Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
659 bài, trang 4 trên 33
Táo tây và táo tàu khô là hai loại quả hoàn toàn khác nhau về nguồn gốc thực vật lẫn thành phần dinh dưỡng. Trong khi táo tây chứa nhiều nước và thanh mát, táo tàu khô lại nổi bật với mật độ carbohydrate đậm đặc, năng lượng cao và dồi dào các hoạt chất sinh học thực vật.
Táo ta chứa hàm lượng tannin rất cao (tới hơn 16.000 mg/100g) cùng các axit hữu cơ tự nhiên như axit quinic và chất xơ thô. Khi ăn nhiều lúc bụng đói, các chất này gây kết tủa màng nhầy, kích ứng niêm mạc dạ dày và làm chậm tiêu hóa, dẫn đến tình trạng cồn cào, xót ruột và trướng bụng.
Nghiên cứu lâm sàng xác nhận chiết xuất táo tàu giúp rút ngắn thời gian di chuyển của phân qua ruột, giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng của táo bón mạn tính ở người lớn và cải thiện tần suất đại tiện hiệu quả ở trẻ nhỏ.
Táo có chỉ số đường huyết thấp và ít làm tăng tải đường huyết, giúp hỗ trợ kiểm soát đường huyết hiệu quả ở người đái tháo đường tuýp 2. Tuy nhiên, lợi ích này chỉ đạt được khi ăn cả quả tươi với lượng vừa phải; việc uống nước ép hoặc lạm dụng quá mức vẫn có thể khiến đường huyết tăng vọt.
Người đang dùng thuốc hạ đường huyết nhóm sulfonylurea cần cẩn trọng khi dùng táo ta, đặc biệt là các dạng dịch chiết hoặc tiêu thụ lượng lớn. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy hoạt chất từ táo ta có thể tạo tác động hiệp đồng làm tăng tác dụng hạ glucose máu của thuốc, tiềm ẩn rủi ro tụt đường huyết quá mức.
Vỏ táo chứa nhiều chất xơ nhưng cũng là nơi tích tụ hơn 90% dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Việc gọt vỏ giúp loại bỏ phần lớn hóa chất độc hại, trong khi người muốn ăn cả vỏ cần ngâm rửa với dung dịch baking soda từ 12 đến 15 phút để làm sạch bề mặt.
Nghiên cứu cho thấy quả táo ta tươi sở hữu hàm lượng vitamin C vượt trội, đạt từ 251 đến 466 mg/100g ở một số giống, cao hơn nhiều loại trái cây thông thường. Bên cạnh đó, quả còn cung cấp lượng polyphenol phong phú, mang lại khả năng chống oxy hóa tự nhiên hiệu quả cho chế độ ăn hàng ngày.
Táo là nguồn dinh dưỡng dồi dào nhưng chứa lượng lớn đường fructose tự do và cồn đường sorbitol. Hoạt chất này khiến người mắc hội chứng ruột kích thích, người kém hấp thu fructose và người nhạy cảm sorbitol dễ bị đầy hơi, chướng khí, đau quặn bụng sau khi ăn.
Uống dầu trẩu chữa táo bón là phương pháp dân gian cực kỳ nguy hiểm, có thể dẫn đến ngộ độc cấp tính và tổn thương đường ruột nghiêm trọng. Y học hiện đại khuyến cáo cấm uống dầu trẩu, bởi hạt của loài cây này chứa độc chất mạnh gây nôn mửa dữ dội, tiêu chảy và viêm loét đường tiêu hóa.
Bá tử nhân (hạt trắc bách) và hạt sen đều là những vị thuốc an thần quen thuộc, nhưng mang đặc tính khác biệt. Trong khi tâm sen giàu alkaloid neferine giúp hạ nhiệt, làm dịu thần kinh kích thích và giảm lo âu, thì bá tử nhân giàu dầu béo, nổi bật với khả năng chống stress tế bào, thích hợp cho người mất ngủ kèm suy nhược hay táo bón.
Trám hồng chứa hàm lượng tanin tạo vị chát đặc trưng, có thể gây khó tiêu, táo bón và kết tủa cản trở hấp thu sắt tại ruột non. Người bị thiếu máu, viêm loét dạ dày hoặc táo bón mạn tính cần hết sức thận trọng, tránh ăn nhiều loại quả này để bảo vệ sức khỏe.
Trái mấm chứa nhiều hoạt chất sinh học tốt cho sức khỏe nhưng không an toàn cho tất cả mọi người. Người chuẩn bị phẫu thuật, người có nguy cơ tụt đường huyết, phụ nữ mang thai và người bị táo bón nặng cần hết sức thận trọng khi dùng loại dược liệu này để tránh gặp phải các phản ứng bất lợi nghiêm trọng.
Tiểu hồi hương từ lâu được dùng để giảm chướng bụng và khó tiêu, nhưng bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người lớn bị đầy hơi còn khá hạn chế. Nghiên cứu hiện tại chủ yếu ghi nhận hiệu quả giảm co thắt ruột ở trẻ sơ sinh và cải thiện táo bón ở người cao tuổi khi phối hợp thảo dược.
Thổ phục linh giàu chất kháng viêm và chống oxy hóa nhưng chứa nhiều tannin dễ gây táo bón và cồn cào dạ dày. Hiện chưa có nghiên cứu quy định liều khô cố định mỗi ngày; người dùng chỉ nên dùng lượng vừa phải, cần chần sơ qua nước sôi trước khi hãm trà hoặc nấu canh để giảm vị chát.
Thổ cao ly sâm (cây họ rau sam) hoàn toàn không phải là nhân sâm thật và không thể thay thế cho các loài thuộc chi *Panax*. Nghiên cứu khoa học khẳng định thổ cao ly sâm không chứa hoạt chất sinh học ginsenoside quý giá, người dùng cần tỉnh táo tránh nhầm lẫn để bảo vệ sức khỏe và quyền lợi kinh tế.
Nhiều lời đồn cho rằng vỏ cây thủy tùng có tác dụng chống viêm mạnh mẽ, nhưng dữ liệu khoa học thực tế lại chỉ ghi nhận hoạt tính ức chế enzym chuyển hóa PTP1B chứ chưa có bằng chứng ức chế nitric oxide hay cytokine gây viêm. Người tiêu dùng cần tỉnh táo trước các thông tin chưa kiểm chứng.
Uống dầu thầu dầu liều cao để trị táo bón có thể gây tiêu chảy cấp và mất kali nghiêm trọng. Khi kết hợp cùng thuốc lợi tiểu hoặc thuốc trợ tim digoxin, sự sụt giảm kali máu làm tăng độc tính của thuốc, kích hoạt loạn nhịp thất và làm tăng gấp đôi nguy cơ tử vong do tim mạch.
Trà thảo quyết minh chứa anthraquinone giúp kích thích đại tràng co bóp và nhuận tràng hiệu quả chỉ sau 6 đến 8 giờ. Dù vậy, việc lạm dụng vị thuốc này kéo dài tiềm ẩn nguy cơ làm đổi màu niêm mạc ruột, lệ thuộc thuốc và gây tác động bất lợi đến các cơ quan chuyển hóa.
Nhiều người có thói quen hãm thảo quyết minh uống hằng ngày để thanh nhiệt, trị táo bón. Tuy nhiên, việc uống thảo quyết minh thay nước kéo dài tiềm ẩn nguy cơ gây tiêu chảy mạn tính, rối loạn điện giải và nhiễm sắc tố đại tràng (melanosis coli) do tích tụ các dẫn xuất anthraquinone gây hại niêm mạc ruột.
Trà thảo quyết minh chứa các dẫn xuất anthraquinone có tác dụng nhuận tràng, làm mềm phân và kích thích co bóp đại tràng nhanh chóng,. Tuy nhiên, nếu lạm dụng liên tục kéo dài quá 1-2 tuần, người dùng có nguy cơ bị lệ thuộc, giảm độ nhạy nhu động ruột và gặp các tác dụng phụ đau quặn bụng, tiêu chảy,.
