Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.361 bài, trang 134 trên 369
Cỏ xạ hương (*Thymus vulgaris*) có bằng chứng khoa học rõ ràng hơn về khả năng giảm ho, chống co thắt phế quản và kháng khuẩn đường hô hấp so với cỏ ca sĩ (*Sisymbrium officinale*). Dù cỏ ca sĩ nổi tiếng trong dân gian giúp làm dịu giọng, các dữ liệu thử nghiệm hiện tại tập trung chủ yếu vào cỏ xạ hương.
Người đang dùng thuốc chống đông máu hoặc chống kết tập tiểu cầu không nên uống cây gối hạc đen. Dược liệu này chứa coumarin, flavonoid và có hoạt tính làm tan cục máu đông trong ống nghiệm, dễ tương tác bất lợi với thuốc điều trị và làm tăng nguy cơ xuất huyết nguy hiểm.
Các hợp chất naphthoquinone trong chi cây mun (*Diospyros*) thể hiện khả năng tiêu diệt tế bào ung thư và kháng khuẩn mạnh trong ống nghiệm nhưng đồng thời mang độc tính tế bào rất cao. Việc tự ý sắc uống vỏ hoặc rễ cây mun theo lời đồn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng, không có tác dụng chữa bệnh trên cơ thể sống.
Nhiều người đi rừng băn khoăn về mức độ độc tính giữa han tía và han trắng. Hiện chưa có nghiên cứu so sánh trực tiếp độc tính tiếp xúc da của hai loại này; các bằng chứng khoa học cho thấy các loài chi han có biến dị hình thái phức tạp và rất dễ nhầm lẫn.
Thạch lá găng không chỉ là món tráng miệng giải nhiệt dân dã mà còn cung cấp chất nhầy thực vật giàu chất xơ hòa tan tự nhiên. Nhờ khả năng giữ nước và tạo cấu trúc gel đặc biệt, chất nhầy mang lại nhiều lợi ích cho đường ruột nhưng cần sơ chế đúng cách để bảo đảm an toàn.
Nhiều người truyền tai nhau thảo dược Hawthorn (chi Sơn tra) giúp hạ huyết áp nhanh chóng, nhưng đây là hiểu lầm nguy hiểm. Các bằng chứng khoa học khẳng định Hawthorn chỉ có tác dụng hỗ trợ hạ áp từ từ sau nhiều tuần đến nhiều tháng sử dụng liên tục, hoàn toàn không thể thay thế thuốc cấp cứu trong cơn tăng huyết áp đột ngột.
Nhựa gừa thường được truyền tai dùng bôi mụn nhọt, vết trầy xước nhờ đặc tính săn se. Tuy nhiên, các nghiên cứu miễn dịch học cho thấy nhựa mủ tươi chứa dị nguyên protein gây kích ứng mô, viêm da tiếp xúc dị ứng và phản ứng chéo nguy hiểm với người mẫn cảm cao su.
Quan niệm uống nước gừng dại trị đau dạ dày xuất phát từ kinh nghiệm dân gian lâu đời. Dù hoạt chất zerumbone từ gừng dại đã cho thấy tác dụng bảo vệ niêm mạc và chống oxy hóa trên chuột thí nghiệm, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh hiệu quả chữa khỏi bệnh tiêu hóa.
Thuốc UDCA dùng trong điều trị gan mật có thể bị giảm tác dụng nghiêm trọng khi uống chung với thuốc kháng acid chứa nhôm do hiện tượng bắt giữ phân tử trong dạ dày. Riêng tương tác giữa UDCA với estrogen và kháng sinh ciprofloxacin hiện chưa có đủ dữ liệu trực tiếp trong các nghiên cứu thực nghiệm được cung cấp.
Gỗ ngọc am và hoàng đàn thuộc họ Trắc bách, sở hữu các hợp chất như alpha-pinene, terpinen-4-ol và citronellal có hoạt tính kháng khuẩn in vitro qua cơ chế phá vỡ màng tế bào. Tuy nhiên, bằng chứng hiện mới chỉ dừng lại ở thí nghiệm tế bào và chuột, không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Cây gạo chứa nhiều hoạt chất sinh học có khả năng tác động đến đường huyết, mỡ máu và enzym chuyển hóa. Tự ý dùng thảo dược này cùng thuốc tây điều trị bệnh nền tiềm ẩn nguy cơ tương tác bất lợi, làm thay đổi nồng độ thuốc và giảm hiệu quả điều trị. Người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
Bôi mỡ gấu chữa bỏng là kinh nghiệm dân gian truyền miệng chưa có bằng chứng y học chứng minh hiệu quả trên người. Việc bôi mỡ động vật không vô khuẩn lên mô tổn thương dễ gây nhiễm trùng da, giữ nhiệt khiến vết bỏng sâu hơn và cản trở việc cấp cứu y tế.
Nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy dịch chiết lá gừa ở liều thử nghiệm không gây hủy hoại gan thận mà còn hỗ trợ cải thiện men gan và chức năng lọc thận khi bị rối loạn mỡ máu. Dù vậy, người dân chưa nên tự ý sắc uống dài ngày vì thiếu thử nghiệm an toàn trên người.
Tự ý dùng chung cây gối hạc với thuốc giảm đau chống viêm không steroid (NSAID) tiềm ẩn nhiều hiểm họa cho sức khỏe. Sự kết hợp không có chỉ dẫn y khoa có thể làm gia tăng áp lực lên niêm mạc dạ dày và làm suy giảm khả năng thanh thải của thận.
Rượu ngâm gối hạc đen là bài thuốc dân gian truyền miệng phổ biến, nhưng hình thức chiết xuất cồn tự phát này tiềm ẩn nhiều nguy hại khôn lường. Nồng độ cồn cao, tạp chất chưa tinh chế và thiếu bằng chứng lâm sàng có thể biến bình rượu thuốc thành gánh nặng độc tính cho gan, thận và hệ thần kinh.
Uống nước gừng không thể chữa khỏi trào ngược dạ dày thực quản. Gừng có thể kích thích làm rỗng thức ăn ở dạ dày giúp giảm bớt ậm ạch, nhưng nếu dùng liều cao hoặc đậm đặc, hoạt chất trong gừng dễ làm giãn cơ thắt thực quản dưới và kích ứng niêm mạc, khiến cơn ợ nóng trở nên nghiêm trọng hơn.
Mủ gòn và mủ trôm là hai loại nhựa thực vật khác nhau về nguồn gốc cây trồng, cấu trúc polysaccharide và độ trương nở. Mủ trôm hút nước tạo khối gel sánh mềm, trong khi mủ gòn giữ độ dai giòn màu hổ phách. Sử dụng đúng liều lượng và hiểu rõ cảnh báo sức khỏe giúp bạn giải nhiệt an toàn.
Găng tía có hoạt tính hạ đường huyết mạnh tương tự thuốc sulfonylurea, do đó việc kết hợp tùy tiện thảo dược này với thuốc trị đái tháo đường dễ gây tác dụng hiệp đồng làm hạ đường máu quá mức nguy hiểm. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng chung khi chưa có tư vấn từ bác sĩ.
Hiện chưa có nghiên cứu khoa học nào công bố chỉ số độc tính cấp LD50 hay mức an toàn tế bào của dịch chiết vỏ thân và lá giâu gia. Người dân tuyệt đối không nên tự ý sắc uống theo kinh nghiệm dân gian để tránh nguy cơ tổn thương gan, thận.
Chiết xuất từ gọng vó lá bán nguyệt có thể can thiệp vào các enzyme chuyển hóa thuốc tại gan, làm thay đổi nồng độ thuốc hạ áp trong máu và tiềm ẩn nguy cơ gây tụt huyết áp đột ngột. Bệnh nhân tim mạch cần thận trọng và chủ động giãn cách thời gian sử dụng.
