Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.669 bài, trang 82 trên 234
Ăn chim sẻ hoang dã tiềm ẩn nhiều hiểm họa cho sức khỏe do nguy cơ nhiễm vi khuẩn *E. coli* kháng kháng sinh, virus cúm gia cầm độc lực cao H5N1, vi khuẩn đường ruột *Salmonella* và ký sinh trùng. Thay vì tẩm bổ, thói quen tiêu thụ chim bắt ngoài tự nhiên có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết và ngộ độc nặng.
Thịt chim trĩ chứa hàm lượng purin đáng kể tương tự các loại thịt động vật khác, có thể làm tăng axit uric máu và kích hoạt cơn gút cấp. Người bệnh gút cần hạn chế ăn, tránh dùng nước hầm đặc và kiểm soát khẩu phần chặt chẽ.
Củ cao cẳng trung gian (*Ophiopogon intermedius*) chứa saponin steroid nhưng hiện thiếu dữ liệu thử nghiệm độc học cấp và bán trường diễn trên người để xác lập ngưỡng liều an toàn. Người dân không nên tự ý đào hái, sắc uống bừa bãi nhằm tránh nguy cơ tổn thương gan, thận và ngộ độc tế bào.
Chiêu liêu nghệ thể hiện tiềm năng ức chế mạnh các enzyme phân giải đường như alpha-glucosidase trong ống nghiệm, nhưng đây chỉ là kết quả bước đầu. Thảo dược này chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và tuyệt đối không thể thay thế thuốc điều trị bệnh tiểu đường.
Người bệnh tiểu đường hoàn toàn có thể ăn chanh dây với lượng vừa phải mà không lo tăng vọt đường huyết. Nhờ chỉ số đường huyết thấp, giàu chất xơ và chứa hoạt chất polyphenol piceatannol dồi dào trong hạt, loại quả này hỗ trợ cải thiện chuyển hóa glucose và tăng cường độ nhạy insulin hiệu quả.
Chasteberry (*Vitex agnus-castus*) hỗ trợ điều hòa kinh nguyệt nhờ cơ chế kích thích thụ thể dopamine D2 giúp hạ prolactin nhẹ. Tuy nhiên, thảo dược này chỉ có tác dụng trong trường hợp suy pha hoàng thể do tăng prolactin máu tiềm ẩn và tuyệt đối không thay thế thuốc kê đơn khi bị u tuyến yên.
Nhai cau kích thích hệ thần kinh cholinergic gây tăng nhịp tim, co thắt mạch máu và tăng áp lực tuần hoàn. Bằng chứng khoa học chỉ ra thói quen này làm tăng gấp đôi nguy cơ xơ cứng động mạch, thúc đẩy bệnh mạch vành, hội chứng chuyển hóa và gia tăng nguy cơ tử vong do tim mạch.
Nhai cau gây nghiện do chứa arecoline, một alkaloid hoạt tính kích hoạt thụ thể nicotinic và muscarinic trong não bộ. Hoạt chất này thao túng mạch tưởng thưởng, làm tăng dopamine nhưng gây lệ thuộc liều lượng, hội chứng cai khó chịu và tiềm ẩn nguy cơ gây độc tế bào thần kinh theo thời gian.
Chiết xuất cúc La Mã (*Matricaria recutita*) cho thấy tiềm năng hỗ trợ làm giảm triệu chứng rối loạn lo âu lan tỏa (GAD) ở mức độ nhẹ đến trung bình trong các thử nghiệm lâm sàng có đối chứng. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay vẫn còn giới hạn do số lượng nghiên cứu ít và quy mô khảo sát tương đối nhỏ.
Trinh nữ châu Âu (*Vitex agnus-castus*) có thể giúp giảm bớt tần suất bốc hỏa và lo âu ở một số phụ nữ tiền mãn kinh, song bằng chứng khoa học hiện tại còn hạn chế và khiêm tốn hơn rất nhiều so với hiệu quả đã được chứng minh trong điều trị hội chứng tiền kinh nguyệt.
Cúc La Mã thường được dân gian dùng để làm dịu cơn co thắt dạ dày. Nghiên cứu tiền lâm sàng xác nhận thảo mộc này có thể làm chậm nhu động tiêu hóa và kháng viêm tốt, nhưng chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng trên người để thay thế thuốc chữa bệnh.
Nhiều người có thói quen uống chanh mật ong ấm vào sáng sớm để thanh lọc cơ thể, nhưng người bị đau dạ dày hoặc trào ngược không nên uống lúc bụng đói. Tính acid của chanh có thể gây xót niêm mạc và kích thích trào ngược, do đó cần điều chỉnh thời điểm uống sau bữa ăn để đảm bảo an toàn.
Người bị trào ngược dạ dày không nên dùng chanh đào ngâm đường phèn. Hàm lượng acid citric cao trong chanh kết hợp với vị ngọt đậm đặc của đường phèn làm giảm trương lực cơ thắt thực quản dưới, kích thích niêm mạc đang viêm và làm tăng mạnh nguy cơ tái phát bệnh trào ngược.
Nước chanh đào chứa lượng citrate tự nhiên giúp ức chế kết tinh canxi oxalat và bổ sung dịch cho thận. Dù vậy, chanh kiềm hóa nước tiểu kém hơn cam, không thể làm tan viên sỏi sẵn có và việc pha nhiều đường có thể làm tăng nguy cơ sỏi niệu.
Ca bún được lưu truyền trong dân gian giúp giảm phì đại tuyến tiền liệt, nhưng bằng chứng khoa học hiện nay còn rất hạn chế. Dù chứa chất kháng viêm, chiết xuất thảo dược này chưa đủ thử nghiệm lâm sàng trên người và không thể thay thế thuốc ức chế alpha chuẩn mực.
Uống nước chanh hỗ trợ ngừa sỏi thận nhờ cung cấp citrate tự nhiên giúp gắn kết canxi và kiềm hóa nước tiểu, ngăn chặn tinh thể canxi oxalat kết tụ. Tuy nhiên, hiệu quả bảo vệ phụ thuộc vào liều dùng, nồng độ bài tiết qua thận và thói quen uống đủ nước mỗi ngày.
Cao quy bản (yếm rùa) được dân gian dùng nhiều để hỗ trợ xương khớp, nhưng các nghiên cứu hiện tại mới dừng ở thử nghiệm động vật, ghi nhận khả năng bảo vệ tế bào sụn và cải thiện bè xương. Chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, bệnh nhân không tự ý bỏ phác đồ điều trị chuẩn.
Cao hổ cốt trôi nổi tiềm ẩn nguy cơ nhiễm độc kim loại nặng như chì, thủy ngân, cadmi và asen tích tụ từ xương động vật. Thay vì bồi bổ, việc dùng cao lậu có thể gây tiêu xương, tổn thương thận mạn tính, ức chế miễn dịch và ngộ độc hóa chất độc hại từ quy trình chế biến bẩn.
Thảo dược móng mèo (*Uncaria tomentosa*) được nghiên cứu rộng rãi nhờ đặc tính điều hòa miễn dịch, nhưng hiệu quả phụ thuộc lớn vào bộ phận dùng và dạng bào chế. Các thử nghiệm khoa học cho thấy chiết xuất từ vỏ thân mang lại hoạt tính sinh học ổn định hơn so với lá. Người dùng cần chọn sản phẩm chuẩn hóa hoạt chất oxindole alkaloid và tuân thủ liều lượng khuyến cáo.
Nhiều người tin dùng thảo dược vỏ cây Cascara sagrada để trị táo bón vì nghĩ lành tính. Tuy nhiên, các nghiên cứu và báo cáo ca lâm sàng cảnh báo việc lạm dụng kéo dài có thể gây viêm gan ứ mật, tăng áp lực tĩnh mạch cửa và dẫn tới suy gan cấp tính nguy hiểm.
