Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 65 trên 242
Nghiên cứu lâm sàng đối chứng cho thấy thuốc mỡ chiết xuất rễ liên mộc không thua kém, thậm chí có khả năng giảm đau và giảm phù nề tốt hơn so với gel bôi NSAID diclofenac khi điều trị bong gân cổ chân cấp. Đây là lựa chọn từ thảo dược an toàn, dung nạp tốt, giúp phục hồi khả năng vận động khớp hiệu quả.
Ngửi tinh dầu lavender giúp làm dịu hệ thần kinh, giảm bớt lo âu và cải thiện chất lượng giấc ngủ ở mức độ nhẹ đến vừa qua các thử nghiệm lâm sàng. Dù vậy, liệu pháp mùi hương này không thể kéo dài thời lượng ngủ lớn hay thay thế thuốc điều trị mất ngủ chuyên khoa.
Uống nước rễ cam thảo tự nấu không giúp giải độc gan như lời đồn. Hoạt chất glycyrrhizin trong cam thảo chỉ cho thấy khả năng hạ men gan, kháng viêm ở dạng thuốc tiêm hoặc chiết xuất biệt dược qua nghiên cứu hạn chế, hoàn toàn không thể thay thế phác đồ điều trị y tế chuyên sâu.
Uống nước sắc lan điền trị đau khớp là kinh nghiệm lưu truyền dân gian, nhưng chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận hiệu quả. Các nghiên cứu hiện tại mới dừng ở mức tế bào và động vật với chiết xuất cồn, không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Lan kim tuyến chứa hoạt chất kinsenoside cho thấy tiềm năng hạ đường huyết và bảo vệ tế bào tụy trên mô hình chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người, người bệnh tuyệt đối không dùng thảo dược này để thay thế thuốc điều trị đái tháo đường.
Nghiên cứu trên chuột cho thấy khói và tinh dầu kỳ nam có tác dụng an thần, giảm lo âu nhờ kích hoạt hệ GABA và gia tăng serotonin. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có dữ liệu lâm sàng quy mô lớn trên người, người dùng không nên lạm dụng khói xông để thay thế các phương pháp điều trị y khoa.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy dịch chiết kiến kỳ nam có khả năng ức chế một số chủng vi khuẩn nhờ chứa các hợp chất flavonoid, phenolic và stigmasterol. Tuy nhiên, hiệu lực này chưa được kiểm chứng qua thử nghiệm lâm sàng, người bệnh không thể tự ý dùng để thay thế kháng sinh điều trị nhiễm trùng.
Lan hoa sâm và thổ sâm cao ly là hai vị thuốc khác nhau hoàn toàn về họ thực vật lẫn hoạt chất. Trong khi thổ sâm thuộc họ Rau sam chứa saponin chikusetsusaponin và synephrine, lan hoa sâm lại thuộc họ Gừng và chứa các pimarane diterpenoid đặc thù. Nhận biết đúng hình thái giúp tránh dùng sai mục đích điều trị.
Lan hoa sâm được đồn thổi có khả năng chữa khỏi đái tháo đường, nhưng nghiên cứu khoa học cho thấy tác dụng ức chế enzyme tiêu hóa đường mới chỉ ghi nhận trong phòng thí nghiệm. Loại cây này chưa từng được kiểm chứng lâm sàng trên người và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Tác dụng kháng viêm của ké hoa đào (*Urena lobata*) là có cơ sở khi các hợp chất lignan glycoside của cây ức chế chất trung gian gây viêm trên tế bào thực nghiệm. Tuy nhiên, nhận định cây có thể thay thế thuốc điều trị là phóng đại, bởi bằng chứng mới dừng ở ống nghiệm và chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Chiết xuất Labisia pumila (Kacip Fatimah) cho thấy tiềm năng kích hoạt thụ thể PPAR-gamma và tăng hấp thu glucose trên tế bào và mô hình chuột mắc PCOS. Dù vậy, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên phụ nữ tiền mãn kinh hay bệnh nhân nữ để khẳng định công dụng điều trị đề kháng insulin.
Nghiên cứu cho thấy ké hoa đào có hoạt tính ức chế enzyme phân giải tinh bột và giúp giảm đường huyết trên mô hình động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người, vì vậy người bệnh đái tháo đường tuyệt đối không tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm bước đầu ghi nhận chiết xuất từ chi lan tiêu chứa một số alkaloid có khả năng ức chế oxit nitric gây viêm trong điều kiện ống nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng hiện mới dừng lại ở mức tế bào thực nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên cơ thể người.
Labisia pumila chứa phytoestrogen có khả năng cạnh tranh với thụ thể estrogen trong cơ thể. Do đó, việc tự ý kết hợp loại thảo dược này với thuốc nội tiết có thể gây tương tác dược lý, làm giảm hiệu quả điều trị hoặc gây rối loạn hormone ngoài ý muốn mà người bệnh cần hết sức lưu ý.
Labisia pumila (Kacip Fatimah) và Sâm tố nữ (Pueraria mirifica) đều là thảo dược chứa phytoestrogen dành cho phái đẹp, nhưng khác biệt lớn về bản chất hoạt chất, hoạt lực tác động và mức độ nghiên cứu. Sâm tố nữ có hoạt lực estrogen mạnh, dữ liệu lâm sàng rõ ràng hơn nhưng tiềm ẩn nguy cơ quá sản mô, trong khi Labisia pumila thiên về điều hòa thụ thể yếu hơn.
Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy dịch chiết cây ké hoa vàng có khả năng giảm các chỉ số viêm và chống oxy hóa tốt trên mô hình động vật. Tuy nhiên, giới chuyên môn nhấn mạnh hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh khớp tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược thay thuốc điều trị.
Mogroside V, hoạt chất tạo vị ngọt chính trong quả la hán, thể hiện khả năng dọn dẹp gốc tự do nổi bật trong các thử nghiệm ống nghiệm và mô hình tế bào nuôi cấy. Dù vậy, dữ liệu lâm sàng trên cơ thể người hiện vẫn còn thiếu vắng để khẳng định giá trị điều trị.
Nhiều lời đồn cho rằng peptide từ kỳ nhông khổng lồ có khả năng hạ huyết áp mạnh mẽ, nhưng bằng chứng khoa học hiện nay chỉ dừng lại ở các thử nghiệm kháng khuẩn trong ống nghiệm. Hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng nào trên người tăng huyết áp, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Sao vàng màng mề gà (kê nội kim) giúp dược liệu giòn, thơm và dễ tiêu hóa, trong khi tán sống bảo tồn cấu trúc tự nhiên nguyên bản. Nghiên cứu cho thấy nhiệt độ làm biến đổi hàm lượng acid amin, do đó cần điều chỉnh phương pháp chế biến phù hợp với từng nhu cầu sử dụng.
Nhiều người có thói quen dùng thảo dược ké hoa đào để hỗ trợ trị bệnh mà không báo cho bác sĩ. Tuy nhiên, việc tự ý kết hợp dược liệu này với thuốc điều trị tiểu đường hoặc hạ huyết áp có thể làm tăng nguy cơ hạ đường huyết và tụt huyết áp đột ngột do tác dụng cộng gộp.
