Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.516 bài, trang 29 trên 176
Quả sung tươi giàu chất xơ thô, calo thấp và dồi dào khoáng chất tự nhiên như canxi, sắt cùng chất chống oxy hóa phenolic. Khi chế biến thành sung muối chua, món ăn tích lũy lượng natri rất cao, có thể lấn át lợi ích tự nhiên và gây bất lợi cho người huyết áp cao, bệnh thận hoặc viêm loét dạ dày.
Nhiều người truyền tai nhau dùng sa nhân tím để an thai khi có dấu hiệu động thai. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận công dụng của sa nhân trong tiêu hóa và giám định loài, hoàn toàn thiếu vắng dữ liệu thử nghiệm lâm sàng và độc tính sinh sản an toàn trên phụ nữ mang thai.
Chiết xuất sen đất chứa các hoạt chất sinh học honokiol và magnolol có tiềm năng điều hòa thụ thể thần kinh GABAA và cannabinoid giúp an thần. Tuy nhiên, các bằng chứng giảm lo âu hiện nay chủ yếu mới dừng lại ở thử nghiệm trên động vật và mô hình tế bào, chưa đủ dữ liệu lâm sàng để khẳng định hiệu quả điều trị trên người.
Nhiều nam giới lo ngại phytoestrogen trong sữa đậu nành làm giảm testosterone và gây "nữ hóa". Tuy nhiên, các phân tích tổng hợp thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn khẳng định việc tiêu thụ đậu nành hay isoflavone ở mức thông thường không làm thay đổi nồng độ testosterone toàn phần, testosterone tự do hay estrogen ở nam giới.
Cây si (*Ficus benjamina*) chứa nhựa mủ giàu enzym ficin và các hợp chất gây kích ứng mạnh. Hiện chưa có nghiên cứu thực nghiệm trực tiếp về độc tính khi chó mèo ăn phải lá si; tuy nhiên dữ liệu y khoa ghi nhận nhựa si gây viêm da tiếp xúc, dị ứng hô hấp và mề đay nghiêm trọng, cảnh báo nguy cơ phồng rộp niêm mạc miệng, nôn ói nếu vật nuôi nhai phải.
Phụ nữ mắc hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) chưa nên dùng cọ lùn (Saw Palmetto) để trị mụn hay rậm lông. Hiện y văn chưa có đủ bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả và độ an toàn của thảo dược này trên bệnh nhân PCOS, trong khi các liệu pháp y khoa chuẩn mực đã được chứng minh rõ ràng.
Phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng vỏ cây sao đen để chữa sưng nướu. Dù y học dân gian ghi nhận tác dụng làm săn se niêm mạc, khoa học hiện nay hoàn toàn thiếu dữ liệu độc học phôi thai và mức độ an toàn của dược liệu này trên thai phụ, tiềm ẩn nguy cơ cho thai nhi.
Dù được hàng triệu nam giới tin dùng để hỗ trợ tuyến tiền liệt, Saw Palmetto (cọ lùn) không an toàn cho tất cả mọi người. Các bằng chứng y khoa chỉ ra nguy cơ xuất huyết ngoại khoa, tương tác thuốc chống đông và ảnh hưởng nội tiết ở phụ nữ mang thai, người chuẩn bị mổ hay người bệnh gan tụy.
Hoa và lá sen cạn chứa nhiều lutein, vitamin C và polyphenol hỗ trợ chống oxy hóa tốt cho cơ thể. Tuy nhiên, hàm lượng lớn benzyl isothiocyanate mang vị cay như mù tạt trong mô cây có thể gây kích ứng, nóng rát và cồn cào niêm mạc dạ dày nếu bạn ăn sống quá nhiều lúc đói bụng.
Sen cạn là rau ăn kèm và dược liệu quen thuộc, nhưng chứa lượng lớn isothiocyanate cùng các hoạt chất gây ức chế men chuyển. Phụ nữ mang thai hoặc chuẩn bị thụ thai, người suy thận, người viêm loét dạ dày và trẻ nhỏ là 4 nhóm đối tượng không nên dùng nhằm tránh nguy cơ sảy phôi sớm, tăng kali máu và kích ứng tiêu hóa nghiêm trọng.
Canxi san hô bản chất chứa canxi cacbonat với 40% canxi nguyên tố. Để an toàn và tránh nguy cơ vôi hóa mạch máu hay sỏi thận, tổng lượng canxi nguyên tố nạp vào không được vượt quá giới hạn 2.500 mg mỗi ngày, đồng thời mỗi lần chỉ nên uống tối đa 500 mg và cần kết hợp đủ vitamin D.
Nhiều nam giới lo ngại cọ lùn (Saw Palmetto) làm giảm giả tạo chỉ số PSA huyết thanh tương tự như một số loại thuốc kê đơn, gây chậm trễ phát hiện ung thư tuyến tiền liệt. Tuy nhiên, các bằng chứng lâm sàng xác nhận cọ lùn không làm thay đổi hay che giấu chỉ số PSA, dù người bệnh vẫn cần thận trọng tầm soát toàn diện.
Finasteride ức chế mạnh enzym 5-alpha reductase làm giảm 52-65% DHT huyết thanh, giúp co nhỏ tuyến tiền liệt nhưng dễ gây tác dụng phụ tình dục. Ngược lại, chiết xuất cọ lùn (Saw Palmetto) không làm hạ DHT trong máu, cải thiện dòng tiểu tương đương ở mức độ nhẹ đến vừa và ít ảnh hưởng đến chức năng sinh lý.
Canh sa sâm nam là món ăn bài thuốc quen thuộc giúp thanh nhiệt và phục hồi thể lực sau ốm. Dù chứa nhiều chất chống viêm và chống oxy hóa, món ăn này cần được chế biến và phối hợp đúng cách để tránh gây lạnh bụng, tiêu chảy do dược tính nhuận tràng tự nhiên của dược liệu.
Rượu sao biển thường được đồn thổi là bài thuốc quý chữa dứt điểm thoái hóa và đau nhức khớp. Dù vậy, khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính kháng viêm của các hợp chất tinh khiết chiết từ sao biển trên tế bào và động vật thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh rượu sao biển có tác dụng điều trị bệnh khớp trên người.
Nhiều người tin ăn thịt rắn hổ mang giúp trị đau khớp, bồi bổ xương cốt. Tuy nhiên, khoa học hiện nay chỉ ghi nhận hoạt tính kháng viêm từ nọc độc rắn trên động vật thí nghiệm, hoàn toàn chưa có bằng chứng lâm sàng cho thấy thịt rắn chữa được viêm khớp ở người.
Nhiều lời đồn cho rằng cây tóc thần vệ nữ (ráng trắc) ức chế enzym gây rụng tóc mạnh tương đương minoxidil. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện chỉ ghi nhận dịch chiết ráng trắc cải thiện mật độ nang tóc trên chuột tiêm testosterone, chưa có nghiên cứu nào chứng minh tác dụng ức chế 5-alpha reductase hay so sánh với minoxidil.
Uống bột canxi san hô để kiềm hóa máu chống ung thư là quan niệm hoàn toàn sai lầm. Khoa học xác định canxi san hô chứa 24% canxi và 12% magie, chủ yếu nghiên cứu trong ghép xương hoặc làm nguồn bổ sung khoáng chất, không thể thay đổi độ pH máu hay điều trị bệnh nan y.
Sa sâm nam là thảo dược giàu hoạt chất chống viêm, chống oxy hóa nhưng có thể gây tương tác bất lợi khi dùng chung với thuốc hạ đường huyết hoặc thuốc chống đông máu. Người bệnh mạn tính tuyệt đối không tự ý phối hợp để tránh biến chứng xuất huyết nguy hiểm hoặc rối loạn chỉ số chuyển hóa.
Canxi san hô là nguồn khoáng tự nhiên từ biển chứa canxi, magie và nhiều vi chất. Dữ liệu thử nghiệm lâm sàng ban đầu trên người ghi nhận canxi san hô có thể hấp thu tốt hơn canxi carbonate thông thường, song bằng chứng hiện nay còn rất hạn chế do cỡ mẫu nhỏ. Người dùng cần cân nhắc kỹ và hỏi ý kiến bác sĩ.
