Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.836 bài, trang 23 trên 242
Uống bột ngọc trai trị mất ngủ là kinh nghiệm dân gian lâu đời, nhưng khoa học hiện đại mới chỉ ghi nhận tác dụng an thần, kéo dài giấc ngủ trên động vật thí nghiệm nhờ điều hòa thụ thể GABAB. Chưa có bằng chứng lâm sàng trên người để khẳng định đây là phương pháp điều trị dứt điểm mất ngủ.
Nhai sống trường sinh lá rách không thể chữa dứt viêm họng như lời đồn. Dù dịch chiết cây có khả năng ức chế vi khuẩn trong ống nghiệm, việc nhai nuốt lá tươi chưa qua tinh chế không mang lại hiệu quả điều trị, thậm chí tiềm ẩn nguy cơ kích ứng niêm mạc và phơi nhiễm độc tố bufadienolides.
Mủ trôm giàu polysaccharide có khả năng hút nước tạo màng gel nhầy đặc quánh trong đường ruột. Lớp gel này bọc lấy hoạt chất, làm chậm quá trình hòa tan và cản trở hấp thu thuốc qua niêm mạc. Để đảm bảo hiệu quả điều trị, người dùng bắt buộc phải uống mủ trôm cách xa thuốc tân dược tối thiểu 2 giờ.
Trường sinh lá rách ghi nhận hoạt tính kháng khuẩn, chống oxy hóa và điều hòa co thắt ruột trong ống nghiệm, cũng như khả năng giảm phù nề ở mô hình động vật. Tuy nhiên, giới chuyên môn nhấn mạnh hiện chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh thảo dược này chữa khỏi viêm loét.
Polysaccharide là hoạt chất sinh học nổi bật trong nấm trư linh, được chứng minh có khả năng kích thích mạnh mẽ tế bào đại thực bào và điều hòa miễn dịch trong các thử nghiệm tiền lâm sàng. Dù đã có ứng dụng lâm sàng tại Trung Quốc, phần lớn cơ chế tác động chuyên sâu hiện nay vẫn dừng ở mức nghiên cứu ống nghiệm và trên động vật.
Chưa có nghiên cứu chứng minh trúc diệp sâm an toàn khi kết hợp với thuốc tây y. Dược liệu này tiềm ẩn nguy cơ làm thay đổi quá trình chuyển hóa thuốc qua hệ enzym gan cytochrome P450, dễ dẫn đến ngộ độc hoặc giảm hiệu quả điều trị bệnh mạn tính.
Xông hơi tinh dầu tràm giúp tạo cảm giác thông thoáng đường thở tức thì, nhưng khoa học chưa có bằng chứng cho thấy biện pháp này diệt được vi khuẩn đường hô hấp ở người. Dữ liệu kháng khuẩn hiện tại chủ yếu ghi nhận trong ống nghiệm, người dùng không nên lạm dụng xông để thay thế điều trị y khoa.
Trúc diệp sâm chưa có thử nghiệm lâm sàng nào trên người để chứng minh độ an toàn hay liều lượng điều trị. Dữ liệu hiện có chỉ dừng lại ở phân loại thực vật và kiểm định dấu vân tay hóa học, do đó người dùng cần thận trọng trước nguy cơ kích ứng tiêu hóa và biến thiên chất lượng dược liệu.
Hạt trâm mốc từ lâu được dân gian tin dùng để hỗ trợ hạ đường huyết. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay chủ yếu đến từ các thử nghiệm trên động vật và trong ống nghiệm, trong khi nghiên cứu lâm sàng trên người còn rất hạn chế và chưa đủ để khẳng định hiệu quả điều trị.
Dân gian lưu truyền mẹo ngậm quả trám trắng khi ngứa rát họng, khản tiếng. Y học hiện đại ghi nhận trám trắng chứa nhiều hoạt chất giúp kháng khuẩn, chống viêm và ngăn virus cúm trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, thảo dược này chỉ có tác dụng hỗ trợ xoa dịu tại chỗ, không thể thay thế thuốc điều trị nhiễm trùng.
Chiết xuất vỏ cây tra vồ chứa nhiều polyphenol và flavonoid giúp trung hòa gốc tự do và tăng cường enzyme chống oxy hóa trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện tại chủ yếu thực hiện trên động vật, người dân không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Trái mấm (*Aegle marmelos*) chứa các hoạt chất có khả năng kích thích tiết insulin và hạ đường huyết mạnh trên mô hình thí nghiệm. Việc tự ý dùng chung loại quả này với thuốc điều trị tiểu đường tiềm ẩn rủi ro cộng gộp tác dụng, dẫn tới hạ đường huyết quá mức nguy hiểm cho người bệnh.
Nghiên cứu khoa học ghi nhận trâm bầu chứa nhiều triterpenoid và flavonoid giúp bảo vệ tế bào gan và hỗ trợ hạ men gan trên mô hình động vật. Tuy nhiên, dữ liệu thử nghiệm trên người hiện vẫn chưa có, do đó người dân không nên tự ý dùng dược liệu này thay thế thuốc điều trị bệnh gan.
Cây tráng dương (*Turnera diffusa*) tác động kích thích thần kinh và phản ứng sinh lý ngắn hạn, trong khi nhân sâm (*Panax ginseng*) hoạt động như một chất điều hòa thích nghi (adaptogen) dài hạn nhờ hệ thống ginsenoside giúp chống viêm, bảo vệ tế bào và cải thiện nhận thức.
Các hợp chất trong quả trám trắng bước đầu cho thấy khả năng chống oxy hóa và bảo vệ tế bào gan trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện tại vẫn chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng đối chứng trên người chứng minh loại quả này có thể điều trị khỏi bệnh gan nhiễm mỡ.
Phối hợp trinh nữ hoàng cung với thuốc điều trị hormone tiềm ẩn nhiều rủi ro tương tác bất lợi. Các alkaloid thảo dược và hợp chất thực vật có thể can thiệp vào thụ thể nội tiết hoặc làm thay đổi enzym chuyển hóa gan Cytochrome P450, làm giảm hiệu quả thuốc hoặc tăng độc tính. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng chung khi chưa tham vấn bác sĩ.
Các nghiên cứu thực nghiệm bước đầu cho thấy một số hoạt chất từ trà hoa vàng có khả năng ức chế enzym alpha-glucosidase, giúp làm chậm tiêu hóa tinh bột trong ống nghiệm. Dù vậy, dữ liệu hiện tại chưa đủ để khẳng định hiệu quả điều trị tiểu đường trên người, người bệnh không nên bỏ thuốc điều trị.
Nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất quả mấm (*Aegle marmelos*) có khả năng làm dịu vết loét dạ dày, ngăn vi khuẩn bám dính vào niêm mạc ruột và ức chế độc tố gây tiêu chảy. Tuy nhiên, dữ liệu trên người còn hạn chế, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị y khoa.
Chiết xuất trà hoa vàng cho thấy tiềm năng hạ cholesterol và triglyceride trong các nghiên cứu trên chuột, nhưng hiện vẫn thiếu bằng chứng thử nghiệm lâm sàng trên người. Người bệnh không nên xem loại trà đắt đỏ này là thần dược hay tự ý thay thế thuốc điều trị mỡ máu.
Hoa thục quỳ chứa nhiều hợp chất tự nhiên có khả năng hỗ trợ hạ đường huyết và kháng khuẩn. Tuy nhiên, người đang điều trị tiểu đường, người chuẩn bị phẫu thuật và người kém hấp thu mạn tính cần thận trọng khi dùng hằng ngày để tránh nguy cơ tụt đường huyết đột ngột và tương tác bất lợi.
