Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
3.513 bài, trang 16 trên 176
Tô hạp và an tức hương là hai loại nhựa thơm đông y dễ bị nhầm lẫn do cùng chứa acid cinnamic. Tuy nhiên, tô hạp có nguồn gốc từ chi *Liquidambar*, còn an tức hương lấy từ chi *Styrax*. Chúng khác biệt hoàn toàn về cấu trúc triterpene và hoạt tính sinh học chuyên biệt.
Huyết dư thán (tóc người thiêu tồn tính) là vị thuốc cầm máu quen thuộc trong y học cổ truyền. Nghiên cứu thực nghiệm hiện đại xác nhận các hạt nano carbon hình thành sau khi nung tóc giúp thúc đẩy kết tụ tế bào máu, giảm chảy máu rõ rệt trên mô hình động vật, mở ra tiềm năng bào chế vật liệu y sinh mới.
Tô hạp hương là dược liệu có mùi thơm nồng, tính ấm, thường dùng ngoài da để hỗ trợ lành vết thương. Tuy nhiên, người thể âm hư hỏa vượng và phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng do dược liệu chứa hàm lượng cao axit cinnamic, tiềm ẩn độc tính tế bào và nguy cơ kích thích co bóp tử cung.
Nhựa tô hạp hương chứa hàm lượng lớn dẫn xuất acid cinnamic, có thể gây viêm da tiếp xúc dị ứng nghiêm trọng khi bôi ngoài da. Để bảo vệ da, người dùng cần nắm rõ nguy cơ kích ứng, thử phản ứng trên vùng da nhỏ và tham khảo hướng dẫn y khoa trước khi sử dụng.
Nhựa tô hạp thường được truyền miệng có tác dụng sát khuẩn và long đờm, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay chưa thể khẳng định hiệu quả này trên đường hô hấp người. Dữ liệu thực nghiệm mới chỉ ghi nhận hoạt tính kháng khuẩn trong ống nghiệm ở một số loại nhựa và thảo mộc tự nhiên khác, đòi hỏi người bệnh phải hết sức thận trọng.
Hạt táo ta (*Ziziphus mauritiana*) có tác dụng an thần, kéo dài giấc ngủ trên động vật nhưng khác với vị thuốc toan táo nhân chuẩn (*Ziziphus jujuba* var. *spinosa*). Việc tự ý đập hạt chế biến tại nhà tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc saponin và rối loạn tiêu hóa.
Kem chiết xuất tía tô đất (*Melissa officinalis*) bôi ngoài da có bằng chứng lâm sàng giúp giảm đau rát, bớt sưng và thu nhỏ kích thước vết mụn rộp môi do HSV-1. Tuy nhiên, hoạt chất này chủ yếu bất hoạt virus tự do trước khi xâm nhập tế bào, chỉ đóng vai trò hỗ trợ và không thể thay thế hoàn toàn thuốc kháng virus chuẩn.
Tía tô đất chứa hoạt chất điều biến hệ thần kinh GABA giúp xoa dịu căng thẳng và hỗ trợ cải thiện giấc ngủ ở một số nhóm người. Tuy nhiên, các bằng chứng lâm sàng hiện nay chủ yếu dùng chiết xuất đậm đặc với cỡ mẫu nhỏ, thời gian ngắn và chưa đủ dữ liệu dài hạn để thay thế thuốc điều trị mất ngủ.
Viên uống chiết xuất trứng cá tầm đang được quảng cáo rầm rộ như thần dược chống lão hóa và bồi bổ sức khỏe. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay chủ yếu đến từ sản phẩm bôi ngoài da, mô hình tế bào hoặc nghiên cứu trên động vật. Thiếu vắng thử nghiệm lâm sàng dạng uống khiến giá trị thực tế của sản phẩm đắt đỏ này vẫn là dấu hỏi lớn.
Bột sừng tê giác từ lâu được đồn thổi là bài thuốc quý giúp quý ông cải thiện cương dương và phong độ phòng the. Tuy nhiên, các nghiên cứu y học khẳng định lời đồn này hoàn toàn sai sự thật, không có bằng chứng khoa học nào cho thấy sừng tê giác giúp tăng testosterone hay chữa rối loạn sinh lý.
Trứng cá tầm chứa hàm lượng natri cao do quy trình ướp muối bảo quản lâu dài, kết hợp với các phân tử lipid đặc trưng. Người bị tăng huyết áp, bệnh mạch vành hoặc rối loạn mỡ máu cần hạn chế sử dụng để tránh gia tăng nguy cơ biến cố tim mạch.
Nhiều người tin rằng cây trứng cuốc (*Stixis elongata*) chứa saponin, flavonoid giúp trị bệnh hiệu quả. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy hoạt chất của cây chưa từng được thử nghiệm lâm sàng trên người; khoảng cách từ ống nghiệm đến thực tế điều trị vẫn còn rất lớn.
Nhiều nghiên cứu ghi nhận chiết xuất rễ cây trọng đũa có khả năng kháng viêm và giảm sưng trên tế bào thí nghiệm cùng mô hình động vật. Tuy nhiên, giới y khoa hiện nay vẫn chưa thực hiện bất kỳ thử nghiệm lâm sàng chuẩn hóa nào trên người, khiến việc sử dụng thảo dược này trị bệnh tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Tàm sa được dân gian đồn thổi có khả năng hạ đường huyết, song bằng chứng khoa học trực tiếp trên người vẫn chưa được xác lập. Hiện nay, cơ chế ức chế enzyme alpha-glucosidase làm chậm hấp thu đường chỉ mới được ghi nhận ở một số chiết xuất thực vật trên mô hình động vật. Bệnh nhân không nên tự ý dùng tàm sa thay thuốc.
Gội đầu bằng nước lá trắc bách diệp khó ngăn ngừa rụng tóc hiệu quả như lời đồn. Dù nghiên cứu trên tế bào và động vật cho thấy chiết xuất trắc bách diệp kích thích nang tóc phát triển, hoạt chất trong nước đun khó thẩm thấu sâu vào da đầu và chưa có bằng chứng ức chế enzym 5-alpha reductase.
Cây trọng đũa thu hút sự chú ý của giới khoa học nhờ chứa hoạt chất FR900359 có khả năng ức chế protein Gq và làm giãn cơ trơn. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay mới dừng lại ở thử nghiệm tiền lâm sàng trên mô động mạch chuột, chưa từng được chứng minh an toàn hay hiệu quả giãn phế quản trên người.
Nhiều người tìm đến dây tuyết hương leo để giảm đau khớp và trị viêm, nhưng khoa học nói gì? Bằng chứng hiện nay cho thấy dịch chiết cây mới chỉ có tác dụng chống viêm, giảm đau trên mô hình chuột và tế bào; hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng đối chứng chứng minh an toàn, hiệu quả ở người.
Nghiên cứu hóa thực vật hiện nay cho thấy chi tuyết hương leo chứa 59 hợp chất gồm flavonoid, coumarin, steroid, amide và một polysaccharide đặc biệt có hoạt tính chống đông máu trong ống nghiệm. Dù vậy, dữ liệu lâm sàng trên người vẫn chưa được thiết lập, đòi hỏi sự thận trọng khi sử dụng.
Chiết xuất lá trầm hương có khả năng ức chế men alpha-glucosidase giúp làm chậm hấp thu đường, nhưng bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận trong ống nghiệm và trên động vật thí nghiệm, chưa đủ cơ sở để khẳng định tác dụng hạ đường huyết ở người.
Việc sao đen trắc bách diệp để cầm máu không phải thói quen cảm tính mà có cơ sở khoa học rõ ràng. Quá trình xử lý nhiệt tạo ra các chấm carbon nano và hợp chất mới giúp hoạt hóa tiểu cầu, kích thích con đường đông máu ngoại sinh và con đường đông máu chung để kiểm soát xuất huyết hiệu quả.
