Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.671 bài, trang 89 trên 234
Người đái tháo đường tuýp 2 hoàn toàn có thể ăn phở mà không lo đường huyết vọt cao bằng cách giảm bớt bánh phở và đảo ngược thứ tự ăn: ăn rau thơm, giá đỗ và thịt nạc trước, rồi mới ăn bánh phở sau cùng khoảng 10 phút.
Bán chi liên có hoạt tính chống oxy hóa và ức chế tế bào ung thư trong ống nghiệm, nhưng dùng dài ngày liều cao dễ gây gánh nặng chuyển hóa cho gan và thận. Người dùng không nên tự ý uống thay trà để tránh nguy cơ tổn thương cơ quan bài tiết.
Bèo cái có khả năng hấp thụ và tích tụ cực mạnh các kim loại nặng độc hại như chì và cadmi từ nguồn nước ô nhiễm. Việc tự ý thu hái bèo cái hoang dại về sắc nước uống tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc kim loại nghiêm trọng, gây tổn thương gan, thận và hệ thần kinh.
Nhiều thông tin đồn thổi bèo hoa dâu có thể chữa khỏi đái tháo đường khiến không ít người tìm mua uống. Tuy nhiên, các bằng chứng hạ glucose máu của thảo dược hiện chỉ mới ghi nhận ở mức thử nghiệm trên chuột, hoàn toàn chưa có nghiên cứu chứng minh an toàn và hiệu quả trên người.
Báo xuân hoa chứa các hợp chất có hoạt tính sinh học mạnh nhưng dữ liệu an toàn lâm sàng còn hạn chế. Người dùng cần cẩn trọng về liều lượng khi sắc uống, không tự ý dùng thay thế thuốc điều trị khi chưa có chỉ định chuyên môn.
Nghiên cứu cho thấy chiết xuất butterbur chuẩn hóa đem lại hiệu quả giảm hắt hơi, nghẹt mũi tương đương thuốc cetirizine nhưng không gây mệt mỏi, buồn ngủ. Thảo dược này là lựa chọn thay thế phù hợp khi cần giữ tỉnh táo, nhưng người bệnh chỉ nên dùng chế phẩm đã loại bỏ hoàn toàn độc tố pyrrolizidine alkaloid.
Cây bàn tay ma (*Heliciopsis lobata*) hiện hoàn toàn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người hay nghiên cứu tiền lâm sàng chứng minh hiệu quả giảm đau dây thần kinh tọa. Người bệnh không nên tự ý dùng thảo dược truyền miệng thay thế phác đồ y khoa chuẩn mực.
Bán hạ bắc tươi gây bỏng rát, ngứa họng dữ dội và ngộ độc cấp tính do chứa các tinh thể canxi oxalat hình kim sắc nhọn kết hợp protein lectin gây viêm. Hoạt chất độc này không tan trong nước, bắt buộc phải trải qua quá trình bào chế nghiêm ngặt với phèn chua để ăn mòn tinh thể, giảm độc tính trước khi dùng.
Chiết xuất và tinh dầu bách xù sở hữu khả năng ức chế vi khuẩn và kháng viêm tiềm năng trong các thử nghiệm phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng trực tiếp khẳng định dược liệu này có thể điều trị khỏi mụn trứng cá hay các bệnh da liễu.
Bá tử nhân từ lâu được xem là vị thuốc dưỡng tâm an thần phổ biến trong dân gian. Dù các nghiên cứu hiện đại bước đầu ghi nhận khả năng điều hòa dẫn truyền thần kinh trên động vật, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người vẫn rất hạn chế, kèm theo nguy cơ nhiễm nấm mốc nếu bảo quản kém.
Biển súc được đồn thổi giúp hạ axit uric và trị gút nhờ cơ chế ức chế enzyme xanthine oxidase. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện chỉ dừng lại ở các thử nghiệm ống nghiệm trên loài thực vật cùng họ, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người; người bệnh tuyệt đối không bỏ thuốc điều trị.
Chiết xuất Boswellia serrata chứa axit boswellic có khả năng ức chế enzym gây viêm 5-LOX và cải thiện triệu chứng ở một số thử nghiệm nhỏ. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng còn rất hạn chế, một số nghiên cứu ghi nhận nguy cơ độc gan, người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Hít tinh dầu hoa cam đắng (neroli) đã được nhiều thử nghiệm lâm sàng chứng minh có tác dụng hỗ trợ hạ mức độ lo âu, làm dịu nhịp tim và giảm huyết áp trong các tình huống căng thẳng. Tuy nhiên, liệu pháp mùi hương này chỉ mang tính bổ trợ tạm thời, không thể thay thế các điều trị y khoa chuyên sâu.
Nghiên cứu tiền lâm sàng bước đầu ghi nhận dược liệu bàng hôi có tiềm năng hỗ trợ giảm tích tụ mỡ và giảm viêm gan qua cơ chế chống oxy hóa. Tuy nhiên, người bệnh cần giữ kỳ vọng đúng mực vì chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người để khẳng định hiệu quả điều trị độc lập.
Black cohosh là thảo dược giảm bốc hỏa mãn kinh phổ biến, nhưng có thể gây tổn thương gan cấp tính hiếm gặp. Người dùng cần ngưng thuốc ngay lập tức và đi khám nếu phát hiện 4 dấu hiệu cảnh báo: vàng da vàng mắt, mệt mỏi cực độ, ngứa ngáy toàn thân và đau nhức khớp bất thường.
Nhiều nghiên cứu ghi nhận chiết xuất lá bàng giúp hạ đường huyết, bảo vệ tụy và cải thiện độ nhạy insulin ở chuột đái tháo đường. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người hiện hoàn toàn chưa có; người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Chiết xuất bilberry (việt quất đen châu Âu) được quảng cáo giúp hạ đường huyết và cải thiện kháng insulin nhờ anthocyanin. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại chủ yếu đến từ thí nghiệm trên chuột; thử nghiệm lâm sàng trên người còn rất hạn chế, kết quả chưa thống nhất và không thể thay thế thuốc điều trị tiểu đường.
Bromelain, enzyme phân giải protein chiết xuất từ quả dứa, có khả năng làm loãng dịch nhầy và giảm viêm niêm mạc mũi xoang hiệu quả. Tuy nhiên, các nghiên cứu xác nhận hoạt chất này chỉ đóng vai trò hỗ trợ cải thiện triệu chứng nghẹt mũi, không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa chính thống.
Bung lai từ lâu được dùng trong dân gian để làm trà giải nhiệt và chữa rối loạn tiêu hóa. Các nghiên cứu thực nghiệm hiện đại trên động vật cho thấy chiết xuất vỏ và lá bung lai giúp giảm nhu động co thắt ruột, hạn chế mất nước và chống oxy hóa, hỗ trợ làm dịu các chứng đầy trướng bụng.
Các nghiên cứu khoa học xác nhận chiết xuất hạt bàm bàm giúp hạ đường huyết và cải thiện kháng insulin trên chuột thí nghiệm qua kích hoạt AMPK. Tuy nhiên, bằng chứng trên người hiện chưa có, người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng hạt thô thay thế thuốc điều trị.
