Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 113 trên 369
Cây lu lu đực (*Solanum nigrum*) và cây tầm bóp (*Physalis angulata*) cùng thuộc họ Cà nên dễ bị nhầm lẫn khi hái làm rau ăn hoang dã. Điểm khác biệt rõ rệt nhất nằm ở đài hoa bọc quả hình lồng đèn của tầm bóp mà lu lu đực hoàn toàn không có, kèm theo đó là độc tính tự nhiên của lu lu đực có thể biến đổi mạnh theo mùa và màu quả.
Uống nước ngâm vỏ lim trị đau nhức xương khớp là quan niệm dân gian hoàn toàn sai lầm và cực kỳ nguy hiểm. Vỏ cây lim chứa độc tính cực mạnh, có thể gây ngộ độc cấp tính, suy đa tạng và làm tăng nguy cơ ngừng tim dẫn tới tử vong thay vì chữa khỏi bệnh.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học cho thấy thảo dược liên kiều trực tiếp ức chế kết tập tiểu cầu hay làm tăng nguy cơ chảy máu khi dùng chung thuốc chống đông. Tuy nhiên, người bệnh tim mạch tuyệt đối không tự ý kết hợp thảo dược này với thuốc tây y nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.
Lan tiêu (tân di) là vị thuốc quen thuộc trong dân gian thường được đồn thổi có thể trị dứt viêm xoang mạn tính. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học khẳng định thảo dược này chỉ hỗ trợ làm giảm tạm thời tình trạng nghẹt mũi và tiết dịch, hoàn toàn không thể chữa khỏi dứt điểm tổn thương xoang mạn tính.
Nhiều người dùng long cốt để bổ sung canxi trị loãng xương, nhưng đây là quan niệm sai lầm. Long cốt bản chất là xương hóa thạch chứa canxi vô cơ khó tan, sinh khả dụng thực tế thấp hơn nhiều so với các nguồn canxi hữu cơ và thực phẩm thông thường.
Long duyên hương tự nhiên là khối sáp bài tiết từ ruột cá voi nhà táng chứa ambrein và nhiều hợp chất thứ cấp, trong khi ambroxide nhân tạo là phân tử hương thơm đơn lẻ tinh khiết được tổng hợp hóa học hoặc công nghệ sinh học nhằm thay thế nguồn nguyên liệu quý hiếm này.
Nghiên cứu cho thấy vị thuốc long cốt thô tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm kim loại nặng như chì và asen từ lòng đất, có thể gây hại cho sức khỏe. Người dùng cần hiểu rõ rủi ro tích tụ độc tố và chỉ sử dụng sản phẩm đã qua kiểm nghiệm chuẩn dược điển.
Củ bách hợp từ hoa loa kèn vằn rất giàu dinh dưỡng nhưng thường dễ bị đắng do saponin và thâm xỉn bởi enzyme PPO. Bằng cách tách kỹ lớp màng vảy, chần nhanh qua nước sôi già rồi hạ nhiệt trong nước lạnh, bạn hoàn toàn có thể loại bỏ vị đắng khó chịu và giữ trọn độ bùi ngậy cho món chè, món canh.
Nghi vấn tinh dầu lavender gây rối loạn nội tiết và phát triển mô vú ở trẻ em chưa được chứng minh dứt khoát trên diện rộng. Các bằng chứng hiện nay chủ yếu là báo cáo ca bệnh nhỏ lẻ tự khỏi khi ngừng dùng, trong khi nghiên cứu dịch tễ chưa thấy mối liên hệ rõ rệt.
Củ loa kèn vằn (bách hợp) chứa nhiều hoạt chất an thần tự nhiên. Việc tự ý kết hợp vị thuốc này với thuốc ngủ hoặc thuốc an thần kê đơn có thể kích hoạt tương tác dược lực học, làm tăng quá mức tác dụng ức chế thần kinh trung ương và tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nguy hiểm.
Nhiều người tin vỏ liễu là "aspirin tự nhiên" giúp dập tắt cơn đau đầu tức thì, nhưng thực tế tốc độ phát huy tác dụng của thảo dược này chậm hơn nhiều so với aspirin tổng hợp. Tiền chất salicin trong vỏ liễu cần thời gian chuyển hóa tại gan thành acid salicylic, do đó không phù hợp để cắt cơn đau cấp tính.
Nhiều người thường nhầm lẫn hoa lan tiêu và mộc lan do cùng họ thực vật, song dược tính của chúng hoàn toàn khác biệt. Mộc lan (*Magnolia officinalis*) chứa hàm lượng cao magnolol và honokiol giúp kháng viêm và bảo vệ tế bào thần kinh, trong khi lan tiêu (*Magnolia figo*) chỉ là cây cảnh, chưa có bằng chứng khoa học về dược tính thay thế.
Nhiều người tin rằng liên kiều là "kháng sinh tự nhiên" có thể thay thế thuốc kháng sinh tây y để trị nhiễm trùng mà không lo tác dụng phụ. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện nay chỉ ghi nhận hoạt tính ức chế vi khuẩn trong phòng thí nghiệm; việc tự ý bỏ thuốc kháng sinh chuẩn có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm.
Nhiều người truyền tai nhau cách uống nước sắc cây linh sam để chữa đau nhức xương khớp. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy hoạt tính của loại cây này mới chỉ được thử nghiệm giới hạn trong ống nghiệm và động vật, hoàn toàn chưa có nghiên cứu chứng minh tác dụng điều trị viêm khớp ở người.
Kem bôi liên mộc giúp giảm đau cơ khớp hiệu quả nhưng không nên dùng quá 10 ngày liên tục đối với các chế phẩm chưa khử độc. Thảo dược tự nhiên này chứa độc tố alkaloid pyrrolizidine có thể thấm qua da, tích lũy dần và chuyển hóa thành chất gây độc tế bào gan.
Hạt sen ninh nhừ không mất đi hoàn toàn dưỡng chất, nhưng việc đun nấu ở nhiệt độ cao trong thời gian quá dài có thể làm suy giảm đáng kể các hợp chất chống oxy hóa nhạy cảm. Để bảo toàn tối đa vi chất quý, người nội trợ cần nắm rõ kỹ thuật kiểm soát nhiệt và tận dụng trọn vẹn các thành phần của hạt sen.
Tin đồn bạch cập làm mờ sẹo lồi là hoàn toàn sai lệch và chưa có bằng chứng khoa học xác thực. Các nghiên cứu hiện tại chỉ ghi nhận chiết xuất bạch cập có đặc tính chống oxy hóa, hỗ trợ lành thương trên chuột và bảo vệ tế bào da trước tia UVB trong phòng thí nghiệm, chưa chứng minh được hiệu quả lâm sàng trên người.
Việc tự ý kết hợp lan kim tuyến dạng nước sắc với các thuốc hạ đường huyết như metformin hoặc tiêm insulin có thể tạo ra tác dụng cộng hưởng nguy hiểm, làm tăng nguy cơ tụt đường huyết quá mức và gây biến chứng nghiêm trọng nếu không có hướng dẫn từ bác sĩ.
Uống trà lá hoặc rễ cây liên mộc là thói quen nguy hiểm có thể đánh đổi bằng chính lá gan của bạn. Các nghiên cứu khoa học khẳng định độc chất pyrrolizidine alkaloid trong liên mộc gây tổn thương nghiêm trọng mạch máu gan, xơ gan, suy gan và tiềm ẩn nguy cơ đột biến gây ung thư.
Nước quả la hán bị chua và biến đổi mùi vị chủ yếu do quả đã nhiễm nấm mốc trước khi nấu hoặc nước bảo quản sai cách dẫn đến lên men vi sinh. Các hoạt chất tạo ngọt tự nhiên mogroside thực tế rất bền nhiệt ngay cả khi đun sôi liên tục, do đó việc nắm vững cách chọn quả lành lặn và kiểm soát khâu bảo quản sẽ giúp giữ trọn vẹn hương vị thảo mộc thanh khiết.
