Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 117 trên 192
Nhờ chứa salacinol và kotalanol có khả năng ức chế enzym alpha-glucosidase tương tự thuốc acarbose, chiết xuất chóp mao lưới (*Salacia*) giúp làm chậm phân giải tinh bột và đường đôi, từ đó làm giảm đỉnh đường huyết và insulin sau bữa ăn hiệu quả theo các thử nghiệm lâm sàng.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước chè rừng để kiểm soát bệnh đái tháo đường. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy hoạt chất chiết xuất từ cây này giúp hạ đường huyết, cải thiện insulin và mỡ máu trên chuột, nhưng chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Chóc gai chứa nhiều hoạt chất sinh học có đặc tính kháng viêm, chống oxy hóa trên tế bào và động vật thí nghiệm. Dù vậy, y học hiện nay chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để chứng minh khả năng chữa khỏi viêm khớp, người bệnh không nên tự ý bỏ thuốc điều trị.
Chiết xuất chóp mao lưới (*Salacia reticulata*) thể hiện khả năng ức chế hấp thu tinh bột sau bữa ăn tương đương thuốc acarbose thông qua cơ chế chẹn men alpha-glucosidase. Điểm vượt trội của loại thảo dược này là ít gây tác dụng phụ đường tiêu hóa, hỗ trợ hệ vi sinh ruột và cải thiện chuyển hóa mỡ, nhưng người bệnh không được tự ý bỏ thuốc điều trị.
Chòi mòi tía cho thấy khả năng hạ đường huyết và cải thiện insulin rõ rệt trên chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng trên người hiện chưa đủ và chiết xuất hạt có thể ảnh hưởng gan, thận, tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị đái tháo đường.
Nước sắc vỏ chò nâu chưa từng trải qua thử nghiệm độc tính cấp hay bán trường diễn trên người và động vật. Các nghiên cứu hiện tại mới dừng ở mức kiểm tra độc tính tế bào trong ống nghiệm, khiến nguy cơ gây tổn thương tế bào gan và thận khi uống kéo dài vẫn là ẩn số khó lường.
Nhiều người truyền tai nhau dùng cây chó đẻ răng cưa để chữa viêm gan B. Tuy nhiên, các bằng chứng lâm sàng trên người cho thấy thảo dược này chỉ hỗ trợ chuyển đổi huyết thanh HBeAg ở một số trường hợp, hoàn toàn không làm sạch được HBsAg và không thể thay thế thuốc kháng virus chuẩn.
Chìa vôi bốn cạnh và glucosamine tiếp cận việc bảo vệ khớp qua hai hướng riêng biệt: trong khi glucosamine cung cấp chất nền cấu trúc cho mô sụn, chiết xuất chìa vôi bốn cạnh hoạt động như một chất kháng viêm, giảm đau cơ học và hỗ trợ giảm cân để giảm tải áp lực ổ khớp.
Cây rết được dân gian truyền tai chữa đau nhức xương khớp, nhưng hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh hiệu quả này. Dữ liệu khoa học mới ghi nhận hoạt tính kháng viêm trong ống nghiệm ở thực vật cùng chi, người bệnh cần thận trọng và không tự ý điều trị.
Chè rừng (*Phyla nodiflora*) giàu chất chống oxy hóa và có khả năng ức chế enzyme trong ống nghiệm, nhưng hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh cây có tác dụng trị sỏi thận ở người. Người bệnh không nên bỏ điều trị y khoa để uống nước lá thay thế.
Tinh dầu châu thụ chứa hàm lượng cao methyl salicylate tự nhiên, hoạt chất có đặc tính chống viêm và giảm đau cơ khớp tại chỗ. Nghiên cứu lâm sàng ghi nhận công thức thảo dược chứa tinh dầu này giúp xoa dịu hiệu quả các cơn đau khớp gối, cổ tay và vai gáy từ nhẹ đến trung bình sau 14 ngày.
Chìa vôi bốn cạnh chứa hoạt chất giúp tăng khoáng hóa và rút ngắn thời gian liền xương trong một số thử nghiệm lâm sàng. Dù vậy, các nghiên cứu hiện tại còn cỡ mẫu nhỏ và chỉ mang tính hỗ trợ sau khi đã phẫu thuật hoặc cố định xương chuẩn y khoa.
Chè vằng từ lâu được dân gian tin dùng để lợi sữa sau sinh, nhưng bằng chứng khoa học hiện nay chưa chứng minh loại thảo dược này giúp kích thích tiết sữa. Việc lạm dụng thậm chí có nguy cơ làm giảm lượng sữa mẹ nếu dùng sai cách.
Chiết xuất chàm lá nhỏ thể hiện tác dụng bảo vệ tế bào gan trong các thử nghiệm trên chuột cống và chuột nhắt bị nhiễm độc chất. Giới y khoa chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên cơ thể người, người bệnh không được tự ý sử dụng cây thuốc này thay thế phác đồ điều trị bệnh gan.
Chè dây chỉ có hoạt tính kháng khuẩn thử nghiệm trong ống nghiệm và hỗ trợ làm dịu phản ứng viêm niêm mạc, không thể thay thế phác đồ kháng sinh để diệt sạch vi khuẩn HP trên người. Người bệnh dạ dày cần tuân thủ đơn thuốc chuẩn y khoa để tránh biến chứng teo niêm mạc và loét tái phát.
Cây chành rành chứa các nhóm hoạt chất flavonoid và diterpenoid có khả năng ức chế phản ứng viêm rõ rệt. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện tại chỉ mới dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm và trên chuột, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Các nghiên cứu in vitro cho thấy chàm bụi có hoạt tính kháng khuẩn tụ cầu và ức chế phản ứng viêm, nhưng cũng ghi nhận nguy cơ gây đột biến gen từ hoạt chất indigo. Do hoàn toàn thiếu thử nghiệm lâm sàng trên người, người dân tuyệt đối không tự ý đắp thảo dược này lên vết thương hở.
Chiết xuất dung môi từ cây chân rết cho thấy hoạt tính ức chế trên cả vi khuẩn gram âm lẫn gram dương trong các thử nghiệm phòng thí nghiệm. Dù giàu hoạt chất polyphenol và stigmasterol có tiềm năng diệt khuẩn, người dân tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược này để thay thế thuốc kháng sinh khi chưa có chỉ định y khoa.
Chàm quả nhọn (*Indigofera galegoides*) và chàm nhuộm (*Indigofera tinctoria*) khác biệt hoàn toàn về hình thái quả lẫn dược tính. Chàm nhuộm giàu indican tạo sắc tố, dồi dào polyphenol chống oxy hóa và hỗ trợ hạ mỡ máu, trong khi chàm quả nhọn không có các đặc tính hóa thực vật đặc trưng này.
Chiết xuất cây chàm lá nhỏ và hoạt chất indirubin ghi nhận hoạt tính kháng nấm, kháng khuẩn và giảm viêm trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả chữa mụn nhọt hay vảy nến; việc tự đắp lá tươi tiềm ẩn nguy cơ bội nhiễm da.
