Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 78 trên 369
Quả phật thủ ngâm mật ong từ lâu được xem là mẹo dân gian trị ho quen thuộc. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy hỗn hợp này chỉ có tác dụng hỗ trợ làm dịu niêm mạc họng tạm thời nhờ cơ chế của mật ong, không thể thay thế thuốc chữa dứt điểm nguyên nhân gây ho.
Phục long can (đất lòng bếp) theo y học cổ truyền có công dụng chỉ ẩu (chống nôn). Y học hiện đại cho thấy phản xạ nôn liên quan mật thiết đến tổn thương niêm mạc tiêu hóa, nhưng bằng chứng lâm sàng về cơ chế hấp phụ của loại đất này còn rất hạn chế, người dân không nên tự ý dùng.
Phèn chua chứa muối nhôm giúp làm se và tắc tạm thời ống tuyến mồ hôi, kiểm soát hiệu quả mồ hôi nách nhẹ đến vừa nhưng chỉ mang tính chất hỗ trợ triệu chứng bề mặt tạm thời chứ không thể điều trị dứt điểm nguyên nhân gây mùi.
Phèn đen chứa hàm lượng polyphenol và hoạt chất kháng khuẩn cao giúp làm dịu sưng đau, nhưng quan niệm thảo dược này chữa khỏi sâu răng, viêm lợi là sai. Thảo mộc chỉ hỗ trợ ức chế vi sinh vật bề mặt, không thể thay thế điều trị nha khoa chuyên sâu.
Quan niệm uống nước sắc phòng quỳ giúp hạ sốt tức thì là hoàn toàn sai lầm. Hiện chưa có bất kỳ bằng chứng lâm sàng nào chứng minh hiệu quả hạ sốt của thảo dược này trên người. Tự ý dùng nước sắc thô còn tiềm ẩn rủi ro nhiễm độc và gây tan máu nguy hiểm cho sức khỏe.
Phòng phong chứa các dẫn xuất coumarin tự nhiên có hoạt tính chống đông máu, khi dùng chung với thuốc chống đông tây y có thể tạo tác động hiệp đồng, làm tăng nguy cơ xuất huyết nguy hiểm. Người bệnh tim mạch, huyết khối cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng vị thuốc này.
Nhiều kinh nghiệm dân gian cho rằng lá phượng vĩ có thể chữa bệnh sốt rét, tuy nhiên các nghiên cứu khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận tác dụng kháng viêm và hạ đường huyết trên động vật, hoàn toàn chưa có bằng chứng thực nghiệm chứng minh lá cây này tiêu diệt được ký sinh trùng sốt rét.
Furanocoumarin trong bưởi gây ức chế mạnh enzyme CYP3A4, làm tăng nguy cơ ngộ độc thuốc hạ mỡ máu và tiểu đường. Dù phật thủ thuộc chi Cam chanh, hiện chưa có dữ liệu đối đầu trực tiếp về hàm lượng furanocoumarin ở loại quả này so với bưởi, nên người dùng thuốc điều trị mạn tính cần thận trọng.
Uống hoa phù dung cùng thuốc hạ áp không chỉ tiềm ẩn nguy cơ hạ huyết áp tư thế mà thực tế còn có thể làm giảm nồng độ và cản trở hấp thu của thuốc trong máu. Người bệnh cần hiểu rõ cơ chế tương tác và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi kết hợp.
Hoa phù dung và bụp giấm thường bị nhầm lẫn do cùng thuộc chi Dâm bụt, nhưng chúng khác biệt hoàn toàn về dược tính. Trong khi bụp giấm được khoa học ghi nhận giàu hoạt chất hỗ trợ hạ huyết áp và chống oxy hóa, thì hoa phù dung không có bằng chứng tương đương để thay thế.
Nhiều người truyền tai nhau bài thuốc dùng phèn đen trị dứt điểm viêm khớp, song các bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận hoạt tính kháng viêm trong ống nghiệm của chiết xuất thực vật này mà chưa từng có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả trên người.
Nhiều người có thói quen hễ cảm lạnh, hắt hơi là tự mua phòng phong về sắc uống giải cảm. Tuy nhiên, việc tự ý dùng dược liệu này mà không phân biệt cảm phong hàn hay phong nhiệt có thể khiến bệnh trầm trọng hơn, làm tăng triệu chứng sốt cao và tổn thương tân dịch cơ thể.
Nhiều người tin nước ép quả lê gai có thể giải say tức thì, nhưng khoa học cho thấy chiết xuất thực vật này chỉ hỗ trợ giảm buồn nôn, khô miệng nhờ ngăn phản ứng viêm. Loại quả này không làm hạ nồng độ cồn trong máu hay bảo vệ bạn khỏi tác hại của việc uống quá chén.
Quả phượng nhỡn thảo và vỏ cây thanh thất (xuân bì) là hai bộ phận khác nhau của loài *Ailanthus altissima*. Trong khi quả giàu sắc tố anthocyanin và flavonoid, vỏ cây lại chứa nhiều alkaloid, quassinoid có hoạt tính sinh học mạnh cùng độc tính tế bào, tuyệt đối không thể tự ý dùng thay thế nhau.
Nhiều lời đồn thổi cho rằng cây phèo heo (còn gọi là tai tượng, diệp hạ châu gai hoặc Enterolobium) có thể trị dứt điểm đái tháo đường. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện có chỉ dừng lại ở thử nghiệm chiết xuất thực vật trên chuột, khoảng cách đến người còn xa và tuyệt đối không được bỏ thuốc điều trị chuẩn.
Nhiều người bệnh gút kiêng phô mai vì nghĩ đạm động vật làm tăng axit uric máu. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy phô mai chứa rất ít purin, và việc tiêu thụ phô mai cùng các chế phẩm sữa ít béo thậm chí còn liên quan đến việc hạ nồng độ axit uric, giảm nguy cơ bùng phát bệnh gút.
Phối hợp thảo dược phong hà với thuốc điều trị đái tháo đường tiềm ẩn nguy cơ cộng gộp khiến đường huyết tụt giảm quá mức nguy hiểm. Các hoạt chất trong phong hà có khả năng hạ đường huyết mạnh và kích thích tiết insulin trên mô hình động vật, đòi hỏi người bệnh phải hết sức cẩn trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ.
Quan niệm dân gian cho rằng phượng nhỡn thảo giúp thanh nhiệt, trị mụn nhọt chỉ đúng một phần dưới góc độ kháng viêm thực nghiệm. Dù dịch chiết và hoạt chất ailanthone có đặc tính chống viêm trong phòng thí nghiệm, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh cây này trị khỏi mụn ngoài da ở người.
Ngậm hoặc giã nát cây phong quỳ suối đắp vào răng sâu là mẹo truyền miệng nguy hiểm, không giúp trị bệnh mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây phỏng rát, viêm trợt và loét niêm mạc miệng nghiêm trọng do phản ứng kích ứng tế bào. Người bệnh đau răng cần thăm khám nha khoa thay vì tự ý dùng thảo mộc lạ.
Phòng kỷ là dược liệu trừ phong thấp, hạ áp và lợi thủy hiệu quả, thường dùng ở liều sắc 4,5-9g/ngày theo dược điển. Dù có độ an toàn cao ở liều chuẩn, việc dùng quá liều hoặc nhầm lẫn với cây chứa độc tính có thể gây hại nghiêm trọng cho cơ thể.
