Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 88 trên 192
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy hoa chùm ớt chứa nhiều polyphenol có hoạt tính chống oxy hóa và làm giảm phản ứng viêm trên mô hình động vật. Tuy nhiên, hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người để khẳng định hiệu quả điều trị hay độ an toàn khi sử dụng.
Mẹo dân gian dùng hoa và vỏ cây vàng anh chữa đau bụng kinh được lưu truyền lâu đời, nhưng các bằng chứng khoa học hiện tại mới chỉ dừng lại ở tác dụng chống viêm trên động vật và mô hình tế bào, chưa đủ cơ sở lâm sàng để khẳng định hiệu quả điều trị trên người.
Hoạt chất syringin trong cây tử đinh hương được y học cổ truyền dùng để giải sốt, giảm viêm. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở mức tiền lâm sàng chứng minh đặc tính kháng viêm, chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận hiệu quả hạ sốt trực tiếp trên cơ thể người.
Hoa linh lan chứa glycoside tim với hoạt chất chính convallatoxin, có cơ chế trợ tim tương tự digoxin nhưng độc tính cơ tim rất cao. Do khoảng điều trị cực hẹp và chưa có liều chuẩn an toàn, việc tự ý dùng hoa linh lan trị suy tim tiềm ẩn rủi ro rối loạn nhịp tim chết người.
Chiết xuất chuẩn hóa từ cây Hawthorn (đặc biệt là WS 1442) đã được nhiều thử nghiệm lâm sàng chứng minh giúp cải thiện khả năng gắng sức, giảm khó thở và nâng cao chất lượng sống cho bệnh nhân suy tim độ NYHA I-II. Dù vậy, thảo dược này chỉ có vai trò hỗ trợ, tuyệt đối không thể thay thế các thuốc điều trị nội khoa chuẩn mực.
Cây cỏ ca sĩ (hedge mustard) được truyền miệng là thảo dược thần kỳ trị khản giọng, nhưng y học hiện đại vẫn thiếu bằng chứng thử nghiệm lâm sàng xác thực. Khi bị mất tiếng hay viêm thanh quản, các liệu pháp luyện giọng thực chứng và giải quyết bệnh căn nguyên mới là giải pháp phục hồi an toàn.
Hoa linh lan chứa glycoside tim tương tự dương địa hoàng, có thể gây ngộ độc nghiêm trọng tác động trực tiếp lên cơ tim và hệ thần kinh. Dữ liệu y văn cho thấy các glycoside tim từ cả hai loài đều tạo độc tính tương đồng, đòi hỏi tuyệt đối không tự ý dùng làm thảo dược.
Zerumbone trong tinh dầu gừng gió thể hiện khả năng ức chế mạnh các cytokine gây viêm và đường truyền tín hiệu gây viêm qua nghiên cứu tế bào và động vật. Dù vậy, giới khoa học hiện vẫn thiếu các thử nghiệm lâm sàng trên người nhằm xác thực hiệu quả cũng như tính an toàn thực tế.
Chạm phải cây han tía gây cảm giác bỏng rát tức thì do hàng ngàn lông châm khoáng hóa gãy vụn, đâm xuyên biểu bì và bơm dịch tiết kích ứng vào da. Phản ứng viêm tấy này được thúc đẩy bởi sự kích hoạt của tế bào Langerhans và thụ thể thần kinh cảm giác TRPA1.
Han tía từ lâu được dân gian truyền miệng có công dụng chữa đau nhức xương khớp hiệu quả. Dù các nghiên cứu phòng thí nghiệm bước đầu ghi nhận chiết xuất từ chi thảo dược này có hoạt tính kháng viêm và giảm đau, hiện vẫn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào được thực hiện trên người để chứng minh công dụng chữa bệnh thực tế.
Nhiều bằng chứng khoa học cho thấy bột gừng có khả năng giảm đau bụng kinh nguyên phát rõ rệt so với giả dược. Đáng chú ý, các phân tích tổng hợp ghi nhận gừng mang lại hiệu quả xoa dịu mức độ đau tương đương nhóm thuốc chống viêm không steroid (NSAID), mở ra giải pháp hỗ trợ tự nhiên lành tính cho phụ nữ.
Găng trắng là vị thuốc dân gian quen thuộc thường truyền tai nhau trị đau lưng, mỏi gối và viêm khớp. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện chỉ dừng lại ở các thử nghiệm tiền lâm sàng trên chuột nhằm ghi nhận đặc tính giảm đau ngoại biên, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả và độ an toàn trên người.
Gừng dại tía (*Zingiber purpureum*) bôi ngoài da cho thấy tiềm năng giảm đau và kháng viêm khớp tương đương thuốc bôi kháng viêm trong nghiên cứu ngắn hạn, nhưng bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người vẫn còn hạn chế. Người bệnh cần hiểu đúng tác dụng hỗ trợ và thận trọng khi áp dụng.
Cây gối hạc từ lâu đã được dân gian sử dụng như một bài thuốc giảm đau nhức xương khớp. Dù các nghiên cứu tiền lâm sàng bước đầu ghi nhận khả năng kháng viêm và giảm đau trên động vật, y học hiện nay vẫn chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả thay thế thuốc điều trị.
Nhiều người tin rằng gỗ ngọc am có thể xua sạch muỗi và gián trong nhà. Thực nghiệm khoa học cho thấy tinh dầu ngọc am chỉ xua được ve và bọ nhỏ ở phạm vi hẹp, hoàn toàn không ngăn được muỗi đốt ở liều thường và không có bằng chứng diệt gián.
Rễ khí sinh cây gừa chứa một số triterpenoid và sterol thực vật, nhưng chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh khả năng chữa khỏi bệnh viêm khớp. Dữ liệu kháng viêm mới dừng ở dịch chiết lá trên tế bào, còn bằng chứng giảm đau mạnh trên động vật đến từ loài bồ đề cùng chi Ficus.
Nhiều nghiên cứu trong ống nghiệm ghi nhận dịch chiết lá từ một số loài thuộc chi mun chứa lượng lớn phenol và flavonoid, có khả năng khử gốc tự do và giảm phản ứng viêm thực nghiệm. Tuy nhiên, các kết quả này mới dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả trên người.
Nước sắc hoa gạo chứa nhiều flavonoid và polyphenol với khả năng chống oxy hóa, nhưng các bằng chứng về hoạt tính kháng viêm hiện chủ yếu mới dừng lại ở mô hình tế bào và động vật thí nghiệm, người dân không nên dùng thay thế thuốc chữa bệnh.
Gừng bọc da hay các loài thuộc chi gừng được dân gian đồn thổi có thể trị khỏi viêm loét dạ dày. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận tác dụng bảo vệ niêm mạc trên động vật và tế bào trong phòng thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả chữa bệnh trên người.
Hiện chưa có nghiên cứu khoa học so sánh trực tiếp hàm lượng flavonoid hay plumbagin giữa loài gọng vó lá bán nguyệt (Drosera peltata) và gọng vó lá tròn (Drosera rotundifolia). Các dữ liệu hiện có chỉ ra hai loài có nguồn gốc di truyền khác biệt, đồng thời ghi nhận D. rotundifolia tự nhiên có hoạt tính chống oxy hóa và kháng enterovirus rõ rệt.
