Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.820 bài, trang 5 trên 191
Hạt sử quân tử chứa axit quisqualic có khả năng gây liệt cơ giun sán hiệu quả, nhưng việc tự ý dùng quá liều hoặc dùng hạt sống có thể kích thích thần kinh tiêu hóa quá mức, dẫn đến nấc cục dữ dội, đau quặn bụng, nôn mửa và tiêu chảy cấp.
Nghiên cứu khoa học xác nhận chế độ ăn chay có trứng và sữa (lacto-ovo) giúp hạ huyết áp tâm thu và tâm trương hiệu quả so với chế độ ăn tạp. Lợi ích này chủ yếu đến từ chất xơ, chất chống oxy hóa tự nhiên và việc kiểm soát cân nặng, thay vì chỉ do cắt giảm đạm thịt.
Các nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn cho thấy người thường xuyên bỏ bữa sáng có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao hơn 21% và tăng đáng kể nồng độ cholesterol xấu LDL-C. Duy trì bữa sáng đều đặn giúp hỗ trợ kiểm soát mỡ máu và giảm thiểu biến cố tim mạch sớm.
Nhịn ăn 16:8 thực sự giúp giảm mỡ và cân nặng, nhưng cơ chế chủ yếu đến từ việc tự động cắt giảm calo khi giới hạn giờ ăn chứ không vượt trội hơn ăn kiêng truyền thống. Bằng chứng khoa học cho thấy phương pháp này hỗ trợ giảm mỡ bụng nhưng cần kết hợp tập kháng lực để tránh mất cơ.
Nhiều người tin rằng ăn Keto giúp đốt cháy mỡ thừa nhanh hơn Low-carb nhờ trạng thái ketosis. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy Keto chỉ chiếm ưu thế giảm cân trong vài tháng đầu, trong khi hiệu quả dài hạn từ 1 đến 2 năm không có sự khác biệt rõ rệt so với Low-carb hay các chế độ ăn kiểm soát calo khác.
Nhiều lời đồn thổi cho rằng cây ớt làn lá to có khả năng kháng viêm và tiêu diệt vi khuẩn mạnh mẽ. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên cơ thể người đối với loại cây này, đòi hỏi người tiêu dùng phải hết sức cẩn trọng.
Thử nghiệm lâm sàng PREDIMED trên hơn 7.400 người nguy cơ cao chứng minh chế độ ăn Địa Trung Hải bổ sung dầu ô liu nguyên chất hoặc các loại hạt giúp giảm 30% biến cố tim mạch nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim, đột quỵ và tử vong tim mạch so với ăn ít béo.
Chế độ ăn thuần chay mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe chuyển hóa nhưng có thể làm giảm mật độ khoáng xương và tăng nguy cơ gãy xương, đặc biệt là xương hông. Tình trạng này xảy ra chủ yếu do khẩu phần thiếu hụt canxi, vitamin D, vitamin B12 và protein.
Ăn tối sau 20 giờ không trực tiếp gây tăng cân nếu tổng calo không vượt mức tiêu thụ. Tuy nhiên, ăn muộn làm giảm 10% khả năng đốt mỡ, tăng 18% đường huyết sau ăn và dễ khiến calo bị dồn quá mức vào ban đêm, làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì theo thời gian.
Chưa có thử nghiệm lâm sàng đối chứng nào chứng minh chế độ ăn thực dưỡng có thể chữa khỏi ung thư. Việc kiêng khem ngặt nghèo còn tiềm ẩn nguy cơ suy dinh dưỡng, thiếu hụt vitamin D, B12, canxi và làm chậm trễ cơ hội điều trị y khoa chính thống.
Nghiên cứu cho thấy phương pháp nhịn ăn gián đoạn 16:8 dạng ăn sớm (bỏ bữa tối, kết thúc ăn trước 15:00 - 18:00) tối ưu hóa độ nhạy insulin và kiểm soát đường huyết vượt trội so với dạng ăn muộn (bỏ bữa sáng), nhờ đồng bộ hoàn hảo với nhịp sinh học chuyển hóa tự nhiên.
Chiết xuất cây ổ rồng chứa các hoạt chất tự nhiên như flavonoid và polyphenol, cho thấy tiềm năng kháng khuẩn và chống oxy hóa trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện mới dừng lại ở thử nghiệm ống nghiệm và chưa có bất kỳ nghiên cứu lâm sàng nào trên cơ thể người.
Chế độ ăn MIND kết hợp giữa Địa Trung Hải và DASH giúp làm chậm quá trình suy giảm nhận thức và tăng sức bền cho não bộ. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay chủ yếu mang tính quan sát, chưa đủ để khẳng định thực đơn này ngăn ngừa hoàn toàn bệnh Alzheimer.
Các bằng chứng lâm sàng cho thấy nhịn ăn gián đoạn 16:8 và giảm calo truyền thống mang lại hiệu quả giảm cân và giảm mỡ tương đương nhau khi tổng lượng năng lượng nạp vào bằng nhau. Nhịn ăn 16:8 thực chất là một công cụ hỗ trợ hạn chế calo tự nhiên, không phải giải pháp vượt trội.
Ngoài công dụng trị giun truyền thống từ phần hạt, các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy chiết xuất lá và hoa cây giun chứa hàm lượng cao flavonoid và polyphenol, mang lại tiềm năng chống oxy hóa và kháng viêm thực nghiệm, dù hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Nhiều bằng chứng lâm sàng xác nhận chế độ ăn giàu tính kháng viêm có liên quan đến việc giảm nguy cơ tăng CRP trong máu. Tuy nhiên, hiệu quả hạ viêm này phụ thuộc nhiều vào mức độ viêm nền của từng người và thường đi kèm với việc giảm cân nặng, chứ không phải giải pháp điều trị thần kỳ riêng lẻ.
Nhiều người lầm tưởng muốn phòng bệnh tim mạch thì phải cắt giảm tối đa mọi loại chất béo. Tuy nhiên, các thử nghiệm lâm sàng lớn, đặc biệt là PREDIMED, chứng minh rằng chế độ ăn Địa Trung Hải giàu chất béo chưa bão hòa từ dầu ô liu nguyên chất và các loại hạt giúp giảm tới 30% biến cố tim mạch nguy hiểm.
Nhịn ăn 5:2 là phương pháp phân bổ calo linh hoạt nhưng các bằng chứng khoa học cho thấy hiệu quả giảm cân, giảm mỡ và giữ cơ của chế độ này không vượt trội hơn cắt giảm calo truyền thống. Thay vì thần thánh hóa, người thực hiện nên xem 5:2 như một lựa chọn thay thế phù hợp với lối sống.
Nhiều người tin chế độ ăn MIND giúp ngăn ngừa suy giảm trí nhớ vượt trội. Tuy nhiên, thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên kéo dài 3 năm công bố năm 2023 cho thấy can thiệp MIND kết hợp giảm calo không tạo ra sự khác biệt rõ rệt về nhận thức so với chế độ ăn thông thường chỉ giảm calo ở người lớn tuổi chưa suy giảm trí tuệ.
Cây ớt ruộng (*Ludwigia octovalvis*) chứa nhiều polyphenol và flavonoid giá trị như quercetin, luteolin và apigenin. Các phân tích phòng thí nghiệm ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa và tạo phức kim loại rõ rệt. Tuy nhiên, phần lớn dữ liệu hiện mới dừng ở thử nghiệm in vitro và trên chuột, cần thêm nghiên cứu lâm sàng.
