổn định, SAC giúp tỏi đen đạt độ giải phóng sinh học tới 55,3%, vượt trội so với mức 15% của tỏi tươi, hỗ trợ cơ thể hấp thu tối đa dưỡng chất quý.
Tỏi đen được tạo thành từ tỏi trắng qua quá trình ủ nhiệt kéo dài, khiến allicin giảm dần nhưng làm tăng sinh vượt trội chất chống oxy hóa S-allyl-cysteine (SAC) và các hợp chất Maillard. Bài viết đối chiếu bằng chứng khoa học giúp bạn hiểu rõ ưu thế của từng loại để sử dụng đúng cách.
Phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ không nên tự ý dùng vị thuốc tế tân để trị cảm lạnh. Hiện chưa có dữ liệu lâm sàng chứng minh tính an toàn của tế tân đối với thai nhi và trẻ em, trong khi các thử nghiệm cho thấy dược liệu này có thể gây độc tế bào ở nồng độ cao.
Nấm ngọc cẩu ngâm rượu thường được truyền tai như vị thuốc bổ thận tráng dương, nhưng không phải ai cũng dùng được. Người mắc bệnh gan, cao huyết áp, viêm loét dạ dày, sốt do âm hư hoặc cơ địa nhạy cảm có thể đối mặt với rủi ro sức khỏe nặng hơn khi tự ý sử dụng chế phẩm ngâm rượu này.
Nghiên cứu cho thấy hấp là phương pháp tối ưu giúp giữ trọn vẹn hàm lượng polyphenol và tăng cường năng lực chống oxy hóa của tỏi tây. Ngược lại, luộc khiến lượng polyphenol bị suy giảm đáng kể do thất thoát vào nước nấu.
Tỏa dương được dân gian ca tụng là thần dược tráng dương, nhưng không phải ai cũng dùng được. Người có thể âm hư hỏa vượng, mắc bệnh tiêu hóa mãn tính, cao huyết áp và phụ nữ mang thai cần tránh sử dụng vì nguy cơ làm nặng thêm bệnh nền, do bằng chứng khoa học hiện chỉ mới dừng lại trên động vật.
Tảo xoắn Spirulina chứa tỷ lệ đạm thô cao, nhưng với liều dùng thông thường chỉ vài gram mỗi ngày, lượng protein cung cấp cho cơ thể là không đáng kể. Việc quảng cáo tảo xoắn như nguồn bổ sung đạm thay thế bữa ăn là thiếu cơ sở khoa học; giá trị thực tế của loại vi tảo này chủ yếu nằm ở các vi chất dinh dưỡng.
Đọt non cây tầm phỏng hoàn toàn có thể nấu chín làm rau ăn hằng ngày nhờ chứa nhiều chất chống oxy hóa và kháng viêm tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, người dân tuyệt đối không nên ăn sống mà cần sơ chế kỹ, nấu chín để loại bỏ các hợp chất tự nhiên dạng vết.
