Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.517 bài, trang 108 trên 176
Ý tưởng uống collagen để "chữa lành" hội chứng ruột rò rỉ thu hút nhiều sự chú ý, bắt nguồn từ vai trò sinh học của các axit amin đối với tế bào niêm mạc. Tuy nhiên, y văn hiện nay vẫn thiếu các thử nghiệm lâm sàng lớn khẳng định hiệu quả này, và ruột rò rỉ vẫn chưa có phác đồ điều trị chính thức.
Nhãn "nguyên cám" trên ngũ cốc ăn sáng đóng hộp thường tạo cảm giác lành mạnh, nhưng nhiều nghiên cứu chỉ ra phần lớn sản phẩm này là thực phẩm siêu chế biến, chứa hàm lượng đường và natri rất cao, đặc biệt ở nhóm dành cho trẻ em.
Coenzyme Q10 thường được người dùng thuốc statin tìm mua để giảm tình trạng đau mỏi cơ bắp. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay vẫn đưa ra nhiều kết quả trái chiều, cho thấy hoạt chất này có thể hỗ trợ cải thiện triệu chứng ở một số người nhưng chưa đủ cơ sở để khuyến nghị dùng đại trà.
Thực phẩm siêu chế biến chứa hàm lượng lớn natri cùng photphat vô cơ có tỷ lệ hấp thu lên tới 100%. Lượng phụ gia này làm tăng nồng độ photphat huyết thanh, kích thích vôi hóa mạch máu và làm tăng áp lực lọc cầu thận, đặc biệt nguy hiểm với người suy giảm chức năng thận.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy thói quen ăn mì ăn liền từ 2 lần mỗi tuần làm tăng đáng kể nguy cơ béo bụng, tăng huyết áp và hội chứng chuyển hóa, đặc biệt ở phụ nữ. Lượng natri cao cùng chất béo bão hòa từ quy trình chiên ngập dầu là nguyên nhân chính dẫn đến rủi ro tim mạch.
Tiêu thụ nhiều thực phẩm siêu chế biến làm tăng căng thẳng oxy hóa và phản ứng viêm mạn tính, từ đó đẩy nhanh tốc độ rút ngắn telomere – đoạn DNA bảo vệ ở đầu mút nhiễm sắc thể phản ánh tuổi sinh học của tế bào. Việc chuyển sang chế độ ăn giàu thực vật giúp bảo vệ telomere và làm chậm lão hóa.
Bột canh và hạt nêm chứa lượng lớn natri ẩn cùng phụ gia điều vị, dễ kích thích ăn quá đà và tăng nguy cơ bệnh tim mạch. Giới hạn an toàn mỗi ngày không nên vượt quá 1 thìa cà phê bột canh (hoặc 1,5 thìa hạt nêm), kết hợp thảo mộc tự nhiên để giảm mặn.
Thịt thực vật đóng gói sẵn giúp cắt giảm mỡ bão hòa và cholesterol xấu, hỗ trợ tốt cho tim mạch. Dù vậy, hàm lượng natri cao cùng nhiều chất phụ gia công nghiệp biến sản phẩm này thành thực phẩm siêu chế biến, đòi hỏi người dùng phải cân nhắc kỹ khi sử dụng.
Ăn rau bina sống giúp giữ nguyên vẹn hàm lượng lutein và tăng khả năng vận chuyển qua tế bào ruột, trong khi nấu chín nhẹ hoặc xay nhuyễn phá vỡ thành tế bào thực vật giúp hoạt chất dễ hòa tan để hấp thu. Kết hợp linh hoạt cả hai cách sẽ tối ưu hóa dưỡng chất cho mắt.
Axit alpha-lipoic (ALA) có thể hỗ trợ giảm bớt cảm giác tê bì, đau rát do biến chứng thần kinh ngoại biên ở người bệnh đái tháo đường típ 2. Tuy nhiên, hiệu quả rõ nét nhất được ghi nhận qua đường truyền tĩnh mạch, trong khi bằng chứng đối với dạng viên uống hiện nay vẫn còn hạn chế và thiếu nhất quán.
Nhiều sản phẩm làm đẹp hiện nay quảng cáo "collagen thực vật", nhưng khoa học khẳng định thực vật không chứa collagen. Loại protein sợi này chỉ có ở động vật. Các chế phẩm từ thực vật thực chất chỉ cung cấp amino acid và vi chất hỗ trợ cơ thể tự tổng hợp collagen nội sinh.
Nhiều người nghĩ ăn sống mầm bông cải xanh giữ trọn dưỡng chất, nhưng khoa học cho thấy chần sơ ở mức nhiệt phù hợp mới tối ưu hàm lượng sulforaphane. Xử lý nhiệt đúng cách giúp vô hiệu hóa protein cản trở mà vẫn bảo toàn enzyme myrosinase quý giá.
Rượu vang đỏ lâu nay gắn liền với giả thuyết bảo vệ tim mạch nhờ hoạt chất resveratrol, nhưng các bằng chứng khoa học cho thấy nồng độ chất này trong vang rất thấp và đào thải nhanh. Việc uống rượu vang không đủ cơ sở để coi là giải pháp ngăn ngừa bệnh tim.
Nhiều người tin rằng bổ sung selen và vitamin E giúp phòng ngừa ung thư tuyến tiền liệt. Tuy nhiên, thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn SELECT trên hơn 35.000 nam giới chứng minh cả hai chất này đều không có tác dụng phòng bệnh, thậm chí vitamin E liều cao còn tiềm ẩn nguy cơ gây hại.
FOS có nguồn gốc thực vật với vị ngọt thanh, còn GOS chủ yếu tổng hợp từ sữa. Dù cùng nuôi dưỡng lợi khuẩn và kích thích tạo axit béo chuỗi ngắn, FOS lên men nhanh ở đại tràng gần nên dễ sinh hơi, trong khi GOS có xu hướng dung nạp êm dịu hơn.
Selen dạng men chứa nhiều hợp chất seleno-amino acid hữu cơ và ít nguy cơ gây tổn thương DNA hơn dạng vô cơ tổng hợp. Tuy nhiên, dạng men có độ biến động cao giữa các mẻ sản xuất và khả năng tích lũy mô mạnh, đòi hỏi kiểm soát liều lượng chặt chẽ để tránh rủi ro sức khỏe.
Sau khi ăn nhiều muối, nồng độ natri làm tăng áp suất thẩm thấu huyết tương, kích thích thụ thể vùng dưới đồi tạo cảm giác khát và chỉ đạo tuyến yên tiết hormone vasopressin. Phản ứng này giúp thận giữ lại nước, cô đặc nước tiểu để đưa cơ thể trở về trạng thái cân bằng thẩm thấu an toàn.
Phụ nữ mang thai không nên tự ý uống bổ sung selen riêng biệt nếu không có chỉ định từ bác sĩ. Dù selen quan trọng trong chống oxy hóa và liên quan đến nguy cơ tiền sản giật, các bằng chứng lâm sàng hiện nay chưa đồng nhất để khuyến cáo dùng đại trà cho thai phụ khỏe mạnh.
Nhiều người truyền tai nhau uống selen để trị rụng tóc, nhưng lạm dụng khoáng chất này có thể phản tác dụng nghiêm trọng. Các bằng chứng khoa học cho thấy ngưỡng an toàn của selen rất hẹp; việc tự ý bổ sung liều cao gây ngộ độc, khiến nang tóc bị hủy hoại và rụng từ 10% đến 100%.
Bổ sung selen đúng liều lượng giúp giảm stress oxy hóa và cải thiện độ di động của tinh trùng ở nam giới hiếm muộn. Một số nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ thụ thai tự nhiên tăng khi phối hợp cùng vitamin E, song việc lạm dụng có thể gây tác dụng ngược.
