Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.833 bài, trang 140 trên 192
Các nhãn "Tăng cường miễn dịch" trên thực phẩm đóng gói thường chỉ là chiêu bài tiếp thị dựa vào việc bổ sung lượng nhỏ vitamin hoặc kẽm. Cơ quan quản lý chỉ công nhận chức năng sinh học chung của vi chất, không có bằng chứng khoa học nào cho thấy việc thêm các chất này giúp sản phẩm chế biến phòng ngừa bệnh tật.
Ăn nhiều bữa nhỏ không làm tăng hiệu ứng nhiệt của thực phẩm (TEF) so với ăn ít bữa lớn nếu tổng năng lượng nạp vào bằng nhau. Khoa học chứng minh mức tiêu hao năng lượng tiêu hóa phụ thuộc tuyến tính vào tổng lượng calo và thành phần dinh dưỡng, không phụ thuộc vào tần suất chia nhỏ bữa ăn.
Trong 30 năm qua, kích thước bao bì và suất ăn xã hội đã tăng mạnh, tạo nên hiện tượng "méo mó khẩu phần" khiến chúng ta vô thức nạp nhiều calo hơn. Việc liên tục tiếp xúc với các phần ăn ngoại cỡ làm biến đổi nhận thức chuẩn mực, khiến nhiều người lầm tưởng suất ăn quá lớn là định lượng bình thường của một bữa ăn.
Bỏ bữa sáng có thể khiến bạn ăn nhiều hơn vào bữa trưa nhưng không đủ để bù đắp lượng calo thiếu hụt, giúp tổng năng lượng cả ngày vẫn giảm. Tuy nhiên, thói quen này dễ làm suy giảm chất lượng dinh dưỡng và khiến đường huyết tăng vọt sau bữa trưa.
Nhiều người có thói quen dọn sạch xương, vỏ hạt hoặc vỏ hải sản ngay trong bữa ăn để bàn ăn gọn gàng. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy hành động này xóa bỏ tín hiệu thị giác về lượng thức ăn đã nạp, dễ khiến não bộ đánh giá sai và thúc đẩy bạn vô tình ăn nhiều hơn bình thường.
Chỉ số GI trên nhãn thực phẩm là công cụ hữu ích để phân loại và lựa chọn nguồn tinh bột lành mạnh, nhưng không đo lường chính xác tuyệt đối mức tăng đường huyết của từng người. Phản ứng đường máu thực tế phụ thuộc lớn vào cơ địa cá nhân, chỉ số chuyển hóa nội tại và cách phối hợp thực phẩm trong bữa ăn.
Uống một lượng nước lọc trước khi ngồi vào bàn ăn được nhiều người áp dụng nhằm làm đầy dạ dày, giảm cảm giác đói và hạn chế lượng thức ăn tiêu thụ. Bằng chứng khoa học cho thấy thói quen này có thể cắt giảm khẩu phần ăn tức thì, nhưng tác động giữ no lâu dài vẫn còn nhiều hạn chế.
Ăn trực giác và kiểm soát khẩu phần đều có ưu thế riêng, nhưng các bằng chứng khoa học cho thấy việc lắng nghe tín hiệu đói no tự nhiên giúp duy trì cân nặng ổn định lâu dài tốt hơn, giảm nguy cơ rối loạn ăn uống so với việc áp đặt quy tắc cân đo khắt khe.
Cắt giảm khẩu phần ăn đột ngột kích hoạt cơ chế chống đói sinh tồn của cơ thể, làm sụt giảm mức tiêu hao năng lượng thông qua thích nghi sinh nhiệt và gia tăng mạnh mẽ hormone kích thích thèm ăn ghrelin. Hiểu rõ phản ứng chuyển hóa này giúp người muốn giảm cân tránh bẫy nhịn ăn cực đoan và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Các bằng chứng lâm sàng hiện tại cho thấy chất làm ngọt nhân tạo như sucralose và aspartame ở liều dùng thực tế không gây biến đổi nghiêm trọng hệ vi sinh đường ruột người lớn khỏe mạnh. Tuy nhiên, bằng chứng còn mâu thuẫn và phụ nữ mang thai cần thận trọng trước các nguy cơ tiềm ẩn.
Ứng dụng quét calo bằng hình ảnh AI giúp việc theo dõi bữa ăn tiện lợi hơn, nhưng sai số thực tế có thể dao động từ 10% đến gần 40% tùy loại món ăn. Người dùng nên xem đây là công cụ tham khảo định hướng, không thể thay thế việc cân đo chính xác hay tư vấn y khoa.
Các công thức tính BMR phổ biến như Mifflin-St Jeor hay Harris-Benedict đều có sai số nhất định tùy thuộc vào thể trạng và sắc tộc. Nghiên cứu cho thấy Mifflin-St Jeor thường phù hợp hơn với người bình thường và người châu Á, trong khi Harris-Benedict lại cho kết quả sát hơn ở người béo phì nặng.
Mua thực phẩm bao bì lớn giúp tiết kiệm chi phí nhưng thường dẫn đến xu hướng tiêu thụ quá mức calo. Nguyên nhân xuất phát từ "thiên kiến đơn vị" và sự "biến dạng khẩu phần", khiến não bộ xem toàn bộ gói đồ ăn lớn là một khẩu phần thích hợp cho một lần dùng.
Ăn 6 bữa mỗi ngày không giúp tăng khối nạc hay đốt mỡ vượt trội so với ăn 3 bữa nếu tổng calo tương đương. Dù hỗ trợ độ nhạy insulin ở phụ nữ buồng trứng đa nang, chế độ này lại kém hiệu quả hơn trong việc giảm cân và hạ mỡ gan ở bệnh nhân đái tháo đường týp 2.
Dùng đĩa nhỏ hơn có thể kích hoạt ảo ảnh Delboeuf, khiến khẩu phần trông đầy đặn hơn và giảm lượng thức ăn tự lấy. Tuy nhiên, hiệu quả này giảm mạnh khi bạn quá đói và kém tác dụng ở người thừa cân, không thể thay thế cho chế độ ăn cân bằng.
Chia nhỏ thức ăn thành nhiều bữa rải rác suốt ngày có thể làm lệch pha đồng hồ sinh học ở gan và các mô ngoại biên, gây gián đoạn quá trình điều hòa đường huyết và mỡ máu. Để chuyển hóa tối ưu, thời điểm nạp năng lượng cần đồng nhịp với chu kỳ thức - ngủ tự nhiên của cơ thể.
Nhiều người tin rằng chia nhỏ bữa ăn giúp thúc đẩy chuyển hóa để đốt mỡ nhanh hơn. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học sử dụng buồng chuyển hóa khẳng định tần suất ăn uống không làm tăng tổng năng lượng tiêu hao trong 24 giờ; điều cốt lõi quyết định vóc dáng vẫn là tổng calo nạp vào.
Khi cắt giảm calo quá sâu, cơ thể sẽ kích hoạt hiện tượng thích ứng sinh nhiệt khiến mức tiêu hao năng lượng giảm mạnh hơn dự kiến. Phản ứng sinh tồn tự nhiên này diễn ra nhanh chóng, chủ yếu làm giảm tiêu hao năng lượng từ hoạt động thể chất và cản trở trực tiếp đến hiệu quả giảm cân.
Hệ vi sinh vật đường ruột đóng vai trò quan trọng trong việc phân giải các chất dinh dưỡng khó tiêu, giúp cơ thể chiết xuất thêm calo từ thức ăn thừa. Thành phần vi khuẩn và tỷ lệ giữa các nhóm khuẩn khác nhau ở mỗi người có thể làm thay đổi lượng năng lượng hấp thu hàng ngày, ảnh hưởng trực tiếp tới cân nặng.
Khác với khái niệm "ăn sạch" (Eat Clean) trôi nổi và thiếu chuẩn hóa y khoa, chế độ ăn Địa Trung Hải được giới bác sĩ ưu tiên nhờ kho tàng chứng cứ khoa học vững chắc, giúp cải thiện huyết áp, ổn định mỡ máu và giảm thiểu rõ rệt nguy cơ biến cố tim mạch.
