Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.826 bài, trang 178 trên 192
Nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy một số hợp chất từ cây lát hoa có khả năng ức chế enzyme tiêu hóa tinh bột alpha-glucosidase, giúp làm chậm giải phóng đường. Dù vậy, bằng chứng này mới dừng ở mức thử nghiệm ống nghiệm sơ bộ, người bệnh không được tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Tăm nước làm sạch nướu và mảng bám kẽ hở rất tốt nhưng không thể thay thế hoàn toàn chỉ nha khoa trong việc ngừa sâu kẽ răng. Lực nước không thể cọ xát cơ học để bóc mảng bám dính chặt ở điểm tiếp xúc khít giữa hai răng, do đó kết hợp cả hai mới là giải pháp tối ưu.
Nhai lá khát làm tăng đáng kể nguy cơ ung thư thực quản, ung thư đường tiêu hóa trên và viêm dạ dày mạn tính. Tác động tiền oxy hóa, hàm lượng tanin cao và đột biến gen niêm mạc do thói quen ngậm bã lá kéo dài là những yếu tố chính thúc đẩy các tổn thương tiền ác tính tiến triển.
Lành ngạnh chứa hàm lượng dồi dào flavonoid, phenolic và các dẫn xuất xanthone có khả năng ức chế vi khuẩn trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh thảo dược này thay thế được thuốc trị vi khuẩn đường ruột, người dùng chỉ nên sử dụng như thức uống hỗ trợ tiêu hóa vừa phải.
Ăn sữa chua chứa lợi khuẩn mỗi ngày có thể hỗ trợ giảm hôi miệng nhờ cơ chế ức chế các vi khuẩn phân hủy protein sinh khí lưu huỳnh như H2S. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào chủng men vi sinh và cần kết hợp vệ sinh răng miệng đúng cách.
Lá giang chứa các hợp chất phenolic có tiềm năng chống viêm và chống oxy hóa trong thử nghiệm tế bào, nhưng chưa có bằng chứng khoa học chứng minh khả năng kháng khuẩn ở người. Do đó, lá giang chỉ nên được dùng như thực phẩm thanh nhiệt, không thể thay thế thuốc điều trị nhiễm trùng hay viêm nhiễm.
Chiết xuất long nha thảo (*Agrimonia pilosa Ledeb.*) chứa nguồn polyphenol và flavonoid phong phú, giúp trung hòa các gốc oxy hóa tự do, tăng cường enzyme chống oxy hóa nội sinh và ức chế các phân tử gây viêm, từ đó hỗ trợ giảm phản ứng viêm mãn tính hiệu quả trên các mô hình tế bào và động vật.
Chiết xuất rễ cam thảo chứa hoạt chất glycyrrhizin đã được chứng minh qua nhiều thử nghiệm lâm sàng giúp hạ men gan AST và ALT ở người viêm gan mạn tính. Tuy nhiên, hoạt chất này chủ yếu hỗ trợ bảo vệ tế bào gan và giảm viêm chứ không loại bỏ được virus, người bệnh không nên tự ý dùng trà cam thảo thô thay thuốc.
Nhiều người chi tiền triệu mua kính lọc ánh sáng xanh với hy vọng hết mỏi mắt khi dùng máy tính, nhưng các thử nghiệm lâm sàng đối chứng khẳng định loại kính này không giảm mỏi mắt hay cải thiện thị lực vượt trội so với kính thông thường.
Dầu gội chứa caffeine có thể ngấm sâu vào nang tóc chỉ sau 2 phút tiếp xúc và giúp cải thiện độ chắc khỏe của sợi tóc sau 6 tháng sử dụng. Dù vậy, các bằng chứng khoa học hiện nay vẫn chưa đủ mạnh để coi đây là giải pháp thay thế cho các loại thuốc trị hói đầu chính thống.
Đường la hán quả chứa hoạt chất mogroside V có tiềm năng hoạt động như một prebiotic tự nhiên. Nghiên cứu cho thấy thành phần này giúp kích thích các lợi khuẩn phát triển, ức chế vi khuẩn có hại và gia tăng sản sinh axit béo chuỗi ngắn, mở ra giải pháp tạo ngọt an toàn cho hệ tiêu hóa.
Các nghiên cứu khoa học xác nhận kỳ nam và trầm hương kích tạo nhân tạo có thể đạt hơn 80% hàm lượng chromone và tiệm cận 70% đến 93% một số hoạt tính sinh học của nguồn tự nhiên. Đây là giải pháp thay thế tiềm năng, song dược tính phụ thuộc lớn vào công nghệ tạo nhựa.
Nhiều người tập thể hình lo ngại việc uống whey protein và creatine sẽ làm tăng nội tiết tố và gây hói đầu. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy thực phẩm bổ sung không gây rụng tóc; nguyên nhân chính dẫn đến hói đầu ở nam giới xuất phát từ hormone dihydrotestosterone (DHT) nội sinh tác động lên các nang tóc mang gene nhạy cảm di truyền.
Viên nang tinh dầu oải hương chuẩn hóa đường uống (Silexan) được khoa học chứng minh mang lại hiệu quả giảm lo âu tương đương các thuốc an thần như lorazepam hay thuốc chống trầm cảm paroxetine, giúp cải thiện giấc ngủ mà không gây buồn ngủ quá mức hay nguy cơ nghiện thuốc.
Chiết xuất ké đầu ngựa cho thấy tiềm năng hạ đường huyết và ức chế enzym tiêu hóa tinh bột trong các thử nghiệm trên chuột và ống nghiệm. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả và độ an toàn trên người. Người bệnh đái tháo đường không được tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Chiết xuất tự nhiên có thể ức chế vi khuẩn tụ cầu vàng nhờ các hoạt chất phá vỡ màng sinh học, làm giảm liên kết polysaccharide và protein của vi khuẩn. Tuy nhiên, việc dùng thảo dược dân gian như kinh giới lá rách chỉ mang tính hỗ trợ vệ sinh ngoài da, hoàn toàn không thể thay thế phác đồ điều trị y tế chuyên sâu.
Kinh giới sao đen từ lâu được dân gian tin dùng để cầm máu, và khoa học hiện đại đã xác nhận điều này. Quá trình chế biến nhiệt độ cao làm thay đổi sâu sắc thành phần hóa học của cây kinh giới lá rách, tạo ra hoạt tính thúc đẩy đông máu và rút ngắn đáng kể thời gian chảy máu.
Các nghiên cứu khoa học ghi nhận chiết xuất lá kỳ nam (*Aquilaria*) chứa nhiều hoạt chất giúp ức chế enzyme phân giải đường và hỗ trợ giảm glucose máu trên động vật. Tuy nhiên, đây mới chỉ là thử nghiệm tiền lâm sàng, chưa có bằng chứng trên người để khẳng định khả năng chữa bệnh hay thay thế thuốc điều trị.
Nhiều người tin rằng tập yoga mặt giúp cơ săn chắc và xóa mờ nếp nhăn rãnh cười, nhưng bằng chứng khoa học cho thấy các bài tập cơ mặt có tác dụng rất hạn chế đối với trương lực cơ, đồng thời việc co cơ lặp đi lặp lại còn tiềm ẩn nguy cơ làm sâu thêm các nếp hằn trên da.
Kim tiền thảo dạng viên chiết xuất giúp chuẩn hóa chính xác hàm lượng flavonoid như schaftoside và hấp thu ổn định, trong khi dạng nước sắc truyền thống lại cung cấp lượng dịch lớn hỗ trợ lợi tiểu tống sỏi. Lựa chọn dạng dùng phù hợp phụ thuộc vào mức độ tiện lợi, liều lượng hoạt chất mong muốn và thói quen sinh hoạt của người bệnh.
