Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.341 bài, trang 34 trên 368
So sánh khoa học cho thấy ngâm cồn hoặc hỗn hợp cồn - nước chiết xuất polyphenol và hoạt chất sinh học từ nấm ngọc cẩu vượt trội hơn so với chỉ sắc nước thông thường. Tuy nhiên, người dùng cần kiểm soát liều lượng và độc tính của rượu để bảo vệ sức khỏe gan mật.
Nhiều lời đồn cho rằng nấm tỏa dương giúp kích thích đại thực bào và tăng cường hệ miễn dịch. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay về khả năng kích hoạt miễn dịch chỉ mới ghi nhận trên tế bào trong ống nghiệm ở một số loại nấm và thực vật khác, hoàn toàn chưa có nghiên cứu chứng minh tác dụng này ở tỏa dương.
Nhiều người lầm tưởng uống rượu ngâm ngọc cẩu (tỏa dương) giúp trị chứng "thận hư", phục hồi chức năng lọc máu. Tuy nhiên, việc nhầm lẫn giữa khái niệm tạng thận Đông y và suy thận thực thể cùng tác hại bào mòn từ cồn nồng độ cao có thể đẩy thận vào nguy cơ tổn thương nghiêm trọng.
Tế tân là vị thuốc cổ truyền quen thuộc nhưng tiềm ẩn độc tính nếu dùng sai cách. Việc lựa chọn sắc nước hay tán bột uống trực tiếp ảnh hưởng lớn đến lượng tinh dầu bay hơi và mức độ an toàn; các dữ liệu thực nghiệm đã làm rõ ngưỡng độc tính đường uống của chiết xuất dược liệu này.
Quan niệm uống nước lá tầm ruột để trị cao huyết áp là chưa chính xác theo y học hiện đại. Nghiên cứu thực nghiệm 6 tuần trên chuột cho thấy chiết xuất lá tầm ruột không làm thay đổi huyết áp hay nhịp tim. Tự ý dùng nước lá thay thuốc có thể gây nguy hiểm cho tim mạch và rối loạn điện giải.
Hiện chưa có nghiên cứu khoa học nào chứng minh dược liệu tăng thanh tương tác hay làm giảm hấp thu thuốc tạo phức chelate và thuốc đào thải đồng. Mọi chỉ định dùng thuốc chelate như penicillamine hay kẽm đều phức tạp, tiềm ẩn rủi ro tác dụng phụ nghiêm trọng và đòi hỏi sự giám sát y khoa chặt chẽ.
Tần giao là vị thuốc y học cổ truyền thường dùng trị đau nhức xương khớp, trong khi NSAID là nhóm thuốc giảm đau tây y phổ biến. Tuy nhiên, dữ liệu khoa học hiện nay chưa có nghiên cứu trực tiếp về tương tác giữa tần giao và NSAID; các bằng chứng chỉ ghi nhận nguy cơ tổn hại tiêu hóa từ chính NSAID.
Tề thái được đồn thổi giúp hạ huyết áp, nhưng y học hiện chưa có bằng chứng lâm sàng nào xác nhận công dụng này trên người. Các dữ liệu giãn mạch hạ áp hiện chỉ ghi nhận trên động vật với các thảo mộc khác, trong khi tề thái mới chỉ chứng minh hiệu quả giảm rong kinh.
Tầm bóp và lu lu đực cùng thuộc họ Cà nhưng hoàn toàn khác biệt: quả tầm bóp nằm trọn trong túi đài phồng như lồng đèn, ăn được; còn lu lu đực quả mọc trần thành chùm chứa độc tính biến đổi theo mùa. Nhận diện chuẩn xác hình thái quả giúp tránh nguy cơ ngộ độc đáng tiếc.
Cây tầm phỏng có hoạt tính chống viêm tự nhiên nhưng không thể thay thế thuốc bôi corticoid. Việc hiểu sai cơ chế và tự ý bỏ thuốc kê đơn để đắp thảo dược có thể khiến tình trạng viêm da bùng phát nặng nề, gia tăng nguy cơ nhiễm trùng nguy hiểm.
Tần bì chứa các hoạt chất coumarin tự nhiên, tiềm ẩn nguy cơ tương tác cộng hưởng nguy hiểm khi dùng chung với thuốc chống đông máu (warfarin, acenocoumarol) hoặc aspirin. Sự kết hợp tự ý này có thể làm mất kiểm soát chỉ số đông máu và làm tăng đáng kể nguy cơ xuất huyết đe dọa tính mạng người bệnh.
Khi chế biến tắc kè, việc mổ bỏ toàn bộ nội tạng và làm sạch mắt, móng vuốt là bước bắt buộc để loại trừ vi khuẩn, tạp chất ôi thiu và phòng ngừa ngộ độc đường tiêu hóa. Dù nghiên cứu cho thấy đầu và chân tắc kè không chứa độc tính, người dùng vẫn cần sơ chế chuẩn xác và đảm bảo nguồn gốc rõ ràng.
Y học cổ truyền nghiêm cấm dùng chung Tế tân và Lê lô trong học thuyết Thập bát phản. Các nghiên cứu độc chất học thực nghiệm hiện đại xác nhận việc kết hợp hai vị thuốc này làm xuất hiện độc tính gây chết trên động vật, trong đó Lê lô đóng góp vai trò chính gây nhiễm độc.
Dù cùng thuộc chi thực vật *Phyllanthus*, me rừng sở hữu hàm lượng polyphenol và flavonoid vượt trội cùng năng lực chống oxy hóa cao hơn tầm ruột. Tuy nhiên, tầm ruột lại ghi nhận hiệu quả bảo vệ tế bào gan ở mức liều thấp hơn trên mô hình thực nghiệm động vật.
Người đang uống thuốc chống đông warfarin cần hết sức thận trọng với tảo lục. Do chứa hàm lượng vitamin K tự nhiên rất cao, tảo lục có thể làm mất tác dụng ức chế đông máu của thuốc, làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông nguy hiểm cho người bệnh.
Tảo nâu chứa hoạt chất fucoidan mang đặc tính kháng đông tự nhiên mạnh mẽ. Người đang sử dụng thuốc chống đông máu, người chuẩn bị phẫu thuật hoặc có rối loạn đông máu không nên tự ý dùng các chế phẩm từ tảo nâu do nguy cơ làm tăng thời gian chảy máu và gây xuất huyết bất lợi.
Cả tảo hưu và tam thất đều chứa hoạt chất saponin có khả năng hỗ trợ cầm máu, nhưng cấu trúc hóa học của chúng hoàn toàn khác nhau. Trong khi saponin tam thất có tính điều hòa tuần hoàn an toàn hơn, saponin của tảo hưu lại tiềm ẩn độc tính tế bào và nguy cơ tán huyết cao.
Nhiều hoạt chất trong cây tầm bóp cho thấy khả năng tiêu diệt tế bào ung thư trong ống nghiệm và thu nhỏ khối u trên chuột, nhưng chưa từng có thử nghiệm chứng minh hiệu quả chữa khỏi bệnh trên người. Tự ý dùng loài cây này thay thế phác đồ y khoa là sai lầm nguy hiểm.
Tảo xoắn Spirulina có thể điều hòa miễn dịch và chứa các hoạt chất ảnh hưởng tới đông máu, tiềm ẩn nguy cơ làm giảm tác dụng hoặc biến đổi nồng độ các thuốc chống đông và ức chế miễn dịch. Người đang dùng thuốc kê đơn cần tham vấn bác sĩ điều trị trước khi sử dụng để tránh tương tác bất lợi.
Tạo phì thảo làm sạch nhờ saponin tự nhiên có khả năng giảm sức căng bề mặt, tạo bọt tốt và bảo vệ lớp lipid da mà không phá hủy màng tế bào như chất tẩy rửa hóa học. Dữ liệu khoa học hiện tại tập trung chứng minh tính êm dịu, kháng viêm của tạo phì thảo, chưa có đối chứng trực tiếp với bồ kết.
