Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.820 bài, trang 6 trên 191
Nhiều người tin rằng chế độ Keto giúp "đốt cháy" mỡ thừa vượt trội nhờ trạng thái ketosis. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy cả trong ngắn hạn lẫn dài hạn, Keto không tạo ra ưu thế giảm mỡ nào so với Low-carb thông thường, thậm chí còn dễ gây mất cơ, mệt mỏi và khó duy trì lâu dài.
Hiện tượng chững cân sau vài tuần ăn kiêng bắt nguồn từ sự thích nghi trao đổi chất, khi cơ thể chủ động hạ thấp mức tiêu hao năng lượng vượt ngoài sự hao hụt mô để sinh tồn. Hiểu rõ cơ chế sinh học này giúp người giảm cân xây dựng chiến lược dinh dưỡng hợp lý và kiên trì hơn.
Vùng nuôi ô nhiễm bùn đáy và nước khiến ốc nước ngọt tích tụ lượng chì và cadmi vượt xa môi trường sống. Dù chưa có dữ liệu riêng cho ốc nhồi bản địa Việt Nam, nghiên cứu trên các loài ốc nước ngọt cho thấy nguy cơ kim loại nặng tập trung nhiều ở nội tạng, đòi hỏi người tiêu dùng cẩn trọng khi chọn nguồn gốc thực phẩm.
Cả chế độ ăn Paleo và Địa Trung Hải đều mang lại tác động tích cực đến mỡ máu và huyết áp, nhưng chế độ Địa Trung Hải chiếm ưu thế rõ rệt nhờ sở hữu khối lượng dữ liệu lâm sàng dài hạn vững chắc, chứng minh khả năng giảm biến cố tim mạch và tỷ lệ tử vong hiệu quả hơn.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy cắt calo liên tục và nhịn ăn ngắt quãng đều mang lại hiệu quả giảm và giữ cân tương đương nhau trong dài hạn. Thành công trong việc duy trì vóc dáng không nằm ở việc chọn phương pháp nào kỳ diệu hơn, mà phụ thuộc vào chế độ ăn bạn có thể kiên trì theo đuổi lâu dài.
Chế độ ăn DASH giàu rau củ, trái cây và sữa ít béo kết hợp giảm muối giúp hạ huyết áp rõ rệt qua nhiều thử nghiệm lâm sàng. Hiệu lực giãn mạch và giảm áp lực dòng máu ghi nhận tối ưu ở người tiền tăng huyết áp và tăng huyết áp giai đoạn 1.
Chiết xuất từ các loại thảo mộc tự nhiên cho thấy tiềm năng chống viêm rõ rệt trên mô hình động vật và tế bào trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, đối với ớt làn lá to, hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người để chứng minh hiệu quả và độ an toàn thực tế.
Ớt làn lá nhỏ chứa các indole alkaloid có khả năng ức chế enzyme gây bệnh gout và điều hòa phản ứng viêm trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện nay mới dừng ở mức tế bào và động vật, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người nên người bệnh không tự ý dùng thay thuốc.
Capsaicin trong ớt có thể hỗ trợ giảm đau khớp nhờ cơ chế làm cạn kiệt chất P và bất hoạt thụ thể đau tại chỗ, nhưng tác dụng này chỉ đạt được khi dùng dạng kem bôi ngoài da chuẩn độ. Việc ăn ớt cay thông thường không giúp giảm đau khớp và không thể thay thế thuốc điều trị.
Độc hoạt là vị thuốc y học cổ truyền quen thuộc trong giảm đau xương khớp. Nhiều nghiên cứu thực nghiệm hiện đại xác nhận hoạt tính kháng viêm và giảm đau của dược liệu này trên tế bào và động vật, tuy nhiên các bằng chứng thử nghiệm lâm sàng trên người vẫn còn khoảng trống lớn cần thận trọng.
Dịch nhầy ốc sên cho thấy khả năng phục hồi mô và tăng sinh collagen trong các mô hình tế bào và động vật nhờ chứa allantoin, glycolate và mucin. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng ngẫu nhiên trên người hiện còn thiếu hụt, đòi hỏi người dùng tiếp cận thận trọng và không nên thần thánh hóa tác dụng chống lão hóa.
Địa y phổi từ lâu được y học dân gian sử dụng để trị bệnh đường hô hấp dựa trên hình dáng giống phế nang. Tuy nhiên, y học hiện đại chỉ mới ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa, kháng viêm sơ bộ trong ống nghiệm và động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Gôm katira từ vỏ cây ốc tử thường được đồn thổi giúp làm mát cơ thể tức thì. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện nay chỉ ghi nhận công dụng giải nhiệt theo y học cổ truyền, trong khi dữ liệu lâm sàng trên người còn rất hạn chế và chủ yếu tập trung vào ứng dụng làm tá dược.
Nghiên cứu trên chuột cho thấy chiết xuất lá của cây thuộc chi Độc hoạt không gây hại gan, thận ở liều thấp và vừa, nhưng liều cao liên tục làm tăng đáng kể tổn thương mô và tỷ lệ tử vong. Người dùng chỉ nên dùng lượng vừa phải và tham khảo ý kiến bác sĩ.
Physostigmine chiết xuất từ độc biển đậu dễ dàng vượt qua hàng rào máu não để cải thiện lưu lượng máu và hỗ trợ phục hồi trí nhớ, trong khi dẫn xuất tổng hợp neostigmine bị chặn ở ngoại vi và gần như không gây tác động lên chức năng thần kinh trung ương khi dùng toàn thân.
Đỗ trọng bắc (*Eucommia ulmoides*) và đỗ trọng nam (*Euonymus javanicus*) thường bị nhầm lẫn do trùng tên gọi dân gian. Các dữ liệu khoa học hiện nay chủ yếu tập trung vào đỗ trọng bắc với hàng trăm hoạt chất đã được phân lập, trong khi bằng chứng dược lý và thử nghiệm lâm sàng trên người của cả hai loại vẫn còn rất hạn chế.
Chiết xuất flavonoid từ cây địa liên chi thể hiện hoạt tính kháng viêm và chống oxy hóa rõ nét trong các nghiên cứu tiền lâm sàng trên động vật. Tuy nhiên, giới chuyên môn khẳng định hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Thịt và trứng rùa biển đồi mồi thường bị đồn thổi là vị thuốc đại bổ, nhưng thực tế chứa nguy cơ tích tụ sinh học rất cao các kim loại nặng độc hại như thủy ngân, chì, cadmi và asen. Việc tiêu thụ loài bò sát rạn san hô này không mang lại lợi ích y học mà còn đe dọa trực tiếp đến tính mạng.
Các nghiên cứu dược lý thực nghiệm cho thấy hoạt chất coumarin trong rễ độc hoạt có khả năng giảm viêm và ức chế phù nề rõ rệt. Tuy nhiên, hiện vẫn còn thiếu các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người bệnh thoái hóa khớp, người dân không nên tự ý dùng thay thế phác đồ y khoa.
Chiết xuất đỗ trọng cho thấy tiềm năng hỗ trợ hạ huyết áp ở người tiền tăng huyết áp nhờ cơ chế tăng oxit nitric và chẹn thụ thể beta. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng ngẫu nhiên hiện còn rất khiêm tốn về số lượng người tham gia và thời gian theo dõi. Trà đỗ trọng chỉ nên xem là biện pháp hỗ trợ, không thể thay thế thuốc điều trị.
