Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.664 bài, trang 58 trên 234
Người có tiền sử sỏi thận canxi oxalat cần thận trọng khi dùng hạnh nhân và sữa hạnh nhân do thực phẩm này chứa hàm lượng oxalat cao và độ hấp thu lớn. Tuy nhiên, bạn không cần kiêng tuyệt đối nếu biết ăn lượng vừa phải và kết hợp cùng thực phẩm giàu canxi.
Xạ hương có độc tính cấp tính đường uống thấp với chỉ số LD50 trên động vật vượt mức 4000 mg/kg. Tuy nhiên, các nghiên cứu thực nghiệm cảnh báo việc phơi nhiễm kéo dài với xạ hương nhân tạo có thể gây độc thần kinh, rối loạn nhịp tim, suy giảm chức năng sinh sản và làm tăng tỷ lệ ung thư gan.
Tinh dầu hương diệp sở hữu hương thơm hoa hồng dễ chịu cùng hoạt tính sinh học mạnh, nhưng không phải ai cũng dùng được. Các tài liệu khoa học cảnh báo phụ nữ mang thai, người có tiền sử hen suyễn do mùi và người da mẫn cảm cần thận trọng hoặc tránh dùng để ngăn ngừa nguy cơ kích ứng da và co thắt đường thở.
Chiết xuất hương núi được quảng bá giúp hạ đường huyết nhờ ức chế enzyme alpha-glucosidase, nhưng tác dụng này mới chỉ dừng lại ở các giả thuyết phòng thí nghiệm hoặc suy đoán từ loài khác. Chưa có nghiên cứu lâm sàng xác thực hiệu quả và độ an toàn của thảo mộc này trên người bệnh đái tháo đường.
Hương bài thắp Tết mang lại mùi thơm truyền thống nhưng khói sinh ra từ quá trình đốt cháy rễ thảo mộc này chứa nhiều bụi mịn PM2.5, khí CO, formaldehyde và benzene. Hít phải khói hương thường xuyên trong phòng kín có thể gây viêm đường thở, kích thích hen suyễn và tổn hại sức khỏe hô hấp.
Rễ hương bài tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng do chứa các hợp chất gây độc tế bào, chưa từng được chứng minh an toàn để uống. Hiện y văn chưa xác lập 4 dấu hiệu nhận biết sớm cụ thể trên người; người dân tuyệt đối không tự ý đào rễ sắc uống thay thảo mộc để tránh nguy hại tính mạng.
Nhiều thử nghiệm lâm sàng xác nhận việc ngửi tinh dầu hương thảo giúp tăng độ tỉnh táo và cải thiện chất lượng trí nhớ ngắn hạn. Hoạt chất 1,8-cineole đi qua phổi vào máu có liên hệ mật thiết với tốc độ xử lý tác vụ tư duy. Tuy nhiên, hiệu quả này phụ thuộc nhiều vào liều lượng và không thay thế phác đồ y khoa.
Hít tinh dầu cỏ hương lâu mang lại tác dụng làm dịu lo âu trên mô hình động vật và hỗ trợ cải thiện giấc ngủ, giảm nhịp tim ở người. Dù cho thấy tiềm năng thư giãn thần kinh rõ rệt, liệu pháp tự nhiên này chỉ đóng vai trò hỗ trợ và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nghiên cứu khoa học cho thấy hàn the chỉ gây độc tính sinh sản trên động vật ở liều rất cao, trong khi các khảo sát trên công nhân phơi nhiễm nồng độ lớn chưa ghi nhận ảnh hưởng bất lợi tới tinh trùng hay hormone nam. Dù vậy, chất này vẫn tiềm ẩn rủi ro ngộ độc và ảnh hưởng thai nhi.
Hòe biển (*Sophora tomentosa*) được dân gian truyền tai có khả năng hạ sốt và kháng khuẩn, nhưng các đánh giá khoa học hiện đại cho thấy dữ liệu dược lý trên loài này còn rất hạn chế. Phần lớn hoạt tính kháng khuẩn, hạ nhiệt mới chỉ ghi nhận trên các loài cùng chi hoặc nghiên cứu tế bào, chưa đủ cơ sở lâm sàng để thay thế thuốc.
Cây hông hoa trắng (*Paulownia fortunei*) được biết đến với nhiều tiềm năng sinh học, nhưng việc tự ý thu hái, đun sắc các bộ phận cây có thể dẫn đến ngộ độc nặng do nhầm lẫn phân loại, nguy cơ tích tụ kim loại nặng từ đất và khả năng gây kích ứng đường tiêu hóa.
Ăn hàu sống tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn Vibrio vulnificus gây nhiễm trùng huyết hoại tử nguy hiểm. Người có bệnh gan mạn tính, xơ gan, đái tháo đường và suy giảm miễn dịch có nguy cơ tử vong rất cao, tuyệt đối không nên ăn hàu sống hoặc hải sản chưa nấu chín kỹ.
Hán phòng kỷ là vị thuốc trị phong thấp, giảm đau nhưng chứa alkaloid có hoạt tính dược lý mạnh. Người suy thận, huyết áp thấp, mắc bệnh gan và suy tim cần tuyệt đối tránh dùng do nguy cơ gây tổn thương tế bào gan thận, hạ huyết áp và làm trầm trọng thêm các tổn thương cơ quan nội tạng.
Nghiên cứu lâm sàng cho thấy ăn 100 g hành tây tươi có thể hỗ trợ hạ đường huyết ở người bệnh đái tháo đường. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại vẫn còn sơ bộ trên cỡ mẫu nhỏ, người bệnh tuyệt đối không dùng hành tây để thay thế thuốc điều trị hay insulin.
Hành hoa sống chứa hàm lượng cao fructan – loại carbohydrate chuỗi ngắn thuộc nhóm FODMAP khó hấp thu ở ruột non. Khi xuống đại tràng, chúng bị vi khuẩn lên men sinh khí ồ ạt, kích hoạt các cơn đau quặn, đầy hơi dữ dội ở người mắc hội chứng ruột kích thích.
Hà thủ ô đỏ từ lâu được truyền tai là vị thuốc bổ can thận, làm đen râu tóc, nhưng rủi ro gây tổn thương gan cấp tính do dược liệu này là hoàn toàn có thật. Bệnh nhân có thể phải đối mặt với tình trạng viêm gan nặng, thậm chí suy gan, bắt nguồn từ cả độc tính vốn có lẫn phản ứng nhạy cảm dị ứng đặc ứng theo cơ địa của từng người.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học cho thấy cây hy thiêm ở liều dùng chuẩn gây tổn thương gan hay thận trên người. Nghiên cứu thực nghiệm bước đầu ghi nhận dược liệu này chứa nhiều chất chống oxy hóa, hỗ trợ giảm viêm và thậm chí giúp làm dịu tổn thương thận trên mô hình chuột thí nghiệm. Dẫu vậy, việc lạm dụng kéo dài vẫn cần thận trọng.
Hài nhi cúc (*Kalimeris indica*) chứa các hoạt chất chống oxy hóa giúp hạ men gan và giảm tổn thương gan trên mô hình tế bào và chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm nào trên cơ thể người, người dân tuyệt đối không dùng loại cây này để thay thế thuốc chữa bệnh hay phòng ngừa tác hại của rượu bia.
Huyết kiệt mang lại hiệu quả rõ rệt khi bôi ngoài da nhờ đặc tính cầm máu và chống oxy hóa, nhưng việc tự ý uống kéo dài tiềm ẩn rủi ro độc tính chuyển hóa do thiếu dữ liệu an toàn trên gan thận. Người dùng cần hiểu đúng cách dùng để tránh biến chứng nguy hiểm.
Hà thủ ô chứa các hoạt chất như stilbene glycoside có khả năng tác động đến enzym chuyển hóa và giảm tích tụ mỡ. Dù vậy, dữ liệu nghiên cứu hiện nay mới dừng ở mức thử nghiệm tế bào và động vật với cỡ mẫu giới hạn, người bệnh không nên tự ý dùng thay thuốc đặc trị.
