Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 231 trên 369
Nước chấm công nghiệp "ít muối" thường được loại bỏ natri bằng công nghệ hiện đại, nhưng buộc phải bù đắp độ đậm đà bằng muối kali và hàng loạt chất điều vị umami. Sự thay thế này có thể để lại vị đắng kim loại khó chịu và tiềm ẩn nguy cơ nạp thêm nhiều phụ gia siêu chế biến vào cơ thể.
Uống collagen cần bổ sung đủ vitamin C vì đây là đồng yếu tố bắt buộc giúp kích hoạt enzyme biến đổi axit amin, tạo nên sợi collagen bền vững. Nếu thiếu vitamin C, các chuỗi collagen mới hình thành sẽ lỏng lẻo, khiến việc bổ sung kém hiệu quả.
Chỉ số đường huyết (GI) không cố định mà có thể tăng vọt tùy thuộc vào độ chín của nguyên liệu, thời gian nấu, mức độ xay nhuyễn và lượng chất béo kết hợp. Hiểu rõ 4 yếu tố này giúp người bệnh đái tháo đường và thừa cân kiểm soát đường huyết hiệu quả ngay từ căn bếp.
Nhiều người tin miến dong thanh đạm giúp kiểm soát đường huyết tốt hơn mì gói chiên. Tuy nhiên, các nghiên cứu chuyển hóa cho thấy miến chứa mật độ tinh bột cao dễ làm tăng nhanh đường huyết, trong khi chất béo trong mì chiên lại làm chậm tiêu hóa tinh bột, đòi hỏi người dùng phải hiểu đúng để kết hợp món ăn an toàn.
Uống rượu vang cùng bữa ăn giàu tinh bột có thể làm giảm phản ứng đường huyết tức thì từ 16% đến 37%. Tuy nhiên, cồn lại ức chế gan tân tạo glucose, gây nguy cơ hạ đường huyết muộn nguy hiểm sau đó nhiều giờ [1, 2].
Thêm giấm hoặc chanh vào bữa ăn chứa tinh bột giúp làm giảm đáp ứng đường huyết và insulin sau ăn. Tác dụng này đến từ khả năng ức chế enzyme tiêu hóa tinh bột, tăng tích lũy glycogen và làm chậm quá trình tháo rỗng dạ dày của axit axetic.
Khoai lang là thực phẩm quen thuộc của người ăn kiêng, nhưng cách chế biến quyết định trực tiếp chỉ số đường huyết (GI). Nghiên cứu khoa học khẳng định khoai lang luộc có chỉ số GI thấp nhất (41-50), trong khi khoai nướng lò hoặc nướng vỉ khiến GI tăng vọt lên mức 79-94, không tốt cho việc kiểm soát đường máu.
Oxysterol là chất béo biến tính độc hại sinh ra khi cholesterol bị oxy hóa ở nhiệt độ cao. Ưu tiên phương pháp luộc, hấp thay vì chiên nướng hay dùng lò vi sóng giúp ngăn chặn sự hình thành các dẫn xuất độc hại này, bảo vệ tim mạch hiệu quả.
Vị ngọt cảm nhận của trái cây không quyết định chỉ số đường huyết (GI). Nhiều loại quả có vị ngọt đậm thực tế sở hữu chỉ số GI thấp và an toàn nếu ăn nguyên múi. Việc đánh đồng độ ngọt với nguy cơ tăng đường huyết là nhận thức sai lầm, dẫn đến kiêng khem không cần thiết.
Quan niệm ăn trứng, hải sản hay dầu mỡ làm tăng cholesterol máu là hiểu lầm phổ biến suốt nhiều thập kỷ. Bằng chứng khoa học hiện đại cho thấy cholesterol thực phẩm ít ảnh hưởng đến mỡ máu của người khỏe mạnh, trong khi chất béo bão hòa mới là yếu tố chính gây hại cho thành mạch.
Quan niệm ăn thực phẩm chứa cholesterol trực tiếp làm tắc mạch máu là không chính xác. Xơ vữa mạch máu là quá trình bệnh lý phức tạp bắt nguồn từ phản ứng viêm mạn tính và tổn thương thành mạch, khiến chất béo bị các tế bào miễn dịch giữ lại, chứ không đơn thuần do cholesterol từ thức ăn đóng cặn cơ học.
Sốt đóng chai giúp món ăn thêm đậm vị nhưng thường chứa nhiều chất béo ẩn, siro tạo ngọt, tinh bột biến tính và chất bảo quản tổng hợp. Người tiêu dùng cần nắm rõ cách đọc nhãn thành phần để kiểm soát lượng calo, bảo vệ men răng và phòng tránh dị ứng thực phẩm tiềm ẩn.
Nhãn "nguyên cám" trên ngũ cốc ăn sáng đóng hộp thường tạo cảm giác lành mạnh, nhưng nhiều nghiên cứu chỉ ra phần lớn sản phẩm này là thực phẩm siêu chế biến, chứa hàm lượng đường và natri rất cao, đặc biệt ở nhóm dành cho trẻ em.
Nghiên cứu cho thấy thói quen tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến và đồ ăn nhanh làm tăng nồng độ chất làm mềm nhựa phthalates trong nước tiểu. Phthalates từ bao bì nhựa dẻo và dây chuyền chế biến có thể thôi nhiễm trực tiếp vào thức ăn, đặc biệt là các món chiên xào nhiều dầu mỡ khi còn nóng.
Bim bim, bánh kẹo hay nước ngọt thường chứa nhiều phẩm màu, hương liệu và chất bảo quản nhằm tăng độ thơm ngon và kéo dài hạn dùng. Đọc hiểu danh mục phụ gia trên nhãn mác giúp nhận biết thực phẩm siêu chế biến, từ đó kiểm soát tần suất sử dụng để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Trà sữa đóng chai thường chứa siro bắp cao fructose (HFCS) và chất béo chuyển hóa làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ, xơ vữa mạch máu và rối loạn chuyển hóa. Ngược lại, trà sữa tự nấu bằng sữa tươi tiệt trùng giúp cung cấp dưỡng chất tự nhiên và kiểm soát an toàn lượng đường nạp vào cơ thể.
Coenzyme Q10 thường được người dùng thuốc statin tìm mua để giảm tình trạng đau mỏi cơ bắp. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay vẫn đưa ra nhiều kết quả trái chiều, cho thấy hoạt chất này có thể hỗ trợ cải thiện triệu chứng ở một số người nhưng chưa đủ cơ sở để khuyến nghị dùng đại trà.
Nước ép cần tây là thức uống lành mạnh giàu flavonoid apigenin giúp chống oxy hóa và hỗ trợ tim mạch, nhưng không phải "thần dược" vượt trội hoàn toàn so với các loại rau khác. Độc giả cần hiểu đúng về nồng độ hoạt chất thực tế, tránh phụ thuộc vào trào lưu giải độc và sử dụng khoa học trong chế độ ăn hàng ngày.
Quan niệm uống collagen bị dịch dạ dày phân hủy hoàn toàn thành axit amin vô dụng là sai. Các nghiên cứu chỉ ra rằng di-peptide và tri-peptide chứa hydroxyproline bền vững có thể vượt qua quá trình tiêu hóa, hấp thu nguyên vẹn qua niêm mạc ruột non vào máu để phát huy hoạt tính sinh học.
Sữa chua công nghiệp có thể trở thành thực phẩm siêu chế biến nếu chứa hương liệu tổng hợp, chất làm dày nhân tạo hoặc chất tạo ngọt. Để bảo vệ sức khỏe, người tiêu dùng cần đọc kỹ danh sách thành phần bao bì, ưu tiên sữa chua lên men tự nhiên nguyên bản và chủ động kết hợp với trái cây tươi tại nhà.
