Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.835 bài, trang 21 trên 242
Tự ý dùng thỏ ty tử chung với thuốc điều trị nội tiết hoặc thuốc chuyển hóa qua gan tiềm ẩn nguy cơ tương tác dược động học phức tạp. Hệ enzym gan có thể bị ảnh hưởng, làm giảm hiệu quả thuốc hoặc tăng tác dụng phụ nguy hại. Người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
Lời đồn tô mộc trị dứt u xơ và khối u là thiếu căn cứ khoa học. Các nghiên cứu hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt chất của cây gây độc tế bào ung thư trong ống nghiệm và trên chuột, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người cũng như chưa có dữ liệu điều trị u xơ.
Tước sàng là thảo dược dân gian chứa nhiều hoạt chất lignan có tác dụng ức chế ngưng tập tiểu cầu mạnh mẽ. Việc tự ý sử dụng loài cây này khi đang điều trị bằng thuốc chống đông có thể khuếch đại tác dụng làm loãng máu, dẫn đến nguy cơ xuất huyết nguy hiểm.
Hạt tơ hồng (thỏ ty tử) chứa nhiều hoạt chất phytoestrogen có thể kích thích tiết hormone sinh dục và bảo vệ tế bào buồng trứng trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng mới dừng lại ở động vật và tế bào; loại hạt này không thể chữa khỏi suy buồng trứng sớm hay thay thế phác đồ điều trị của bác sĩ.
Nghiên cứu lâm sàng mù đôi ngẫu nhiên cho thấy chiết xuất lá tía tô giàu axit rosmarinic giúp giảm đáng kể triệu chứng ngứa mũi, chảy nước mắt và viêm niêm mạc ở người viêm mũi dị ứng theo mùa. Thảo dược tự nhiên này mở ra giải pháp hỗ trợ điều trị an toàn, song người bệnh vẫn cần thận trọng tham khảo ý kiến bác sĩ.
Acid abietic, hoạt chất chính trong tùng hương, được khoa học chứng minh có hoạt tính kháng viêm, chống oxy hóa và làm lành vết thương rõ rệt trên mô hình chuột và tế bào. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện tại chỉ dừng ở mức tiền lâm sàng, chưa có thử nghiệm trên người và không thay thế thuốc điều trị.
Sắc tố đỏ astaxanthin trong tôm nổi tiếng với hoạt tính chống oxy hóa mạnh trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người hiện vẫn còn giới hạn và hoạt chất này không thể thay thế các biện pháp y khoa trong điều trị bệnh tim mạch hay mỡ máu.
Tích dương được đồn thổi giúp hạ đường huyết, nhưng hiện chưa có bất kỳ bằng chứng khoa học nào ghi nhận tác dụng ức chế enzyme alpha-glucosidase hay hỗ trợ điều trị tiểu đường của dược liệu này. Người bệnh tuyệt đối không dùng tích dương thay thế thuốc kê đơn để tránh biến chứng nguy hiểm.
Tâm sen chứa các alkaloid như isoliensinine và liensinine đã được chứng minh có khả năng hỗ trợ giãn mạch, hạ huyết áp trong các nghiên cứu tiền lâm sàng. Dù có cơ sở khoa học thật, loại thảo dược này tuyệt đối không thể thay thế thuốc điều trị theo đơn của bác sĩ.
Bôi tổ tò vò lên mụn nhọt là mẹo dân gian truyền miệng nhưng hoàn toàn thiếu bằng chứng thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả điều trị. Ngược lại, việc đắp bùn đất và xác côn trùng từ tổ lên da tổn thương tiềm ẩn rủi ro nhiễm khuẩn nặng và nhiễm độc.
Lời đồn uống nước sắc cây trọng đũa trị dứt hen suyễn hoàn toàn thiếu cơ sở lâm sàng. Dù phòng thí nghiệm ghi nhận hoạt chất trong cây có khả năng ức chế tín hiệu co thắt phế quản, việc tự ý sắc uống tiềm ẩn rủi ro quá liều saponin và đe dọa tính mạng nếu bỏ thuốc điều trị chuẩn.
Táo tàu là vị thuốc và thực phẩm quen thuộc giúp bồi bổ, an thần và hỗ trợ giấc ngủ. Tuy nhiên, khi kết hợp cùng thuốc an thần hoặc các loại thuốc điều trị khác, táo tàu có thể gây hiệp đồng ức chế thần kinh hoặc làm thay đổi chuyển hóa thuốc qua gan, đòi hỏi người dùng phải hết sức cẩn trọng.
Tía tô đất chứa hoạt chất điều biến hệ thần kinh GABA giúp xoa dịu căng thẳng và hỗ trợ cải thiện giấc ngủ ở một số nhóm người. Tuy nhiên, các bằng chứng lâm sàng hiện nay chủ yếu dùng chiết xuất đậm đặc với cỡ mẫu nhỏ, thời gian ngắn và chưa đủ dữ liệu dài hạn để thay thế thuốc điều trị mất ngủ.
Tân di hoa từ lâu đã được y học cổ truyền dùng để trị nghẹt mũi và viêm xoang. Các nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận dược liệu này có hoạt tính ức chế giải phóng histamin và kháng viêm rõ rệt. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên bệnh nhân viêm mũi dị ứng vẫn còn rất hạn chế, người bệnh không nên tự ý sử dụng thay thế phác đồ điều trị chuẩn.
Tía tô đất được nhiều người dùng để xoa dịu đường ruột, nhưng bằng chứng khoa học cho thấy thảo mộc này mới chỉ thể hiện tiềm năng kháng khuẩn, chống oxy hóa và điều hòa bài tiết dịch ruột trong mô hình thực nghiệm. Chưa có đủ dữ liệu lâm sàng khẳng định tía tô đất có thể chữa trị độc lập hội chứng ruột kích thích.
Tía tô giới chứa nhiều hoạt chất và tinh dầu có khả năng ức chế vi nấm, vi khuẩn trong ống nghiệm. Tuy nhiên, các chỉ số nồng độ ức chế tối thiểu trong phòng thí nghiệm hoàn toàn chưa tương đương với hiệu quả điều trị nhiễm trùng trên cơ thể người, người bệnh không tự ý thay thế thuốc đặc trị.
Táo chứa polyphenol và chất xơ hòa tan giúp hỗ trợ giảm nhẹ cholesterol toàn phần và LDL-c trong các thử nghiệm lâm sàng. Tuy nhiên, mức giảm này rất nhỏ, không thể thay thế thuốc điều trị hạ mỡ máu nhóm statin; việc lạm dụng nước ép táo thậm chí làm tăng triglyceride máu.
Hương trầm giúp giảm stress không đơn thuần là cảm giác tâm lý mà có cơ sở sinh học rõ ràng. Các hợp chất bay hơi sesquiterpene từ trầm hương khi hít qua đường khứu giác có khả năng tác động lên thụ thể GABAA và điều hòa hệ thống thần kinh trung ương, giúp xoa dịu ức chế và hỗ trợ cải thiện giấc ngủ.
Nhiều nghiên cứu trong ống nghiệm và trên động vật xác nhận lá tía tô chứa các hoạt chất có khả năng ức chế enzyme xanthine oxidase giúp giảm tổng hợp axit uric. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người vẫn chưa đầy đủ, người bệnh gút tuyệt đối không tự ý dùng tía tô để thay thế thuốc điều trị.
Các phân tích gộp thử nghiệm lâm sàng cho thấy ăn trứng mỗi ngày làm tăng cả LDL-C lẫn HDL-C nhưng thường không làm thay đổi tỷ số LDL-C/HDL-C ở người khỏe mạnh. Dù vậy, ăn trên 1 quả mỗi ngày hoặc cơ địa nhạy cảm có thể khiến mỡ máu tăng cao, cần điều chỉnh lượng dùng hợp lý.
