Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.518 bài, trang 59 trên 176
Phụ nữ mang thai không nên dùng không thanh do dược liệu khoáng vật này chứa hàm lượng ion đồng cao. Các nghiên cứu độc học cho thấy nồng độ đồng vượt ngưỡng có thể gây tổn thương DNA, dị tật xương, rối loạn tuần hoàn và đe dọa sự phát triển bình thường của phôi thai.
Uống nước củ khúc khắc thường được truyền tai giúp thanh lọc cơ thể và bảo vệ gan. Tuy nhiên, khoa học hiện nay chưa có bằng chứng khẳng định loại củ này giúp "thải độc" như lời đồn. Hoạt tính chống oxy hóa mới chỉ dừng ở mức nghiên cứu hóa học, người dân không nên lạm dụng thay thế nước lọc.
Vỏ cây kháo lông và các loài cùng chi chứa nhiều hợp chất tự nhiên như dẫn xuất butanolide, tinh dầu và các hoạt chất kháng khuẩn. Tuy nhiên, phần lớn các bằng chứng dược lý hiện nay mới dừng ở thử nghiệm trong ống nghiệm, người dùng tuyệt đối không nên tự ý dùng thay thế thuốc chữa bệnh.
Không thanh thực chất là khoáng vật azurite chứa muối đồng cacbonat bazơ. Mặc dù đồng là nguyên tố vi lượng cần thiết cho cơ thể, việc tự ý dùng khoáng vật này tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc kim loại nặng do nồng độ đồng vô cơ quá cao, gây hại cho tế bào và các cơ quan nội tạng.
Nhiều lời đồn dân gian ca ngợi kháo lông có thể trị dứt điểm đau nhức xương khớp. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy chiết xuất từ chi thực vật này mới chỉ ghi nhận hoạt tính kháng viêm trong phòng thí nghiệm và trên động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh khả năng chữa khỏi bệnh khớp ở người.
Khô mộc (huyết nhung) chứa dồi dào polyphenol, flavonoid và lignan với khả năng dọn gốc tự do mạnh mẽ trong ống nghiệm. Dù vậy, các bằng chứng hiện nay mới dừng lại ở cấp độ tế bào và thử nghiệm trên động vật, chưa có nghiên cứu lâm sàng xác nhận hiệu quả cũng như độ an toàn toàn diện trên cơ thể người.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy chiết xuất thực vật giàu polyphenol và lignan có khả năng chống oxy hóa và giảm tiết cytokine gây viêm. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh cây khô mộc chữa khỏi bệnh viêm trên người, người dân không nên tự ý dùng lá đun sắc.
Chất nhầy trong khoai sọ chủ yếu gồm polysaccharide và protein, mang đặc tính kháng khuẩn tự nhiên trong ống nghiệm. Dữ liệu can thiệp lâm sàng trên người tiền đái tháo đường cho thấy khoai sọ liên quan đến sự gia tăng của chi vi khuẩn có lợi Butyricimonas, nhưng tác động điều hòa tổng thể hệ vi sinh vẫn còn phụ thuộc rất lớn vào cơ địa từng cá nhân.
Khoai riềng (*Canna edulis*) và củ dong ta (*Maranta arundinacea*) là hai loài thực vật hoàn toàn khác biệt. Trong khi khoai riềng cho củ lớn, hạt tinh bột to, độ nhớt cao thích hợp làm miến dai; củ dong ta lại giàu flavonoid chống oxy hóa, hạt tinh bột nhỏ mịn, dễ tiêu và tạo độ sánh thanh nhẹ.
Khoai nưa và hoạt chất glucomannan có đặc tính hút nước trương nở cực mạnh, dễ gây nghẹn thực quản và tắc ruột nếu dùng dạng bột khô, viên nén thiếu nước hoặc ở người khó nuốt. Chuyên gia khuyến cáo cần uống nhiều nước và kiểm soát tổng lượng dùng dưới 3 gam mỗi ngày để phòng ngừa rủi ro.
Nhiều người tin rằng lá cây khiên ngưu (*Thunbergia alata*) có thể diệt khuẩn và chữa lành nhiễm trùng ngoài da. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học tiền lâm sàng hiện nay cho thấy chiết xuất lá cây này mới chỉ ghi nhận tác dụng kháng viêm chọn lọc trong ống nghiệm, chưa hề có bằng chứng xác thực về khả năng ức chế vi khuẩn trên đĩa thạch.
Bún nưa konjac chứa lượng calo và carbohydrate rất thấp nhưng giàu chất xơ hòa tan glucomannan, trái ngược hoàn toàn với bún gạo truyền thống vốn giàu tinh bột và cung cấp nhiều năng lượng. Việc hiểu rõ sự khác biệt này giúp người mắc bệnh đái tháo đường hoặc người muốn giảm cân lựa chọn thực phẩm phù hợp.
Khoai nưa và bún konjac chứa hàm lượng lớn glucomannan, một chất xơ hòa tan có độ nhớt cao giúp làm chậm quá trình rỗng dạ dày và giảm đỉnh đường huyết sau ăn. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy đây chỉ là giải pháp dinh dưỡng hỗ trợ, hoàn toàn không thể thay thế phác đồ thuốc điều trị tiểu đường.
Thạch khoai nưa chứa chất xơ glucomannan có thể trương nở mạnh trong dạ dày để tạo cảm giác no tạm thời, nhưng các thử nghiệm lâm sàng cho thấy hiệu quả giảm cân thực tế rất khiêm tốn. Người dùng cần cẩn trọng nguy cơ nghẹn thực quản và rối loạn tiêu hóa nếu dùng sai cách.
Chiết xuất polyphenol từ keo nước hoa thể hiện hoạt tính kháng viêm và chống oxy hóa mạnh mẽ trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu khoa học hiện nay mới chỉ dừng lại ở mô hình chuột, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả chữa trị bệnh viêm khớp trên cơ thể người.
Uống nước hồng đằng không thể thay thế kháng sinh điều trị nhiễm trùng. Các nghiên cứu hiện nay cho thấy dược liệu này chỉ có hoạt tính kháng khuẩn trong ống nghiệm và điều hòa vi sinh vật trên động vật thí nghiệm, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả diệt khuẩn thay thế thuốc tiêu chuẩn trên người.
Khiếm thực chứa nhiều hoạt chất sinh học và chất chống oxy hóa có tiềm năng hỗ trợ chuyển hóa đường và bảo vệ tuyến tụy. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay chủ yếu đến từ nghiên cứu trên động vật và trong ống nghiệm, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, do đó người bệnh tuyệt đối không dùng thay thế thuốc điều trị.
Quả kha tử thực chất là tên gọi của quả cây chiêu liêu (*Terminalia chebula*), loài dược liệu giá trị nhất trong chi Bàng. Nhờ hàm lượng tannin dồi dào, kha tử được dùng phổ biến trong y học cổ truyền, nhưng người dùng cần phân biệt rõ với các loài chiêu liêu khác để tránh nhầm lẫn.
Chiết xuất từ keo nước hoa (*Vachellia farnesiana*) thể hiện hoạt tính kháng khuẩn rõ rệt trong ống nghiệm với vòng ức chế đạt 19 mm. Tuy nhiên, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh hiệu quả trị bệnh răng miệng, người dân không nên tự ý dùng vỏ cây để chữa bệnh.
Keo nước hoa (*Acacia farnesiana*) và keo senegal (*Acacia senegal*) là hai loài thực vật hoàn toàn khác biệt. Trong khi keo senegal là nguồn chiết xuất phụ gia thực phẩm gum arabic an toàn đã được công nhận, chất gôm và chiết xuất từ keo nước hoa chưa có đủ dữ liệu an toàn để tự ý sử dụng thay thế trong ăn uống.
