Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 83 trên 192
Hương nhu tía cho thấy khả năng cải thiện tình trạng kháng insulin và mỡ máu trong thử nghiệm lâm sàng trên người béo phì. Tuy nhiên, bằng chứng hạ đường huyết lúc đói và giảm chỉ số HbA1c hiện chủ yếu ghi nhận trên mô hình động vật thí nghiệm.
Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và trên động vật cho thấy chiết xuất cây hương núi có tác dụng chống oxy hóa và ức chế một số yếu tố gây viêm. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng nào trên người chứng minh hiệu quả chữa viêm, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc.
Nhiều lời đồn cho rằng tinh dầu hương diệp có thể tiêu diệt vi khuẩn mụn trứng cá nhanh chóng. Tuy nhiên, các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy hiệu quả kháng khuẩn của thảo mộc này không đồng nhất, hoàn toàn chưa đủ dữ liệu khoa học để thay thế các loại thuốc bôi trị mụn chuẩn y khoa.
Nghiên cứu về hoạt chất scillaren A và proscillaridin A từ củ hành biển mới dừng ở mức phân lập hóa thực vật và nuôi cấy mô trong phòng thí nghiệm, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người. Củ hành biển còn chứa độc tính tim mạch cao, tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc chết người nếu tự ý sử dụng.
Tinh dầu hương diệp (phong lữ) thường được truyền tai như liệu pháp tự nhiên giúp xoa dịu căng thẳng và giảm lo âu. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện nay chỉ mới ghi nhận hiệu quả hỗ trợ ở các nhóm bệnh nhân cụ thể với quy mô nhỏ, hoàn toàn chưa có dữ liệu nghiên cứu trực tiếp trên sản phụ trong các tài liệu khoa học hiện hành.
Chiết xuất từ cây hương núi (Platycarya strobilacea) cho thấy tiềm năng kháng khuẩn và chống oxy hóa trong các thử nghiệm phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng trực tiếp trên vi khuẩn gây bệnh da ở người còn rất hạn chế và chưa có thử nghiệm lâm sàng điều trị nhiễm trùng da, do đó người dùng không nên tự ý thay thế thuốc đặc trị.
Khoa học hiện đại xác nhận hoạt chất trong khoáng vật hùng hoàng khi được tinh chế có hiệu quả điều trị cao đối với bệnh bạch cầu cấp dòng tiền tủy bào (APL). Tuy nhiên, đây là thuốc kê đơn theo phác đồ y khoa nghiêm ngặt, hoàn toàn khác việc tự ý sử dụng khoáng chất thô gây ngộ độc thạch tín chết người.
Nghiên cứu lâm sàng cho thấy dầu hương thảo mang lại hiệu quả kích thích mọc tóc tương đương với minoxidil 2% sau 6 tháng sử dụng ở người rụng tóc nội tiết tố. Đáng chú ý, thảo dược này còn ghi nhận ít gây ngứa da đầu hơn hoạt chất hóa dược, mở ra lựa chọn tự nhiên nhiều hứa hẹn.
Các hợp chất flavan, flavone và dẫn xuất resorcinol phân lập từ cây hương bài (*Dianella ensifolia*) đã chứng minh khả năng dọn gốc tự do và ức chế enzym tạo sắc tố da vượt trội. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng hiện nay mới dừng ở mức thử nghiệm ống nghiệm và nuôi cấy tế bào, chưa thể tùy tiện sử dụng thay thế thuốc.
Nghiên cứu khoa học xác nhận cụm quả hương núi chứa nhiều polyphenol giá trị như ellagitannin, flavonoid và các axit phenolic. Các thử nghiệm ống nghiệm và trên động vật cho thấy chiết xuất từ loại quả này có tiềm năng chống oxy hóa mạnh, ức chế peroxy hóa lipid, mở ra triển vọng ứng dụng mới cho y học và bảo quản thực phẩm.
Húng chanh từ lâu đã là vị thuốc dân gian quen thuộc trị ho và viêm họng. Khoa học hiện đại phát hiện hoạt chất carvacrol trong tinh dầu loài cây này có khả năng kháng khuẩn, ức chế màng sinh học vi khuẩn mạnh mẽ trong phòng thí nghiệm, nhưng dữ liệu lâm sàng trên người vẫn còn khoảng trống lớn.
Ăn vỏ bánh mì thực sự mang lại nhiều chất chống oxy hóa hơn ruột bánh nhờ phản ứng Maillard tạo ra hợp chất pronyl-lysine và melanoidin có lợi. Tuy nhiên, việc nướng cháy ở nhiệt độ cao cũng làm tích tụ các hợp chất đường hóa bền vững (AGEs), đòi hỏi người tiêu dùng phải biết cách lựa chọn hợp lý.
Chiết xuất hoa hông hoa trắng (*Paulownia fortunei*) chứa nhiều polyphenol và flavonoid mang lại năng lực chống oxy hóa đáng kể trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng dập tắt gốc tự do trực tiếp so với các chất chuẩn còn hạn chế trên mô phỏng và động vật, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Hùng hoàng chỉ phát huy hiệu quả hỗ trợ điều trị trên thể ung thư máu APL nhờ các dạng bào chế tinh khiết trong phác đồ phối hợp, đạt tỷ lệ lui bệnh cao. Người dân tuyệt đối không tự ý mua dùng khoáng thạch thô vì nguy cơ ngộ độc asen gây suy tạng và tử vong.
Tetrandrine chiết xuất từ rễ Hán phòng kỷ có khả năng hạ huyết áp nhờ cơ chế chẹn dòng canxi đi vào tế bào cơ tim và mạch máu. Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh hoạt chất này giúp giảm áp lực động mạch và ngừa rối loạn nhịp tim tương đương thuốc chuẩn, song người bệnh không tự ý dùng thảo dược thay thế thuốc điều trị.
Hòe mễ (nụ hoa) chứa hàm lượng rutin, tổng flavonoid và hợp chất phenolic cao hơn đáng kể so với hòe hoa (hoa đã nở). Lựa chọn nụ hoa chưa nở và sao ở nhiệt độ thích hợp giúp giữ trọn vẹn hoạt tính chống oxy hóa, kháng khuẩn tự nhiên từ dược liệu này.
Hùng hoàng chứa thành phần chính là asen sulfide vô cơ, ít tan hơn thạch tín trắng nhưng vẫn có thể hấp thu vào cơ thể. Việc uống kéo dài hoặc bôi đắp lên vùng da tổn thương có thể gây tích lũy asen, dẫn đến phản ứng tiêu hóa, suy đa cơ quan, thậm chí tử vong do ngộ độc thạch tín.
Cây hông hoa trắng chứa nhiều flavonoid và hoạt chất tự nhiên có khả năng kháng khuẩn, kháng viêm trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả chữa viêm phổi trên người; người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thay thế thuốc y khoa.
Các nghiên cứu lâm sàng xác nhận hoạt chất quercetin trong hành tây có tác dụng hỗ trợ hạ nhẹ huyết áp ở người bệnh tăng huyết áp. Tuy nhiên, mức giảm này rất khiêm tốn, chỉ mang tính bổ trợ và hoàn toàn không thể thay thế thuốc điều trị theo đơn của bác sĩ.
Tetrandrine chiết xuất từ Hán phòng kỷ thu hút sự chú ý nhờ khả năng ức chế virus Ebola và SARS-CoV-2 qua cơ chế khóa kênh ion TPC2. Tuy nhiên, các phát hiện này mới chỉ dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm và trên động vật, hoàn toàn chưa có bằng chứng điều trị lâm sàng trên người.
