Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 206 trên 369
Lượng theobromine trong khẩu phần socola đen thông thường chỉ kích thích thần kinh nhẹ và ít khi đơn độc gây mất ngủ. Tuy nhiên, sự kết hợp giữa theobromine, caffeine cùng lượng chất béo cao có thể làm tăng nhịp tim và cản trở giấc ngủ nếu ăn sát giờ lên giường.
Uống trà xanh pha loãng sau bữa tối vẫn có thể gây mất ngủ do lượng caffeine tồn dư và thời gian bán thải kéo dài từ 3 đến 7 giờ. Tác động này phụ thuộc lớn vào sự cân bằng giữa caffeine, theanine cùng biến thể thụ thể adenosine ở mỗi cá thể.
Uống nhiều nước sát giờ ngủ không giúp tăng cường chức năng thận mà còn kích hoạt chứng tiểu đêm, làm gián đoạn chu kỳ ngủ sâu quý giá. Thói quen này làm vỡ cấu trúc nghỉ ngơi tự nhiên, gia tăng mệt mỏi ban ngày và tăng nguy cơ té ngã ở người cao tuổi.
Ăn nhiều đạm không gây xốp xương như giả thuyết toan hóa máu trước đây lo ngại, mà ngược lại giúp tăng hấp thu canxi và hỗ trợ tái tạo mô xương. Lợi ích bảo vệ xương của protein phát huy hiệu quả nhất khi cơ thể được cung cấp đủ canxi và phối hợp hài hòa cùng rau xanh.
Oxalate trong rau chân vịt liên kết mạnh với canxi tạo thành phức hợp khó tan, làm giảm đáng kể khả năng hấp thu canxi của chính nó và làm giảm một phần canxi từ thực phẩm ăn kèm. Tuy nhiên, luộc bỏ nước và kết hợp dinh dưỡng hợp lý sẽ giúp hạn chế tác động này.
Ngừng ăn tối thiểu 3 đến 4 giờ trước khi đi ngủ là khoảng thời gian lý tưởng giúp dạ dày kịp làm trống, giảm áp lực lên cơ thắt thực quản dưới và ngăn ngừa các cơn trào ngược axit ban đêm tái phát hiệu quả.
Lòng đỏ trứng gà chứa phosvitin, một loại phosphoprotein có khả năng gắn kết chặt chẽ với sắt, làm giảm tiêu hóa và hấp thu khoáng chất này ở ruột non. Người thiếu máu do thiếu sắt cần điều chỉnh thời điểm ăn trứng hợp lý để không ảnh hưởng đến việc phục hồi vi chất.
Nước hầm xương ống từ lâu được coi là nguồn canxi dồi dào giúp xương chắc khỏe. Tuy nhiên, các phân tích khoa học cho thấy canxi dạng hydroxyapatite trong xương rất khó hòa tan vào nước. Do đó, lượng canxi thực tế trong nước hầm rất thấp, không đủ đáp ứng nhu cầu phát triển và phòng ngừa loãng xương.
Ăn khoai lang cả vỏ giúp tận dụng chất xơ không tan ở vỏ và chất xơ hòa tan trong ruột để cải thiện táo bón nhẹ đến vừa. Tuy nhiên, hiệu quả này chỉ phát huy tối đa khi kết hợp vận động thể chất thường xuyên và chế biến sạch sẽ.
Trà hoa cúc chamomile không chỉ là liệu pháp tâm lý giả dược mà chứa hoạt chất apigenin có khả năng gắn vào thụ thể GABA để tạo hiệu ứng an dịu thần kinh. Dù vậy, hiệu quả lâm sàng ở mức khiêm tốn, giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ ở người già nhưng chưa chứng minh được tác dụng chữa mất ngủ mạn tính.
Nước ép cherry chua có thể hỗ trợ giấc ngủ mức độ nhẹ nhờ bảo tồn tryptophan và giảm viêm, thay vì chứa lượng lớn melatonin như đồn thổi. Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy hiệu quả tăng thời gian ngủ khiêm tốn nhưng cỡ mẫu nghiên cứu còn nhỏ.
Rau chân vịt từ lâu được coi là nguồn bổ sung sắt dồi dào, nhưng cũng bị nghi ngờ khó hấp thu do axit oxalic. Nghiên cứu khoa học cho thấy axit oxalic không trực tiếp ức chế hấp thu sắt ở người; sự sụt giảm sinh khả dụng thực tế chủ yếu đến từ canxi và các hợp chất polyphenol.
Màu đỏ của củ dền đến từ chất chống oxy hóa betalaine, không phải do hàm lượng sắt cao như lầm tưởng dân gian. Dù củ dền chứa sắt và có thể hỗ trợ cải thiện nồng độ hemoglobin, loại củ này không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa cho bệnh nhân thiếu máu.
Uống trà ngay trong hoặc sát bữa ăn làm giảm hấp thu sắt non-heme từ 37% đến hơn 85% tùy loại thực phẩm và nồng độ polyphenol. Hoạt chất tannin trong trà liên kết với sắt tạo phức không tan, nhưng tác động ức chế này giảm đi khoảng một nửa nếu dời thời điểm uống trà ra sau bữa ăn 1 giờ.
Uống nước cam khi ăn thịt bò thường được cho là giúp tăng cường hấp thu sắt. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy axit ascorbic chỉ hỗ trợ hấp thu đáng kể đối với sắt thực vật (không heme), trong khi lượng sắt heme dồi dào trong thịt bò vốn đã được cơ thể hấp thu ổn định ở mức cao.
Nấu ăn bằng nồi gang giúp giải phóng sắt nguyên tố vào thức ăn, đặc biệt tăng mạnh với món có tính axit như cà chua hay rau xanh. Đây là phương pháp hỗ trợ tăng cường vi chất tiết kiệm, nhưng hiệu quả cải thiện thiếu máu phụ thuộc vào cách chế biến và mức độ hấp thu của từng người.
Giấm táo thường được truyền tai như giải pháp tự nhiên giúp chữa táo bón, nhưng các dữ liệu khoa học hiện nay hoàn toàn thiếu hụt bằng chứng thử nghiệm lâm sàng chứng minh acid acetic có khả năng kích thích nhu động đại tràng hay điều hòa phản xạ đại tiện ở người.
Người bị hội chứng ruột kích thích nên thận trọng khi ăn kim chi, dưa cải muối. Dù giàu lợi khuẩn lý thuyết, lượng histamin cùng khí sinh ra từ quá trình lên men carbohydrate chuỗi ngắn rất dễ kích hoạt phản ứng quá mẫn nội tạng, gây đau quặn bụng, đầy hơi và rối loạn tiêu hóa nghiêm trọng.
Trà nhuận tràng chứa senna (phan tả diệp) giúp giảm táo bón nhanh nhờ kích thích nhu động đại tràng, nhưng tuyệt đối không dùng quá 7 ngày. Lạm dụng thảo dược này làm suy giảm enzym hô hấp tế bào cơ trơn ruột, gây đờ đại tràng và hội chứng phụ thuộc thuốc.
Uống canxi cùng lúc với viên sắt có thể làm giảm đáng kể khả năng hấp thu sắt của cơ thể do tương tác cạnh tranh giữa các vi chất tại đường ruột. Để tối ưu hóa hiệu quả của cả hai loại khoáng chất và ngăn ngừa nguy cơ thiếu hụt dinh dưỡng, người dùng nên chủ động uống giãn cách hai loại viên này tối thiểu 2 giờ.
