Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.655 bài, trang 17 trên 233
Tầm bóp được dân gian truyền tai có khả năng "hạ men gan, giải độc thần kỳ". Dù các nghiên cứu thực nghiệm trên động vật và tế bào ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa và hỗ trợ phục hồi mô gan khả quan, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh tầm bóp có thể thay thế thuốc điều trị bệnh gan.
Tảo đỏ thương phẩm chứa nhiều vi chất quý nhưng cũng có khả năng tích lũy cadmi và asen từ môi trường biển. Mặc dù đa số sản phẩm khảo sát đạt giới hạn an toàn, người tiêu dùng vẫn cần thận trọng về tần suất sử dụng để phòng ngừa nguy cơ phơi nhiễm kim loại nặng lâu dài.
Nước tầm bóp được nhiều người truyền tai giúp hạ đường huyết và chữa khỏi đái tháo đường. Dù các nghiên cứu trên động vật cho thấy dịch chiết tầm bóp có tác dụng giảm đường máu và chống oxy hóa, hiện vẫn chưa có đủ bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả và độ an toàn trên người.
Lá tầm ma được chứng minh giúp giảm đau khớp ngón tay sau 1 tuần can thiệp, trong khi tinh dầu của nó có tác dụng giảm đau cấp tính tương đương thuốc ibuprofen. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện nay còn rất hạn chế về cỡ mẫu, chỉ mang tính chất bổ trợ tạm thời và người bệnh không được tự ý bỏ thuốc điều trị.
Tảo đỏ dulse và nori cung cấp lượng iod dồi dào nhưng hàm lượng này thường biến động khó lường. Người bệnh suy giáp hoặc cường giáp cần thận trọng khi sử dụng vì lượng iod nạp vào quá mức có thể làm biến động chỉ số TSH và ảnh hưởng xấu đến chức năng tuyến giáp.
Huyết dư thán (than tóc người) và cỏ mực đều có tác dụng hỗ trợ cầm máu, nhưng cơ chế hoàn toàn khác nhau: than tóc tạo khung vật lý kích hoạt ngưng tập tế bào máu, còn cỏ mực phát huy tác dụng nhờ hoạt chất sinh học flavonoid. Dù khoa học ghi nhận hiệu quả, người dân không nên tự chế đắp vết thương.
Người bệnh gút cần hết sức thận trọng khi ăn tôm vì đây là loại hải sản chứa hàm lượng purin cao, dễ kích hoạt cơn đau cấp. Tôm không bị cấm hoàn toàn, nhưng người bệnh chỉ nên ăn lượng rất nhỏ, kiểm soát tổng purin nạp vào dưới 400 mg mỗi ngày theo khuyến cáo y khoa.
Tạo phì thảo (*Saponaria officinalis* L.) là thảo dược làm sạch tự nhiên nhờ lượng saponin dồi dào, nhưng nồng độ cao có thể phá vỡ màng tế bào gây viêm da kích ứng. Để dùng ngoài an toàn, người dùng cần kiểm soát liều lượng, thử phản ứng da trước và không lưu dịch chiết quá lâu.
Thỏ ty tử (hạt tơ hồng) từ lâu được y học cổ truyền dùng để bổ gan thận. Nhiều nghiên cứu trên động vật cho thấy chiết xuất này giúp hạ men gan và chống oxy hóa. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận hiệu quả bảo vệ gan.
Người bệnh gút cần thận trọng và hạn chế ăn tôm càng do các loại thủy sản đều chứa purin động vật làm tăng axit uric máu. Việc tiêu thụ tôm càng cần kiểm soát khẩu phần nghiêm ngặt, kết hợp bổ sung nhiều chất xơ để tránh kích hoạt cơn đau khớp cấp tính.
Tô hạp hương hoàn được nhiều người truyền tai như "thần dược" cấp cứu đột quỵ, nhưng bằng chứng khoa học hiện chỉ dừng ở mức thử nghiệm tế bào và động vật. Bài thuốc không thể làm tan cục máu đông, không thay thế thuốc tiêu sợi huyết và việc tự ý cho uống có thể gây nghẹt thở, sặc phổi nguy hiểm tính mạng.
Nhiều người tin rằng sừng tê giác có thể cấp cứu tai biến mạch máu não, nhưng y học thực chứng khẳng định điều này hoàn toàn sai lầm. Tự ý cho người bệnh uống bột sừng làm lãng phí thời gian vàng đến bệnh viện, tăng nguy cơ suy hô hấp do sặc và gây tàn phế vĩnh viễn.
Người dị ứng mủ cao su có nguy cơ gặp phản ứng chéo khi ăn một số loại trái cây tươi do hiện tượng tương đồng protein miễn dịch. Việc hiểu rõ cơ chế và thận trọng khi dùng các loại quả như táo ta giúp ngăn ngừa triệu chứng ngứa miệng, dị ứng và bảo vệ sức khỏe an toàn.
Thỏ ty tử (hạt tơ hồng) từ lâu được dùng để bổ can thận, song bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận tác dụng chống oxy hóa, hạ men gan trên động vật và ống nghiệm. Việc thiếu dữ liệu lâm sàng trên người và tính kém tan trong nước đòi hỏi người dùng phải hết sức cẩn trọng.
Tropomyosin là protein cơ bền nhiệt trong tôm, có khả năng kích hoạt kháng thể IgE gây phản ứng dị ứng tức thì ở người trưởng thành. Do tính chất khó phân hủy khi nấu nướng và khả năng phản ứng chéo rộng, dị nguyên này tiềm ẩn nguy cơ cao gây phù mạch, khó thở và sốc phản vệ nguy hiểm.
Nước sắc tuyết hương leo được nhiều người truyền tai nhau để giảm đau khớp, nhưng các dữ liệu khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận độ an toàn cấp tính trên động vật thực nghiệm, hoàn toàn chưa có nghiên cứu độc tính dài hạn trên gan thận ở người. Người bệnh không nên tự ý đun sắc uống kéo dài.
Tô mộc chứa nhiều hoạt chất chống oxy hóa mạnh giúp bảo vệ mô gan thận trước các độc chất cấp tính trong mô hình động vật, nhưng việc lạm dụng kéo dài hoặc uống liều cao vẫn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc tích lũy. Người dùng tuyệt đối không nên tự ý sắc uống dài ngày khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Tích dương được đồn thổi giúp hạ đường huyết, nhưng hiện chưa có bất kỳ bằng chứng khoa học nào ghi nhận tác dụng ức chế enzyme alpha-glucosidase hay hỗ trợ điều trị tiểu đường của dược liệu này. Người bệnh tuyệt đối không dùng tích dương thay thế thuốc kê đơn để tránh biến chứng nguy hiểm.
Tâm sen chứa các alkaloid như isoliensinine và liensinine đã được chứng minh có khả năng hỗ trợ giãn mạch, hạ huyết áp trong các nghiên cứu tiền lâm sàng. Dù có cơ sở khoa học thật, loại thảo dược này tuyệt đối không thể thay thế thuốc điều trị theo đơn của bác sĩ.
Tuyên bố hít tinh dầu tô hạp hương giúp giảm căng thẳng hiện chỉ là lời đồn thiếu cơ sở. Các nghiên cứu mới nhất chỉ ghi nhận loài cây này chứa các hợp chất bay hơi có hoạt tính kháng khuẩn, diệt sâu bọ và chống oxy hóa trong ống nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh tác dụng an thần kinh trên người.
