Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
299 bài, trang 14 trên 15
Người có tiền sử rối loạn ăn uống không nên thử nhịn ăn gián đoạn. Khoảng thời gian nhịn đói kéo dài có thể làm cạn kiệt serotonin, gia tăng ức chế tâm lý và kích hoạt các cơn ăn vô độ mất kiểm soát bù trừ sau đó, dẫn đến nguy cơ tái phát bệnh lý ăn uống nghiêm trọng.
Căng thẳng kéo dài làm rối loạn trục thần kinh - nội tiết HPA và hormone cortisol, trực tiếp thúc đẩy tích tụ mỡ nội tạng ở vùng bụng. Đồng thời, hormone này kích thích não bộ thèm đồ ăn nhiều đường và chất béo để giải tỏa tâm lý, khiến vòng eo tăng lên ngay cả khi cân nặng không đổi.
Căng thẳng kéo dài làm tăng hormone cortisol, kích thích cơ thể tự phân hủy protein trong cơ bắp để lấy năng lượng và ức chế các tín hiệu tăng trưởng. Đây là lý do nhiều người dù ăn uống bồi bổ vẫn không thể tăng cân, thậm chí rơi vào trạng thái mất cơ, yếu xương và tích mỡ thừa.
Tình trạng mất ngủ khiến người gầy khó tăng cân do làm sụt giảm nghiêm trọng các hormone đồng hóa như testosterone, đồng thời kích thích hormone căng thẳng cortisol tăng vọt. Sự mất cân bằng nội tiết này ức chế quá trình tổng hợp protein và đẩy cơ thể vào trạng thái dị hóa, tự tiêu hủy các khối cơ bắp.
Bạch tật lê cho thấy tiềm năng hỗ trợ giảm lo âu trong một số thử nghiệm nhờ chứa flavonoid và khả năng tương tác enzyme MAO-A. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng chứng minh thảo dược này giúp cải thiện trực tiếp chất lượng giấc ngủ vẫn còn rất hạn chế và chưa vượt trội hơn giả dược.
Căng thẳng kéo dài kích thích tuyến thượng thận tiết nhiều hormone cortisol, khiến tế bào mỡ bụng phân chia nhanh và ưu tiên tích trữ năng lượng dư thừa sâu bên trong khoang nội tạng. Tình trạng này làm teo cơ bắp, gây kháng insulin và gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch nghiêm trọng.
Nhìn màn hình liên tục tạo ra tải trọng nhận thức kéo dài, làm biến đổi hoạt động vỏ não trước trán và cạn kiệt năng lượng kiểm soát tâm trí. Tình trạng này khiến phản xạ suy giảm, mỏi mệt tồn lưu dai dẳng và đẩy nhanh nguy cơ kiệt quệ tinh thần nếu không có khoảng nghỉ hợp lý.
Ngửi tinh dầu bạc hà thực sự giúp tăng cường độ tỉnh táo, cải thiện trí nhớ làm việc và tốc độ phản xạ thông qua kích thích hệ khứu giác. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp hỗ trợ tạm thời cho các tác vụ cần tập trung, không thể thay thế cho giấc ngủ đủ giấc hay lối sống khoa học.
Xông tinh dầu trầm hương từ cây Bạch mộc hương thực sự có cơ sở khoa học giúp giải tỏa căng thẳng, nhờ các hợp chất bay hơi tác động lên hệ thần kinh trung ương và thụ thể não bộ qua khứu giác. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào độ nguyên chất của tinh dầu và liệu pháp này chỉ mang tính hỗ trợ, không thể thay thế điều trị y khoa.
Ánh sáng phát ra từ màn hình máy tính ban đêm kích thích mạnh mẽ các tế bào hạch nhạy sáng tại võng mạc, trực tiếp ức chế tiết hormone ngủ melatonin và đẩy lùi nhịp sinh học. Tác động này làm giảm sóng não ngủ sâu, kéo dài thời gian vào giấc và gây mệt mỏi vào sáng hôm sau.
Thở bụng 5 phút với nhịp chậm 6-10 lần/phút giúp kích hoạt trương lực thần kinh phế vị, thiết lập lại cân bằng hệ thần kinh tự chủ, từ đó hạ nhịp tim và giảm nồng độ cortisol do căng thẳng công việc.
Nhiều người có thói quen ngửi tinh dầu bạc hà để xua tan cơn buồn ngủ và lấy lại sự tập trung khi làm việc. Bằng chứng khoa học cho thấy hương thơm bạc hà thực sự có tác động kích thích hệ thần kinh, hỗ trợ cải thiện trí nhớ, tăng mức độ tỉnh táo chủ quan và duy trì sự chú ý trong một số tác vụ.
Ngửi tinh dầu vỏ bưởi giúp hỗ trợ thư giãn, giảm căng thẳng và cải thiện giấc ngủ nhờ hoạt chất limonene tác động qua hệ khứu giác lên hệ thần kinh trung ương. Tuy nhiên, hiệu quả này mang tính bổ trợ, phụ thuộc vào sự dễ chịu của từng cá nhân và không thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Ngồi liên tục trên 8 giờ mỗi ngày làm tăng đáng kể nguy cơ lo âu và giảm sức khỏe tinh thần. Thói quen tĩnh tại kéo dài làm suy giảm yếu tố dinh dưỡng thần kinh BDNF – chìa khóa duy trì mạng lưới tế bào não – khiến tâm trí dễ rơi vào trạng thái bồn chồn, căng thẳng và bất an.
Làm việc ca đêm thường xuyên làm tăng 25% đến 40% nguy cơ mắc trầm cảm và lo âu. Sự đảo lộn nhịp sinh học nội sinh, tình trạng thiếu ngủ mạn tính và thói quen ăn uống lệch chu kỳ tự nhiên là những nguyên nhân cốt lõi khiến não bộ suy giảm khả năng điều hòa tâm trạng.
Nhiều người tin rằng ngủ trưa giúp hạ thấp hormone căng thẳng cortisol sau những giờ làm việc mệt mỏi. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy việc ngủ ban ngày quá mức có thể liên quan đến tình trạng tăng cortisol vào buổi tối, trong khi chất lượng giấc ngủ và lịch thức - ngủ đều đặn mới là yếu tố quyết định.
Lo âu khiến bạn trằn trọc cả đêm hay chính việc thiếu ngủ làm tâm trí rối bời vào hôm sau? Các nghiên cứu quy mô lớn khẳng định đây là mối quan hệ hai chiều. Lo âu và mất ngủ vừa là nguyên nhân, vừa là hệ quả của nhau, đòi hỏi phải được chăm sóc và điều trị song song.
Nhiều người trầm cảm thường ngủ trưa hàng giờ để trốn tránh cảm giác mệt mỏi. Tuy nhiên, nghiên cứu khoa học cho thấy ngủ ngày làm giảm áp lực ngủ ban đêm, gây rối loạn nhịp sinh học và làm nặng thêm triệu chứng. Đặc biệt, buồn ngủ quá mức ban ngày còn là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ tiêu cực cần can thiệp sớm.
Tập thể dục buổi tối giúp giải tỏa căng thẳng nhờ tận dụng thời điểm nồng độ cortisol tự nhiên xuống thấp. Khi vận động ở cường độ vừa phải, cơ thể vừa cắt đứt chuỗi lo âu tâm lý, vừa kích thích các cơ chế chống oxy hóa mà không làm hệ nội tiết bị quá tải.
Thuốc an thần giúp chìm vào giấc ngủ nhanh nhưng dễ mất tác dụng ngay khi ngưng sử dụng. Các nghiên cứu y khoa khẳng định liệu pháp nhận thức - hành vi (CBT-I) mới là giải pháp điều trị mất ngủ hiệu quả và bền vững hơn trong dài hạn, giúp khôi phục giấc ngủ tự nhiên mà không cần phụ thuộc thuốc.
