Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
299 bài, trang 13 trên 15
Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy việc uống chiết xuất cúc La Mã chuẩn hóa dài ngày giúp giảm triệu chứng ở người mắc rối loạn lo âu lan tỏa kèm độ an toàn cao. Tuy nhiên, hiệu quả này đến từ viên chiết xuất định lượng rõ ràng, chỉ đóng vai trò hỗ trợ chứ không thay thế phác đồ y khoa.
Căng thẳng kéo dài kích hoạt hệ thống thần kinh và nội tiết giải phóng cortisol cùng adrenaline, trực tiếp thúc đẩy gan tăng cường sản xuất và giải phóng đường vào máu. Phản ứng này kết hợp với tình trạng kháng insulin và thói quen ăn uống do stress làm gia tăng đáng kể nguy cơ tiền đái tháo đường và đái tháo đường.
Căng thẳng tâm lý kéo dài kích hoạt liên tục trục hạ đồi - tuyến yên - tuyến thượng thận, giải phóng ồ ạt hormone cortisol vào máu. Sự gia tăng mạn tính của hormone này gây rối loạn điều hòa nội tiết, thúc đẩy tích tụ mỡ nội tạng, tăng phản ứng viêm và cản trở chuyển hóa, khiến chỉ số đường huyết tích lũy HbA1c tăng cao.
Uống nhiều nước ngọt tại quầy refill quán buffet không làm bạn ngang bụng như thức ăn đặc mà còn kích thích ăn nhiều hơn. Đường lỏng, đặc biệt là đường fructose, làm suy yếu tín hiệu báo no lên não và gây biến động đường huyết, khiến cơ thể nạp dư hàng trăm calo mà không nhận ra.
Cảm giác thèm đồ ngọt và đồ chiên rán khi căng thẳng bắt nguồn từ sự gia tăng hormone cortisol, kích thích não bộ tìm kiếm thực phẩm giàu năng lượng để giải tỏa áp lực. Hiểu rõ cơ chế này giúp bạn chủ động kiểm soát khẩu phần và ngăn ngừa nguy cơ tăng cân mất kiểm soát.
Ăn tối sát giờ đi ngủ khiến quá trình tiêu hóa chồng lấn lên thời gian nghỉ ngơi, làm tăng nhiệt độ lõi cơ thể, đẩy đường huyết và hormone căng thẳng cortisol lên cao vào ban đêm. Những thay đổi sinh học này cản trở nhịp hạ thân nhiệt tự nhiên của cơ thể, khiến bạn dễ tỉnh giấc lúc nửa đêm và ngủ không sâu.
Để tỉnh táo làm việc trí não ban đêm mà không bị trằn trọc khi ngả lưng vào buổi sáng, bạn nên chọn một bữa ăn phụ nhẹ từ 200 đến 350 kcal vào khoảng nửa đêm, thay vì ăn bữa lớn hay lạm dụng caffeine liều cao làm ức chế thụ thể gây ngủ.
Hội chứng ăn đêm không đơn thuần là thói quen ăn vặt mà là một rối loạn ăn uống liên quan đến sự lệch pha nhịp sinh học và căng thẳng tâm lý. Bệnh lý này được xác định khi một người tiêu thụ hơn 25% tổng năng lượng sau bữa tối hoặc thức dậy ăn ít nhất 2 lần mỗi tuần, đi kèm sự tỉnh táo hoàn toàn.
Ăn tối muộn làm xáo trộn nhịp sinh học khi thức ăn được chuyển hóa vào ban đêm. Quá trình này kích thích kết nối chức năng ở hạch hạnh nhân xử lý cảm xúc, làm giảm giấc ngủ sâu và biến đổi cấu trúc giấc ngủ REM, dẫn đến việc dễ gặp ác mộng và thức giấc giữa đêm.
Kéo dài thời gian nhịn đói buổi sáng làm cạn kiệt nguồn glucose cung cấp cho não bộ, buộc trục hạ đồi - tuyến yên - tuyến thượng thận kích hoạt giải phóng lượng lớn hormone cortisol vào máu. Sự gia tăng bất thường này làm đảo lộn nhịp sinh học tự nhiên, kéo theo tăng huyết áp và đề kháng insulin.
Nhiều người lo ngại việc cắt bỏ hoàn toàn thịt cá sẽ dẫn đến thiếu chất và gây suy sụp tinh thần. Các nghiên cứu khoa học cho thấy bản thân chế độ ăn chay không trực tiếp gây trầm cảm, nhưng việc ăn kiêng cực đoan làm thiếu hụt vitamin B12, B6, sắt hoặc loại bỏ quá nhiều thực phẩm có thể ảnh hưởng tiêu cực đến não bộ.
Ăn một quả chuối vào buổi tối có thể hỗ trợ giấc ngủ nhờ cung cấp axit amin tryptophan, một lượng nhỏ melatonin tự nhiên cùng carbohydrate giúp đưa tiền chất vào não bộ. Dù mang lại lợi ích nhất định cho người khó ngủ nhẹ, đây chỉ là giải pháp hỗ trợ dinh dưỡng chứ không thể thay thế thuốc điều trị chuyên khoa.
Rối loạn khí sắc tiền kinh nguyệt gây suy giảm nghiêm trọng chất lượng sống của phụ nữ trước kỳ kinh. Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy thuốc chống trầm cảm kiểm soát triệu chứng tâm lý vượt trội hơn, trong khi thảo dược Chasteberry lại nổi bật về độ an toàn và khả năng giảm triệu chứng thể chất.
Uống trà hoa cúc có thể hỗ trợ làm dịu thần kinh nhờ hoạt chất apigenin tác động lên thụ thể GABA trong não bộ. Dù các chiết xuất hoa cúc chuẩn hóa liều cao chứng minh hiệu quả giảm lo âu rõ rệt trong nhiều thử nghiệm lâm sàng, trà hoa cúc tự pha tại nhà chỉ đóng vai trò hỗ trợ thư giãn nhẹ nhàng và không thể thay thế các phác đồ y khoa.
Người làm việc trí não căng thẳng không nên ăn low-carb nghiêm ngặt vì glucose là nguồn nhiên liệu duy nhất nuôi dưỡng hệ thần kinh trung ương. Cắt giảm tinh bột quá mức làm suy giảm khả năng tập trung, tốc độ xử lý dữ liệu và gia tăng mệt mỏi tinh thần; thay vào đó nên chọn tinh bột có chỉ số đường huyết thấp.
Trà hoa cúc là thức uống quen thuộc giúp thư giãn tinh thần, nhưng các bằng chứng khoa học cho thấy thảo dược này chỉ hỗ trợ cải thiện chất lượng giấc ngủ chủ quan và giúp dễ vào giấc hơn, chứ không thể chữa khỏi chứng mất ngủ mạn tính hay kéo dài thời lượng ngủ.
Nhịn ăn gián đoạn giúp cơ thể sản sinh thể ceton làm năng lượng thay thế cho não và kích hoạt các cơ chế bảo vệ thần kinh. Tuy nhiên, các nghiên cứu trên người cho thấy việc chỉ nhịn ăn đơn thuần mang lại kết quả chưa đồng nhất lên yếu tố tăng trưởng thần kinh BDNF, mà cần kết hợp tập thể dục để tối ưu sự minh mẫn.
Tình trạng bực bội, dễ nổi nóng khi cắt giảm tinh bột bắt nguồn từ việc đường huyết sụt giảm, làm gián đoạn quá trình tổng hợp chất dẫn truyền thần kinh serotonin và kích hoạt hormone căng thẳng cortisol. Hiểu rõ cơ chế này giúp bạn điều chỉnh thực đơn khoa học mà không làm xáo trộn tâm lý.
Hít tinh dầu hoa cam đắng (neroli) đã được các nghiên cứu lâm sàng chứng minh có tác dụng an thần nhẹ thông qua tác động lên thụ thể GABA ở hệ thần kinh trung ương, giúp giảm lo âu cấp tính và cải thiện rõ rệt chất lượng giấc ngủ. Tuy nhiên, đây là liệu pháp hỗ trợ thư giãn, không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nhiều người e ngại đi ngủ với chiếc bụng đói sẽ làm tăng hormone căng thẳng cortisol và gây mất ngủ. Tuy nhiên, các nghiên cứu chỉ ra rằng nhịn ăn tối hợp lý giúp đồng bộ nhịp sinh học, hạ cortisol ban đêm và cải thiện giấc ngủ, miễn là bạn thực hiện đúng cách và không để cơ thể kiệt sức.
