Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.653 bài, trang 225 trên 233
Chất béo trong bơ đậu phộng chủ yếu là chất béo không bão hòa đơn lành mạnh, không những không làm tăng cholesterol xấu mà còn hỗ trợ hạ LDL, giảm triglyceride và phòng ngừa nguy cơ xơ vữa động mạch khi dùng điều độ.
Người bệnh suy thận không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối quả bơ. Dù bơ giàu kali, việc loại bỏ hoàn toàn chỉ cần thiết ở giai đoạn suy thận nặng, khi kali máu tăng cao hoặc đang chạy thận; bệnh nhân giai đoạn sớm vẫn có thể dùng lượng nhỏ an toàn dưới sự giám sát y khoa.
Cách sắp xếp thứ tự ca trực quyết định lớn đến khả năng thích nghi của đồng hồ sinh học. Nhiều nghiên cứu quy mô lớn chỉ ra lịch xoay ca xuôi chiều kim đồng hồ (sáng - chiều - đêm) giúp người lao động ngủ ngon hơn, duy trì sự tỉnh táo và giảm nguy cơ suy giảm sức khỏe so với lịch đảo ca ngược chiều.
Ngồi liên tục trên 8 giờ mỗi ngày làm tăng đáng kể nguy cơ lo âu và giảm sức khỏe tinh thần. Thói quen tĩnh tại kéo dài làm suy giảm yếu tố dinh dưỡng thần kinh BDNF – chìa khóa duy trì mạng lưới tế bào não – khiến tâm trí dễ rơi vào trạng thái bồn chồn, căng thẳng và bất an.
Ngồi lâu và ít vận động làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ ngay cả ở người có cân nặng bình thường hoặc thể trạng gầy. Giảm thời gian ngồi tĩnh tại, thường xuyên đứng dậy vận động nhẹ và duy trì thể dục ít nhất 150 phút mỗi tuần là chìa khóa then chốt để bảo vệ chức năng gan.
Thói quen ngồi lì trên ghế đệm suốt nhiều giờ làm việc làm gia tăng áp lực đáy chậu, cản trở tuần hoàn hồi lưu và gây ứ máu tĩnh mạch, khiến dân văn phòng rất dễ mắc trĩ. Việc ngắt quãng thời gian ngồi, xen kẽ đứng làm việc và bỏ thói quen ngồi lâu khi đại tiện là giải pháp then chốt để phòng ngừa.
Nhiều người bệnh đái tháo đường truyền tai nhau việc dùng chiết xuất hạt bông vải để hạ đường huyết và giảm kháng insulin. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện tại mới chỉ ghi nhận tác dụng của hoạt chất gossypin chiết từ hoa cây bông vang trên chuột thực nghiệm, hoàn toàn chưa có bằng chứng lâm sàng ủng hộ dùng hạt bông vải cho người.
Người bệnh gút hoàn toàn có thể ăn bông cải xanh trong các bữa ăn hằng ngày. Bông cải xanh thuộc nhóm rau củ có hàm lượng purin thấp, các gốc purin thực vật không gây bùng phát cơn đau hay làm tăng axit uric máu như purin từ thịt và hải sản.
Gossypol là sắc tố độc tự nhiên có trong cây bông vải, có thể gây ngộ độc cấp tính với biểu hiện suy hô hấp, chán ăn, suy kiệt và ngộ độc mạn tính gây hạ kali máu, tổn thương gan, thiếu máu cùng vô sinh ở cả hai giới. Hiểu rõ triệu chứng và tránh dùng dầu hạt bông thô là cách tốt nhất để phòng ngừa.
Thay vì ngồi yên hàng giờ sau bữa ăn, việc đứng dậy đi bộ nhẹ nhàng khoảng 2 đến 5 phút sau mỗi 20-30 phút ngồi tĩnh tại có thể hỗ trợ hạ đường huyết và cải thiện nồng độ insulin đáng kể. Các nghiên cứu y khoa chứng minh chuyển động ngắt quãng giúp cơ bắp thu nạp đường trực tiếp từ máu mà không cần phụ thuộc quá nhiều vào tuyến tụy.
Hội chứng cổ rùa xuất hiện do thói quen cúi đầu dùng điện thoại liên tục, khiến đốt sống cổ chịu quá tải cơ học và sai lệch trục. Thực hiện đúng kỹ thuật thu cằm (chin-tuck) kết hợp kéo giãn cơ giúp giảm đau, cải thiện góc nghiêng đầu và phục hồi tư thế hiệu quả.
Hạt bìm tía thường được truyền tai dùng trị phù thũng, tích nước, nhưng các nghiên cứu khoa học cảnh báo vị thuốc này có thể gây tổn thương thận tiến triển nếu dùng kéo dài. Đặc biệt, người bị suy thận hoặc suy nhược cơ thể tuyệt đối phải tránh tự ý sử dụng để ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học nào cho thấy chiết xuất lá bông vải giúp giảm viêm loét dạ dày hay ức chế tiết acid. Cây bông vải chủ yếu phục vụ dệt may và chứa độc tố tự nhiên gossypol, do đó người bệnh không nên tự ý dùng để tránh gây hại niêm mạc và suy giảm sức khỏe.
Lao động trung niên làm ca đêm xoay vòng đối mặt nguy cơ tăng huyết áp và xơ vữa mạch máu cao do đảo lộn nhịp sinh học. Tầm soát tim mạch hiệu quả đòi hỏi theo dõi huyết áp sát sao, siêu âm mạch cảnh, xét nghiệm chỉ số viêm và điều chỉnh giấc ngủ khoa học thay vì làm các xét nghiệm tốn kém không cần thiết.
Làm ca đêm làm đảo lộn nhịp sinh học tự nhiên, làm giảm lượng melatonin và khiến các thụ thể tại mô ngoại vi suy giảm độ nhạy với insulin. Tình trạng kháng insulin kéo dài, kết hợp với rối loạn hormone thèm ăn leptin và thói quen ăn uống sai thời điểm, chính là cơ chế cốt lõi khiến nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 gia tăng.
Làm việc ca đêm thường xuyên làm tăng 25% đến 40% nguy cơ mắc trầm cảm và lo âu. Sự đảo lộn nhịp sinh học nội sinh, tình trạng thiếu ngủ mạn tính và thói quen ăn uống lệch chu kỳ tự nhiên là những nguyên nhân cốt lõi khiến não bộ suy giảm khả năng điều hòa tâm trạng.
Bông cải xanh chứa hoạt chất sulforaphane có khả năng ức chế vi khuẩn Helicobacter pylori và giảm viêm niêm mạc dạ dày trong các nghiên cứu khoa học. Tuy nhiên, loại rau này chỉ hỗ trợ giảm bớt lượng vi khuẩn định cư chứ không thể thay thế kháng sinh để tiêu diệt mầm bệnh hoàn toàn.
Ngủ trưa có thể kích hoạt đỉnh tiết hormone tăng trưởng nếu đạt tới giai đoạn giấc ngủ sóng chậm, nhưng ngủ trưa nhiều không giúp tăng trưởng chiều cao tốt hơn. Ngược lại, lạm dụng giấc ngủ ban ngày còn làm giảm giấc ngủ sâu ban đêm—yếu tố quyết định chính đến sự phát triển thể chất của trẻ.
Làm việc ca đêm và lịch trực thất thường trong thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ sinh non, trẻ sinh ra nhỏ hơn so với tuổi thai và tăng khoảng 75% nguy cơ mắc đái tháo đường thai kỳ do đảo lộn nhịp sinh học. Thai phụ cần hiểu rõ các rủi ro này để có phương án điều chỉnh công việc hợp lý.
Người làm ca đêm có nguy cơ mắc sỏi túi mật cao do thói quen ăn uống đảo lộn gây suy giảm vận động co bóp túi mật. Hiện tượng ứ trệ dịch mật kéo dài khiến dịch mật cô đặc, hình thành bùn mật và khởi phát tạo sỏi.
