Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 181 trên 369
Quả chokeberry đen (aronia đen) giàu chất chống oxy hóa nhưng chiết xuất liều cao có khả năng ức chế kích hoạt tiểu cầu. Khi dùng chung với thuốc chống đông như warfarin hoặc aspirin, thảo dược này có thể gây hiệu ứng hiệp đồng, làm tăng đáng kể nguy cơ xuất huyết khó cầm.
Quả và lá cây chua chát chứa nhiều polyphenol và flavonoid có hoạt tính sinh học cao. Tuy nhiên, việc tự ý dùng loại quả này chung với thuốc tim mạch, đặc biệt là glycoside tim và thuốc điều hòa huyết áp, tiềm ẩn rủi ro tương tác chuyển hóa qua enzym gan, làm thay đổi nồng độ thuốc và gây ngộ độc nguy hiểm.
Rượu ngâm quả chua chát thường được tin là thức uống giúp tiêu thực sau bữa ăn nhiều dầu mỡ. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo nồng độ cồn trong rượu sẽ lấn át lợi ích sinh học của quả, làm tê liệt quá trình chuyển hóa chất béo và âm thầm hủy hoại tế bào gan.
Rau choại không chứa độc tố ptaquiloside gây ung thư như loài dương xỉ diều hâu *Pteridium aquilinum*. Khoa học xác định ptaquiloside chỉ tập trung ở dương xỉ diều hâu, trong khi rau choại (*Stenochlaena palustris*) là thực phẩm an toàn, giàu các hợp chất flavonol chống oxy hóa và có khả năng ức chế enzym tiêu hóa carbohydrate.
Nhiều người mách nhau dùng rễ và lá cây chua ngút ngâm rượu để uống trị đau nhức xương khớp. Dù vậy, phương pháp truyền miệng này hoàn toàn chưa có đủ bằng chứng khoa học về hiệu quả và tính an toàn, trong khi việc kết hợp thảo dược lạ với cồn lại tiềm ẩn nguy cơ cao gây hoại tử tế bào gan.
Ăn chim sẻ không có tác dụng chữa đái dầm ở trẻ nhỏ; quan niệm dân gian này hoàn toàn thiếu chứng cứ y khoa. Tình trạng trẻ khỏi đái dầm sau khi ăn thực chất là sự trùng hợp ngẫu nhiên do tỷ lệ tự khỏi tự nhiên của bệnh hàng năm lên tới 10-20%.
Lời đồn thịt chim sẻ giúp bổ thận tráng dương hoàn toàn bắt nguồn từ quan niệm dân gian và chưa từng có thử nghiệm lâm sàng nào xác nhận. Thịt chim sẻ chỉ cung cấp đạm và chất béo thông thường, thậm chí còn tiềm ẩn rủi ro nhiễm khuẩn đường ruột nguy hại cho sức khỏe.
Quan niệm uống chu sa giúp an thần, trị mất ngủ kéo dài là sai lầm và nguy hiểm. Chu sa chứa thủy ngân sulfide, khi tích tụ sẽ gây độc tế bào thần kinh, suy giảm thính lực và tổn thương gan thận nghiêm trọng thay vì mang lại giấc ngủ sinh lý lành mạnh.
Nước lá chay được dùng lâu đời trong dân gian chữa đau khớp, nhưng người dùng thuốc ức chế miễn dịch hoặc phụ nữ mang thai không nên uống. Các nghiên cứu chỉ ra lá chay chứa hoạt chất làm giảm tế bào lympho T và cytokine gây viêm, dễ gây tương tác bất lợi.
Rượu bìm bịp trị thoái hóa khớp chỉ là kinh nghiệm dân gian, hoàn toàn thiếu thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả y học. Người bệnh thoái hóa khớp không nên tự ý dùng rượu ngâm động vật vì nguy cơ ngộ độc, tổn thương gan thận và làm chậm trễ quá trình điều trị y khoa chuẩn mực.
Uống phải curarơ thường không gây ngộ độc tính mạng do hoạt chất tubocurarine phân cực mạnh nên hấp thu cực kém qua màng ruột nguyên vẹn. Tuy nhiên, chỉ cần niêm mạc miệng hoặc dạ dày có vết xước, độc chất sẽ lập tức ngấm vào máu gây tê liệt cơ hô hấp và dẫn đến tử vong nhanh chóng.
Chanh ta chứa các hợp chất furanocoumarin và flavonoid có thể ức chế men chuyển hóa thuốc CYP3A4 ở nồng độ cao tương tự bưởi chùm. Dù lượng chanh làm gia vị hàng ngày rất an toàn, người đang dùng thuốc chống đông warfarin, statin hạ mỡ máu hay thuốc hạ đường huyết cần thận trọng, tránh uống nước cốt chanh đậm đặc sát giờ dùng thuốc.
Nhiều phụ nữ dùng thêm thảo dược Chasteberry (cây trinh nữ) để giảm hội chứng tiền kinh nguyệt khi đang uống thuốc tránh thai. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo thảo dược này tác động mạnh lên hormone và trục hạ đồi - tuyến yên, tiềm ẩn nguy cơ làm giảm hiệu lực tránh thai ngoài ý muốn.
Trinh nữ châu Âu (*Vitex agnus-castus*) và trinh nữ hoàng cung (*Crinum latifolium*) là hai loài thảo dược hoàn toàn khác nhau về nguồn gốc và công dụng. Trinh nữ châu Âu thuộc họ Cỏ roi ngựa, chứa hoạt chất diterpene và tinh dầu đặc thù, chủ yếu hỗ trợ hội chứng tiền kinh nguyệt và điều hòa hormone buồng trứng.
Thịt chim sẻ hoang dã tiềm ẩn rủi ro lớn về tồn dư hóa chất nông nghiệp và kim loại nặng do tập tính ăn sâu bọ, hạt mầm nhiễm độc. Nhiều nghiên cứu khoa học xác nhận độc chất có thể tích tụ sâu vào mô mỡ và cơ thịt của loài chim này, gây nguy cơ ngộ độc cho người tiêu dùng.
Chiêu liêu nghệ (*Terminalia nigrovenulosa*) và chiêu liêu/kha tử (*Terminalia chebula*) là hai loài khác nhau thuộc chi *Terminalia*. Trong khi chiêu liêu đã được khoa học chứng minh giàu tannin, polyphenol chống oxy hóa và bảo vệ hệ thần kinh, chiêu liêu nghệ vẫn còn thiếu dữ liệu lâm sàng và không nên dùng thay thế tùy tiện.
Chasteberry (*Vitex agnus-castus*) thường được truyền tai như giải pháp trị dứt điểm mụn nội tiết nhờ cơ chế điều hòa hormone nữ. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên mụn trứng cá hiện vẫn rất hạn chế; thảo dược này chủ yếu có dữ liệu chứng minh hiệu quả trên các rối loạn tiền kinh nguyệt và đau vú chu kỳ.
Nhiều người có thói quen dùng cao rắn hổ mang chữa đau nhức nhưng lại không biết rằng các protein nọc rắn có khả năng chống đông và ức chế tiểu cầu rất mạnh. Kết hợp cao rắn chung với thuốc chống đông máu tiềm ẩn nguy cơ xuất huyết nghiêm trọng do hiện tượng cộng gộp tác dụng làm loãng máu.
Lời đồn trứng cút chữa hen và viêm mũi dị ứng tốt hơn thuốc hoàn toàn thiếu cơ sở khoa học. Các nghiên cứu mới chỉ ghi nhận chiết xuất trứng cút hỗ trợ giảm triệu chứng viêm mũi, trong khi ovomucoid của trứng cút thực chất là một dị nguyên có thể gây sốc phản vệ nguy hiểm.
Hiện tượng dị ứng trứng cút dù dung nạp tốt trứng gà là hoàn toàn có thật. Do lòng trắng trứng cút chứa dị nguyên ovotransferrin đặc hiệu loài, hệ miễn dịch vẫn có thể kích hoạt phản ứng dị ứng độc lập mà không xuất hiện phản ứng chéo với trứng gà.
