Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 68 trên 369
Rượu rắn hổ mang từ lâu được xem là "thần dược" bổ thận tráng dương trong dân gian. Tuy nhiên, y học hiện đại chưa từng tìm thấy bằng chứng hay cơ chế nào chứng minh tác dụng cương dương của loại rượu này, việc lạm dụng còn tiềm ẩn nhiều rủi ro ngộ độc và suy giảm sức khỏe sinh sản.
Quan niệm dùng rết để trị dứt điểm co giật và động kinh là hoàn toàn sai lầm. Hiện chưa có bất kỳ bằng chứng khoa học lâm sàng nào chứng minh rết có thể chữa khỏi bệnh động kinh. Việc tự ý sử dụng loài động vật chứa nọc độc này tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc, suy tạng và kích phát cơn giật nguy hiểm tính mạng.
Cây Rì Việt không có khả năng chữa khỏi ung thư như các lời đồn thổi trên mạng xã hội. Các nghiên cứu hiện tại mới chỉ ghi nhận dịch chiết lá cây này được dùng tổng hợp hạt nano bạc hỗ trợ kháng khuẩn, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả điều trị khối u trên người.
Nhiều người tin rằng luộc kỹ củ ráy sẽ hết độc, nhưng nhiệt độ nấu nướng không thể làm tan các tinh thể canxi oxalat không tan dạng kim. Việc ăn củ ráy đã nấu chín vẫn có thể gây sưng rát khoang miệng, phù nề thanh quản và ngạt thở đe dọa tính mạng.
Rượu rắn chứa nhiều enzyme và độc tố tự nhiên có khả năng cản trở đông máu và ngưng tập tiểu cầu. Khi sử dụng chung với thuốc tây, đặc biệt là thuốc chống đông, hạ áp hay thuốc chuyển hóa qua gan, rượu rắn làm tăng nguy cơ xuất huyết ồ ạt, rối loạn nhịp tim và gây ngộ độc gan nghiêm trọng.
Việc ngắt bỏ đầu, chân và nướng vàng rết chỉ giúp loại bỏ cơ học tuyến nọc chính và làm biến tính một phần protein độc, không thể đảm bảo khử hết hoàn toàn độc tố. Người bệnh tuyệt đối không tự chế biến rết tại nhà để tránh nguy cơ ngộ độc tế bào, tổn thương gan thận hoặc phản vệ nguy hiểm.
Rì rì cát được dân gian truyền tai như bài thuốc làm tan sỏi thận kỳ diệu. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy thảo dược này chỉ có tác dụng ức chế kết tinh canxi và oxalat trong nước tiểu, hoàn toàn không thể làm tan các viên sỏi kích thước lớn đã hình thành.
Cây ráy leo lá rách thường được truyền miệng là vị thuốc chữa dứt điểm phong thấp, nhưng khoa học hiện nay chưa từng ghi nhận khả năng này. Các nghiên cứu thực tế mới chỉ dừng lại ở việc tìm kiếm hoạt chất chống sốt rét trong phòng thí nghiệm, hoàn toàn không có bằng chứng chữa khỏi viêm khớp ở người.
Rượu rắn biển thường được truyền tai như thần dược trị dứt điểm viêm khớp, nhưng y học hiện đại chưa có bằng chứng chứng minh hiệu quả này trên người. Việc sử dụng rượu rắn biển tự ngâm không giúp chữa lành tổn thương khớp mà còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn nặng, nhiễm ký sinh trùng và tổn thương đa cơ quan do nồng độ cồn cao.
Gạch rạm béo ngậy là món khoái khẩu của nhiều người nhưng lại dấy lên lo ngại làm tăng mỡ máu. Nghiên cứu khoa học cho thấy gan tụy giáp xác tập trung lượng lipid và cholesterol cao nhất cơ thể. Tuy nhiên, gạch rạm cũng chứa axit béo không bão hòa n-3 có lợi, đòi hỏi người dùng cần hiểu đúng để ăn uống hợp lý.
Rượu ngâm động vật tự phát tiềm ẩn nhiều nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng do vi khuẩn kỵ khí, kim loại nặng tích tụ và các độc tố nấm mốc bền nhiệt không thể bị cồn phá hủy. Thói quen sử dụng rượu thuốc tự chế không rõ nguồn gốc có thể gây hại nặng nề cho gan, thận và hệ hô hấp.
Quan niệm uống nước râu ngô giúp "lọc sạch nước ối" là hoàn toàn sai lầm và không có cơ sở khoa học. Nước ối được hình thành và làm mới tự nhiên qua tuần hoàn thai nhi. Thảo dược này có tính lợi tiểu mạnh, chưa đủ bằng chứng an toàn ở người mang thai và liều cao từng ghi nhận làm tăng nguy cơ mất phôi trong nghiên cứu động vật.
Hiện tượng sụt cân nhanh khi uống bột rùm nao truyền miệng thực chất là hậu quả của tình trạng tiêu chảy và mất nước cấp tính do tác dụng tẩy xổ mạnh của thảo dược, hoàn toàn không phải cơ chế tiêu hủy hay đốt mỡ thừa như nhiều người lầm tưởng.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước lá cây râm để thanh nhiệt, giải độc và trị bệnh. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm và trên động vật, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để chứng minh công dụng thực tế cũng như độ an toàn tuyệt đối.
Uống rượu rắn không giúp trị tận gốc viêm khớp mà tiềm ẩn rủi ro ngộ độc nặng do nọc thô, nhiễm khuẩn và cồn độ cao. Nghiên cứu chỉ ra nọc rắn chứa các enzyme gây viêm, tăng đau nhức mô và các peptide có hại nếu không tinh chế. Người bệnh cần đi khám chuyên khoa thay vì tin đồn truyền miệng.
Nhiều người tự thu hái hoặc mua râu rồng thô về đun sắc với mong muốn tăng cường trí nhớ, cải thiện nhận thức. Tuy nhiên, việc tự sắc râu rồng tiềm ẩn nguy cơ quá liều khó kiểm soát do hàm lượng hoạt chất huperzine A cực mạnh biến thiên lớn, khác xa các chế phẩm tinh khiết đã được định liều chính xác.
Siro tự nấu từ ráng trắc (Adiantum capillus-veneris) là bài thuốc dân gian quen thuộc trị ho, viêm họng. Tuy nhiên, việc tự chế biến tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không xử lý đúng cách và dùng sai liều. Các nghiên cứu hiện đại đã làm rõ dược tính chống viêm, kháng khuẩn của loài cây này, đồng thời đưa ra những cảnh báo quan trọng khi sử dụng.
Ráng trắc chứa các hoạt chất có khả năng ức chế enzym chuyển hóa đường và hạ glucose huyết. Khi tự ý phối hợp dược liệu này với thuốc điều trị đái tháo đường (đặc biệt là nhóm kích thích tiết insulin như sulfonylurea hoặc tiêm insulin), người bệnh đối mặt nguy cơ cộng gộp tác dụng, dẫn tới hạ đường huyết quá mức nguy hiểm.
Nhiều người tin rằng luộc ráng lông với nước tro hay nước kiềm sẽ loại bỏ hết độc chất. Dù môi trường kiềm và nhiệt độ thúc đẩy phân hủy ptaquiloside, khoa học chưa có bằng chứng xác nhận việc này làm sạch 100% độc tố sinh ung thư.
Nhiều người có thói quen uống nước râu ngô để thanh nhiệt và hỗ trợ hạ huyết áp. Tuy nhiên, hoạt tính lợi tiểu tự nhiên của dược liệu này có thể tương tác với thuốc điều trị, làm tăng nguy cơ tụt huyết áp đột ngột và rối loạn điện giải nguy hiểm cho người bệnh.
