Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.826 bài, trang 170 trên 192
Thực phẩm siêu chế biến, đặc biệt là thịt chế biến sẵn và đồ chiên ngập dầu, có mối liên hệ mật thiết với việc đẩy nhanh tốc độ rút ngắn telomere trong tế bào bạch cầu. Tình trạng viêm mạn tính và căng thẳng oxy hóa từ nhóm thực phẩm này khiến tuổi sinh học của tế bào già đi nhanh hơn tuổi thật.
Ăn khoai tây chiên đóng gói làm tăng lượng acrylamide nạp vào cơ thể, với mức phơi nhiễm trung bình khoảng 0,035 đến 0,142 µg/kg thể trọng mỗi ngày. Nhóm trẻ em và thanh thiếu niên có mức hấp thu tính theo cân nặng cao vượt trội so với người trưởng thành do thói quen tiêu thụ snack thường xuyên.
Thịt nguội và xúc xích thực sự làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng do chứa chất bảo quản natri nitrit cùng sắt heme, những tiền chất dễ dàng chuyển hóa thành hợp chất N-nitroso gây đột biến gen niêm mạc ruột. Mức độ rủi ro tỷ lệ thuận với lượng tiêu thụ, phương pháp chế biến nhiệt độ cao và việc thiếu hụt rau xanh đi kèm.
Lớp vỏ bột chiên giòn có thể tích tụ lượng dầu chiếm từ 14% đến gần 20% trọng lượng thực tế do cơ chế mao dẫn hình thành từ các lỗ xốp bốc hơi nước. Tỷ lệ chất béo này thay đổi mạnh tùy theo nhiệt độ chảo và loại tinh bột sử dụng.
Thói quen ăn nhiều đồ chiên rán và thực phẩm giàu chất béo không chỉ gây tăng cân mà còn trực tiếp phá vỡ hệ vi sinh đường ruột. Chế độ ăn này làm suy giảm vi khuẩn có lợi, làm suy yếu hàng rào bảo vệ ruột và khiến độc tố LPS tràn vào máu, gây viêm mạn tính.
Acrylamide trong khoai tây chiên không phải hóa chất nhân tạo mà hình thành tự nhiên qua phản ứng Maillard giữa đường khử và axit amin asparagine ở nhiệt độ cao. Nắm rõ cơ chế này giúp người nội trợ dễ dàng áp dụng các biện pháp giảm thiểu độc chất ngay tại nhà.
Trà sả chanh chứa nhiều hoạt chất chống oxy hóa, được chứng minh trên thực nghiệm có khả năng giảm hấp thu cholesterol và hạ mỡ xấu LDL. Tuy nhiên, thức uống này ít tác động đến chỉ số triglyceride, mới dừng ở nghiên cứu trên động vật và không thể thay thế thuốc điều trị mỡ máu.
Xịt chống muỗi từ sả Sri Lanka có tác dụng xua đuổi muỗi nhưng không thể thay thế hoàn toàn DEET khi đi rừng. Do đặc tính bay hơi rất nhanh, tinh dầu sả cần lượng dùng cao hơn và có thời gian bảo vệ ngắn hơn nhiều so với tiêu chuẩn DEET.
Chiên chân không giúp giữ lại nhiều vitamin hơn rõ rệt so với chiên thường nhờ nhiệt độ làm chín thấp và môi trường yếm khí. Phương pháp này bảo tồn tới 90% carotenoid, 95% vitamin C và giảm thiểu tối đa sự phân hủy vitamin E, đồng thời hạn chế lượng dầu ngấm vào thực phẩm.
Nhiều người chi tiền triệu mua viên uống sụn vi cá mập với hy vọng "ăn gì bổ nấy", giúp mọc lại lớp sụn khớp đã bị bào mòn do tuổi tác. Tuy nhiên, các nghiên cứu y khoa chỉ ra rằng hoạt chất trong sụn cá không thể đảo ngược hoàn toàn tổn thương sụn mà chỉ hỗ trợ giảm đau và làm chậm quá trình thoái hóa.
Sâm cau và dâm dương hoắc đều nổi tiếng với công dụng bổ thận tráng dương, nhưng các nghiên cứu hiện tại chưa khẳng định loại nào vượt trội hơn ở người. Thực nghiệm cho thấy sâm cau giúp cải thiện rõ hành vi giao phối và bảo vệ tinh trùng, trong khi việc kết hợp cả hai thảo dược lại tạo hiệu ứng hiệp đồng tốt hơn dùng đơn lẻ.
Các dẫn xuất nhóm betulin bước đầu cho thấy tiềm năng hạ men gan, giảm mỡ và kích thích tế bào gan phục hồi trên mô hình thực nghiệm động vật. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng trên người, người dân tuyệt đối không tự ý dùng vỏ cây sâu đông thô để trị bệnh.
Nghiên cứu mới ghi nhận hoạt chất liquidambaric acid từ lá sâu đông có khả năng ức chế mạnh enzyme alpha-glucosidase và giúp hạ đường huyết trên mô hình thực nghiệm. Tuy nhiên, đây mới là bằng chứng tiền lâm sàng bước đầu, người bệnh tiểu đường tuýp 2 tuyệt đối không tự ý dùng thay thế thuốc chỉ định.
Ăn cá ít nhất 2 lần mỗi tuần giúp giảm đáng kể nguy cơ đột quỵ do tắc mạch máu não. Lợi ích này đến từ hoạt chất EPA và DHA trong cá, giúp chống kết tập tiểu cầu ngăn cục máu đông và hạ mỡ máu triglyceride, nhưng chỉ hiệu quả khi chế biến không chiên rán.
Sâm Ngọc Linh chứa hơn 300 hoạt chất sinh học giúp kháng viêm, chống căng thẳng và cải thiện phản ứng miễn dịch. Các hoạt chất nhóm ginsenoside đã được chứng minh giúp tăng sinh tế bào lympho bị suy yếu ở người già, mở ra hướng hỗ trợ đắc lực cho hệ miễn dịch lão hóa khi dùng đúng cách.
Nghiên cứu lâm sàng cho thấy uống dịch chiết sâm Tây Bá Lợi Á trong 4 tuần giúp tăng mạnh số lượng tế bào lympho T và tế bào diệt tự nhiên ở người khỏe mạnh. Tuy nhiên, hiệu quả này không xuất hiện ở vận động viên tập nặng và phụ thuộc nhiều vào dạng chiết xuất toàn phần của thảo dược.
Thịt bò, thịt lợn là nguồn đạm quen thuộc nhưng tiêu thụ quá mức lại làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng. Thủ phạm chính là sắt heme trong thịt đỏ, chất xúc tác tạo ra các hợp chất N-nitroso gây đột biến DNA, làm rối loạn hệ vi sinh và kích hoạt phản ứng viêm mạn tính tại niêm mạc ruột.
Ăn thịt đỏ hàng ngày, đặc biệt là thịt chế biến sẵn, có thể làm suy giảm tính đa dạng của hệ vi sinh đường ruột và gây mất cân bằng giữa hai ngành vi khuẩn Bacteroidetes và Firmicutes. Tình trạng này thúc đẩy các phản ứng viêm niêm mạc và gia tăng các chất chuyển hóa bất lợi cho tim mạch.
Dù chiết xuất cây cọ lùn (Saw Palmetto) ức chế được tế bào ác tính trong phòng thí nghiệm, nghiên cứu theo dõi hơn 35.000 nam giới khẳng định dùng viên uống này không giúp giảm nguy cơ mắc ung thư tuyến tiền liệt. Thảo dược này chủ yếu hỗ trợ giảm triệu chứng tiểu tiện do phì đại lành tính.
Hồng sâm giữ và biến đổi hoạt chất sinh học tốt hơn bạch sâm nhờ quá trình hấp nhiệt có kiểm soát, giúp phân cắt các saponin phân cực cồng kềnh thành nhiều ginsenoside hiếm kém phân cực, đồng thời gia tăng đáng kể năng lực chống oxy hóa và hoạt tính sinh học quý giá cho sức khỏe.
