Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.826 bài, trang 183 trên 192
Đi bộ mỗi ngày mang lại hiệu quả giảm đau và cải thiện chức năng tương đương các bài tập vật lý trị liệu quy chuẩn ở người đau thắt lưng mạn tính. Hoạt động aerobic tác động thấp này giúp tăng tuần hoàn máu, nuôi dưỡng đĩa đệm và khôi phục sự dẻo dai cho cột sống một cách an toàn, tiết kiệm.
Đau khớp gối khi vận động không phải lúc nào cũng do tổn thương tại gối mà thường bắt nguồn từ sự suy yếu của nhóm cơ mông. Khi cơ mông nhỡ và cơ mông lớn yếu đi, đầu gối dễ bị đổ sụp vào trong, làm lệch trục xương và gây đau nhức kéo dài.
Cúc thơm (Feverfew) thường được truyền tai nhau như một vị thuốc dân gian giúp giảm đau viêm khớp dạng thấp. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện mới chỉ chứng minh được khả năng chống viêm của thảo dược này trên tế bào trong phòng thí nghiệm, trong khi việc lạm dụng dài ngày có thể gây rủi ro chảy máu.
Các phân tích gộp quy mô lớn khẳng định châm cứu có bằng chứng khoa học giúp giảm đau thắt lưng mạn tính và cải thiện chức năng thể chất vượt trội hơn so với giả dược. Đây là giải pháp bổ trợ an toàn, khởi phát cơ chế điều biến thần kinh giảm đau, nhưng người bệnh cần kết hợp vận động và không xem đây là phương pháp thay thế hoàn toàn y học hiện đại.
Hạt cỏ cà ri (fenugreek) dùng đường uống nhìn chung an toàn cho gan, thận và được dung nạp tốt ở liều 6 g đến 25 g mỗi ngày trong các nghiên cứu trên người. Tuy nhiên, dùng liều cao có thể gây đầy hơi, tiêu chảy, chóng mặt, và thảo dược này đặc biệt chống chỉ định cho phụ nữ mang thai do nguy cơ gây hại cho thai nhi.
Để các acid béo trong tinh dầu hoa anh thảo tích lũy và hỗ trợ cân bằng tổng hợp prostaglandin, thời gian can thiệp tối thiểu cần thiết là từ 2 đến 3 chu kỳ kinh nguyệt liên tục. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện nay vẫn ghi nhận nhiều ý kiến trái chiều giữa tác dụng dược lý thực sự và hiệu ứng tâm lý giả dược.
Khớp gối vững chắc không chỉ phụ thuộc vào cơ đùi trước nở nang mà đòi hỏi tỷ lệ sức mạnh cân bằng giữa gân kheo và cơ tứ đầu (tỷ lệ H:Q). Khoa học chứng minh sự cân đối này giúp kiểm soát xương chày, hấp thụ phản lực và ngăn ngừa nguy cơ chấn thương dây chằng nghiêm trọng khi vận động.
Khi bị rách sụn chêm nhẹ, người bệnh thường lo sợ khớp gối tổn thương vĩnh viễn và muốn mổ ngay. Tuy nhiên, các bằng chứng y khoa khẳng định vật lý trị liệu mang lại kết quả phục hồi tương đương nội soi cắt sụn chêm, vừa tiết kiệm chi phí vừa tránh nguy cơ thoái hóa khớp gối về sau.
Bổ sung collagen peptide loại 1 giúp kích thích nguyên bào xương gia tăng sản xuất chất nền protein hữu cơ, củng cố tính đàn hồi và cải thiện các chỉ số cơ sinh học của khung xương. Tuy nhiên, hiệu quả này cần nhiều thời gian tích lũy và đạt tối ưu khi kết hợp cùng canxi và vitamin D.
Chiết xuất cây tầm gửi châu Âu (*Viscum album*) được chứng minh lâm sàng giúp giảm mệt mỏi, hạn chế nôn ói và nâng cao thể trạng cho người bệnh ung thư trong quá trình hóa trị, nhưng tuyệt đối không thể thay thế phác đồ điều trị chuẩn.
Chiết xuất quả cơm cháy đen (elderberry) có khả năng ức chế sự gắn kết và nhân lên của virus cúm A và B, giúp hỗ trợ hạ sốt và giảm triệu chứng nếu dùng sớm trong 48 giờ đầu, nhưng không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Dừa cạn thường được trồng làm cảnh và truyền miệng dùng sắc uống trị bệnh. Tuy nhiên, nghiên cứu y khoa cảnh báo việc tự ý uống nước ép loài cây này có thể gây nhiễm độc gan cấp tính, vàng da ứ mật, loét dạ dày và tê bì chân tay do chứa hàng chục hợp chất alkaloid hoạt tính mạnh.
Không phải mọi trường hợp suy giáp dưới lâm sàng đều phải uống thuốc suốt đời. Nghiên cứu cho thấy tới 62% người tăng nhẹ chỉ số TSH có thể tự khỏi, việc dùng thuốc chủ yếu bắt buộc khi TSH vượt ngưỡng 10 mIU/L, có kháng thể dương tính, mang thai hoặc kèm nguy cơ tim mạch ở người trẻ.
Chiết xuất từ cây dã quỳ (*Tithonia diversifolia*) cho thấy khả năng ức chế ký sinh trùng sốt rét và điều hòa miễn dịch trên mô hình thí nghiệm. Tuy nhiên, do chứa hoạt chất có độc tính tế bào và chưa qua thử nghiệm lâm sàng, người dân tuyệt đối không tự ý dùng dã quỳ thay thế phác đồ điều trị sốt rét.
Nước dừa không vượt trội hơn đồ uống thể thao chuyên dụng mà mang lại hiệu quả bù nước và cân bằng dịch tương đương sau tập luyện. Nhờ giàu kali và khoáng chất tự nhiên, nước dừa là giải pháp thay thế lành tính, êm dịu cho dạ dày, phù hợp cho các buổi vận động thường ngày.
Chiết xuất lá dương hòe cho thấy tiềm năng ức chế tín hiệu viêm và ngăn sinh mạch máu trong phòng thí nghiệm, nhưng lại mang độc tính tế bào và khả năng bám giữ bụi ô nhiễm cao. Người dân không nên tự ý hái lá sắc uống vì thiếu liều dùng an toàn và tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc.
Dã chi ma trắng và các thảo dược liên quan thường được truyền tai nhau giúp làm dịu chứng viêm đường tiết niệu. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện tại mới chỉ ghi nhận hoạt tính cầm máu trên động vật và khả năng kháng khuẩn trong ống nghiệm, chưa có bằng chứng lâm sàng về tác dụng lợi tiểu hay chữa khỏi bệnh ở người.
Các nghiên cứu khoa học xác nhận chiết xuất lá dã quỳ chứa nhiều hợp chất quý, tiêu biểu là nhóm sesquiterpene lactone có tác dụng ức chế phản ứng viêm và giảm đau rõ rệt trên mô hình thí nghiệm động vật. Tuy nhiên, hiệu quả và độ an toàn trên người vẫn cần kiểm chứng, người bệnh không nên tự ý dùng thô.
Nghiên cứu khoa học khẳng định người hút thuốc lâu năm khi bỏ thuốc vẫn giảm được một nửa nguy cơ ung thư phổi và trì hoãn thời điểm mắc bệnh tới 7 năm. Ngay cả nhóm người mang gene nhạy cảm nguy cơ cao hoặc bệnh nhân đã mắc ung thư, việc ngừng thuốc vẫn mang lại bước ngoặt sống còn lớn.
Nhiều người lầm tưởng uống sắt mỗi ngày sẽ giúp nhanh khỏi thiếu máu, nhưng khoa học chứng minh việc bổ sung sắt cách ngày lại giúp cơ thể hấp thu vi chất tốt hơn nhờ kiểm soát được hormone hepcidin, đồng thời giảm rõ rệt các tác dụng phụ khó chịu trên đường tiêu hóa.
