Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 114 trên 242
Nghiên cứu trên động vật ghi nhận chiết xuất cây bí đái có tác dụng giảm tiết acid và bảo vệ niêm mạc dạ dày. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng trên người; người bệnh tuyệt đối không tự ý uống nước sắc thay thế thuốc điều trị.
Cây bòn bọt chứa hàm lượng dồi dào các hợp chất polyphenol, flavonoid và terpenoid với khả năng chống viêm, ức chế tế bào trong thử nghiệm in vitro. Dù có tiềm năng sinh học phong phú, các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng ở mức phòng thí nghiệm và động vật, chưa thể thay thế thuốc điều trị lâm sàng.
Nhiều người có thói quen dùng thảo dược bòi ngòi tai song song với thuốc tây điều trị bệnh mạn tính. Tuy nhiên, hệ men gan Cytochrome P450 chuyển hóa phần lớn thuốc tân dược; thảo dược tự ý dùng chung có nguy cơ gây ức chế men, làm thay đổi nồng độ thuốc và tăng độc tính.
Cây bí đái (*Acronychia pedunculata*) chứa hợp chất tự nhiên có khả năng ức chế vi khuẩn trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, người bệnh tuyệt đối không dùng thảo dược này thay thế thuốc kháng sinh do dịch chiết thô không đảm bảo nồng độ điều trị và chưa có kiểm chứng lâm sàng trên người.
Sắt heme trong thịt bò sở hữu tỷ lệ hấp thu sinh học vượt trội, ít bị ảnh hưởng bởi các chất cản trở tiêu hóa và giúp bảo tồn dự trữ ferritin tốt hơn sắt non-heme từ thực vật. Bài viết phân tích cơ chế, các nghiên cứu lâm sàng và hướng dẫn kết hợp thực phẩm hợp lý.
Các nghiên cứu nuôi cấy tế bào cho thấy cepharanthine chiết xuất từ củ bình vôi có khả năng ức chế mạnh sự nhân lên của SARS-CoV-2 và một số loại virus. Tuy nhiên, hoạt chất này mới dừng ở mức thử nghiệm phòng thí nghiệm, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả điều trị thực tế trên người.
Bông báo (*Thunbergia laurifolia*) được dân gian truyền tai là thảo mộc giải độc gan hiệu quả. Dù nghiên cứu xác nhận cây chứa hoạt chất chống oxy hóa quý, bằng chứng hiện tại chỉ dừng ở phòng thí nghiệm, hoàn toàn chưa đủ cơ sở khoa học để thay thế điều trị y khoa.
Cây bòi ngòi cỏ chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa mạnh, giúp giảm men gan trên mô hình động vật thí nghiệm. Dù vậy, y học hiện nay chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh loài cây này có khả năng giải độc rượu bia hay điều trị dứt điểm các bệnh lý viêm gan.
Cây bòn bọt được truyền tai có tác dụng hạ đường huyết, nhưng hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả trên người. Việc tự ý dùng thảo dược truyền miệng thay thế thuốc điều trị tiềm ẩn rủi ro sức khỏe nghiêm trọng.
Nghiên cứu trên động vật cho thấy chiết xuất cây bòng bong (*Lygodium flexuosum*) có khả năng hạ men gan, giảm viêm và cải thiện tổn thương gan do hóa chất. Tuy nhiên, bằng chứng mới dừng lại ở cấp độ tiền lâm sàng và người bệnh không nên tự ý dùng thảo mộc thay thế thuốc điều trị.
Bí đao chứa các hoạt chất có khả năng làm chậm hấp thu đường và hỗ trợ chuyển hóa, nhưng bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người còn rất khiêm tốn. Người bệnh đái tháo đường nên sử dụng bí đao như một món ăn hỗ trợ dinh dưỡng lành mạnh, tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị theo toa.
Cepharanthine chiết xuất từ cây bình vôi hoa đầu cho thấy tiềm năng kháng viêm rõ rệt trong các mô hình tế bào và động vật. Hoạt chất này giúp ức chế các cytokine gây viêm, can thiệp vào đường truyền tín hiệu miễn dịch. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng quy mô lớn trên người hiện vẫn còn rất thiếu để khẳng định hiệu quả điều trị.
Bòi ngòi tai và cỏ lưỡi rắn cùng thuộc chi Bòi ngòi nên rất dễ hái nhầm, nhưng chỉ có cỏ lưỡi rắn được chứng minh chứa nhiều flavonoid, iridoid glucoside và anthraquinone có tiềm năng chống ung thư, kháng khuẩn; bòi ngòi tai thiếu dữ liệu khoa học để thay thế điều trị.
Ăn nhiều bí ngô gây vàng da là hiện tượng carotenemia hoàn toàn lành tính do tích tụ thừa beta-carotene dưới da chứ không gây tổn thương gan mật. Tình trạng này dễ nhận biết nhờ lòng trắng mắt không bị vàng và sắc tố da sẽ tự mờ dần khi điều chỉnh lại chế độ ăn.
Cây bình cu chứa các hợp chất ức chế mạnh các chất trung gian gây viêm như TNF-alpha, IL-1beta, IL-6 và phức hợp thể viêm NLRP3 trên chuột. Dược liệu này giúp giảm phù nề, xoa dịu cơn đau khớp gout và hạn chế thoái hóa sụn, mở ra hướng ứng dụng hỗ trợ điều trị viêm khớp an toàn.
Hạt bí ngô và dầu hạt bí ngô đã được nhiều nghiên cứu lâm sàng chứng minh giúp giảm đáng kể chứng tiểu đêm, tiểu rắt và cải thiện dòng nước tiểu ở nam giới bị phì đại tuyến tiền liệt lành tính. Dù có độ an toàn cao, thảo dược này không làm teo nhỏ kích thước tuyến và không thay thế thuốc điều trị.
Bí ngô là thực phẩm bổ dưỡng nhưng có thể gây tương tác bất lợi với thuốc lợi tiểu và thuốc lithium do chứa hàm lượng kali tự nhiên và hoạt tính thúc đẩy bài tiết nước tiểu. Người bệnh tăng huyết áp, tim mạch hoặc đang điều trị tâm thần cần đặc biệt thận trọng khi tiêu thụ để tránh nguy cơ ngộ độc thuốc.
Bòi ngòi tai (*Hygrophila auriculata*) được dân gian truyền tai có tác dụng thanh nhiệt, giải độc gan. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận tiềm năng chống oxy hóa, bảo vệ tế bào gan ở mức độ tiền lâm sàng trên động vật và tế bào, chưa đủ dữ liệu khẳng định hiệu quả điều trị trên người.
Bình cu (*Mollugo pentaphylla*) và rau đắng đất (*Glinus oppositifolius*) là hai loài thực vật hoàn toàn khác nhau về nguồn gốc phân loại và đặc tính hóa sinh. Trong khi các bằng chứng phân loại làm rõ sự tiến hóa riêng biệt, nghiên cứu sinh học cho thấy rau đắng đất chứa phức hợp polysaccharide có hoạt tính điều hòa miễn dịch đặc thù.
Cây bìm bịp được đồn thổi có thể trị khỏi ung thư, nhưng các nghiên cứu khoa học hiện nay mới dừng lại ở mức tế bào ống nghiệm và mô hình chuột. Chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người chứng minh thảo dược này chữa được ung thư, người bệnh tuyệt đối không bỏ phác đồ điều trị chuẩn.
