Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.671 bài, trang 125 trên 234
Người bị viêm loét dạ dày không nên ăn cháo gạo lứt thay cháo trắng trong đợt viêm cấp. Lớp màng cám giàu chất xơ không hòa tan của gạo lứt dù ninh nhừ vẫn có thể cọ xát cơ học gây rát ổ loét, trong khi cháo trắng mềm mịn giúp giảm tải cho dạ dày.
Kiều mạch chứa hàm lượng rutin dồi dào với khả năng chống oxy hóa và bảo vệ tế bào nội mô mạch máu. Tuy nhiên, các bằng chứng lâm sàng hiện nay cho thấy kiều mạch chỉ có tác dụng hỗ trợ chuyển hóa khiêm tốn, hoàn toàn không thể thay thế thuốc điều trị tăng huyết áp theo chỉ định y khoa.
Nhiều người ăn thực dưỡng ngỡ ngàng khi bị cao huyết áp dù kiêng hoàn toàn thịt mỡ. Nguyên nhân hàng đầu đến từ lượng natri ẩn dồi dào trong tương miso, nước tương và rong biển dùng mỗi ngày, kết hợp cùng sự thiếu hụt kali do ăn uống mất cân đối.
Nấu cháo gạo lứt giúp người tiểu đường dễ tiêu hóa nhưng nhiệt độ và nước khiến tinh bột bị hồ hóa, làm tăng nhanh đường huyết sau ăn. Giữ nguyên cấu trúc hạt, nấu cùng ngũ cốc nguyên cám và phối hợp thêm chất đạm, chất xơ hòa tan là giải pháp hãm tốc độ hấp thu đường hiệu quả.
Người suy thận mạn không nên ăn cháo gạo lứt thông thường hằng ngày. Lớp cám gạo lứt chứa hàm lượng kali và phospho rất cao, dễ tích tụ trong cơ thể khi thận suy giảm khả năng lọc, làm tăng nguy cơ tăng kali máu dẫn đến rối loạn nhịp tim nguy hiểm và đẩy nhanh tiến triển của bệnh.
Chế độ ăn thực dưỡng giàu chất xơ và thực vật có thể hỗ trợ cải thiện chỉ số viêm cùng một số yếu tố chuyển hóa. Tuy nhiên, y văn quốc tế khẳng định chưa có bằng chứng khoa học cho thấy phương pháp này chữa khỏi ung thư, người bệnh không nên bỏ phác đồ điều trị chính thống.
Áp dụng thực dưỡng Kushi giàu carbohydrate phức tạp giúp giảm cholesterol toàn phần và LDL, nhưng có thể làm tăng triglycerid và hạ HDL-cholesterol. Tình trạng này dễ xuất hiện ở người thừa cân, kháng insulin do gan giảm hiệu suất thanh thải mỡ và tăng tích tụ hạt lipoprotein.
Hạt sen và hạnh nhân hỗ trợ an thần ở mức độ nhẹ đến vừa nhờ cung cấp axit amin tryptophan, magie và GABA tự nhiên. Dưỡng chất này giúp kích thích tổng hợp serotonin và melatonin, rút ngắn thời gian vào giấc từ vài phút đến nửa giờ nhưng không thể thay thế thuốc điều trị mất ngủ bệnh lý.
Người bị viêm loét dạ dày không nên ăn gạo lứt thực dưỡng nguyên hạt vì màng cám thô ráp dễ cọ xát cơ học gây tổn thương thêm niêm mạc viêm trợt. Thay vào đó, bệnh nhân nên ưu tiên cơm gạo trắng nấu mềm, cháo nhuyễn để giảm áp lực co bóp và hỗ trợ ổ loét mau lành.
Bệnh nhân suy thận không nên tự ý chuyển sang ăn gạo lứt thông thường. Dù giàu chất xơ, lớp cám của gạo lứt chứa hàm lượng kali và phosphat rất cao, dễ làm tăng khoáng chất huyết tương, gây rối loạn nhịp tim, tổn thương xương và làm tăng gánh nặng lên thận vốn đã suy yếu.
Chế độ ăn giàu thực vật cung cấp dồi dào tryptophan – tiền chất của melatonin giúp điều hòa giấc ngủ. Tuy nhiên, việc ăn quá nhiều tinh bột hoặc ăn sát giờ ngủ dễ gây dao động đường huyết, khiến giấc ngủ bị phân mảnh và giảm thời gian ngủ sâu.
Ăn thực dưỡng hoặc kiêng khem quá khắt khe có thể khởi phát hội chứng ám ảnh ăn sạch (Orthorexia), làm tăng nguy cơ lo âu và trầm cảm. Tình trạng này bắt nguồn từ áp lực tâm lý cầu toàn cùng việc thiếu hụt axit amin thiết yếu tryptophan - tiền chất tổng hợp chất dẫn truyền thần kinh serotonin điều hòa tâm trạng.
Chế độ ăn thực dưỡng hay thuần thực vật không đảm bảo loại bỏ hoàn toàn nguy cơ sỏi thận. Nếu lạm dụng các loại hạt như hạnh nhân, đậu nành hoặc rau củ chứa nhiều oxalat trong khi thiếu canxi và nước, lượng oxalat dư thừa đào thải qua thận sẽ kết hợp với canxi, làm tăng nguy cơ hình thành sỏi canxi oxalat.
Hiện tượng sụt cân nhanh ở người già khi ăn thực dưỡng không phải là tín hiệu "thanh lọc cơ thể" mà là lời cảnh báo nghiêm trọng về tình trạng teo cơ bắp, mất mật độ khoáng của xương và tăng nguy cơ suy kiệt thể chất dẫn đến té ngã, tàn tật.
Chế độ thực dưỡng giàu ngũ cốc nguyên hạt và rau củ hỗ trợ ổn định đường huyết, cải thiện lipid máu ở người đái tháo đường týp 2. Dù chất xơ làm chậm hấp thu đường, người bệnh vẫn cần kiểm soát chặt chẽ tổng lượng carbohydrate nạp vào và theo dõi y tế cẩn thận.
Chế độ thực dưỡng Ma-Pi 2 giúp người đái tháo đường típ 2 hạ đường huyết đói, cải thiện rõ rệt chỉ số HbA1c và giảm mỡ máu. Tuy nhiên, hiệu quả hạ đường nhanh chóng đòi hỏi người bệnh phải thận trọng điều chỉnh giảm liều thuốc hạ đường huyết dưới sự giám sát y khoa để tránh nguy cơ tụt đường huyết quá mức.
Lợi ích ngừa bệnh tim mạch của thực đơn thực dưỡng không đến từ triết lý huyền bí mà bắt nguồn từ cơ chế khoa học rõ ràng: chất xơ hòa tan từ ngũ cốc giúp đào thải mỡ xấu, kết hợp cùng việc giảm mạnh chất béo bão hòa để bảo vệ thành mạch.
Nghiên cứu khoa học xác nhận hạt sen và củ sen chứa GABA, L-tryptophan cùng các alkaloid tự nhiên có khả năng gắn kết thụ thể GABAA, giúp tăng thời gian ngủ sâu NREM và thư giãn thần kinh. Dù vậy, chúng đóng vai trò hỗ trợ dinh dưỡng an toàn chứ không thay thế thuốc điều trị mất ngủ lâm sàng.
Chế độ ăn kiêng khắt khe kéo dài ở người cao tuổi có thể làm tăng nguy cơ trầm cảm và lo âu do thiếu hụt các axit amin thiết yếu cùng dưỡng chất chống viêm quan trọng nuôi dưỡng não bộ. Duy trì thực đơn phong phú, giàu dinh dưỡng thay vì kiêng khem quá mức giúp bảo vệ sức khỏe tâm thần tốt hơn.
Chế độ ăn thực dưỡng giảm béo giàu tinh bột phức hợp giúp thúc đẩy tổng hợp melatonin và cải thiện giấc ngủ. Tuy nhiên, việc cắt giảm năng lượng quá đà gây đói đêm có thể làm tăng số lần thức giấc và phá vỡ nhịp sinh học tự nhiên.
