Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 84 trên 242
Cao chiết dây bình bát (danh pháp đồng nghĩa *Melothria maderaspatana* hay *Mukia maderaspatana*) cho thấy khả năng bảo vệ mô gan và hạ men gan trong các thử nghiệm trên chuột. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người vẫn chưa có; thảo dược này không thể thay thế phác đồ điều trị bệnh gan theo y học hiện đại.
Phân biệt dây bánh nem và cây hoàng đằng là điều cần thiết để tránh nhầm lẫn nguy hiểm khi dùng trị phong thấp. Bài viết cung cấp các tiêu chí khoa học từ hình thái, vi phẫu đến hóa trắc học giúp nhận dạng chính xác thảo dược, ngăn ngừa nguy cơ ngộ độc do dùng sai dược liệu trôi nổi.
Nhiều tin đồn lan truyền dâu gai có khả năng tiêu diệt tế bào ung thư, chữa khỏi bệnh nan y. Tuy nhiên, các nghiên cứu hoạt chất mới dừng lại ở mức thử nghiệm tế bào ống nghiệm và trên động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả điều trị ung thư trên người.
Chiết xuất từ thân dây chặc chìu cho thấy khả năng ức chế enzyme tạo acid uric mạnh mẽ trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng về hiệu quả hạ acid uric trên cơ thể người bệnh gút vẫn chưa có, do đó người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Nhiều lời đồn cho rằng uống dây chè giúp hạ đường huyết nhanh chóng. Các nghiên cứu thực nghiệm xác nhận thảo dược này có chứa hoạt chất ức chế enzyme chuyển hóa đường và hỗ trợ giảm glucose máu trên động vật. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người còn hạn chế, người bệnh tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị.
Dây hương có hoạt tính lợi tiểu tự nhiên, do đó việc tự ý dùng chung thảo mộc này với thuốc hạ áp hoặc thuốc lợi tiểu tiềm ẩn nguy cơ cộng dồn tác dụng, dễ khiến huyết áp hạ quá mức và gây rối loạn điện giải máu nghiêm trọng. Người bệnh đang điều trị tim mạch cần hết sức cẩn trọng.
Các nghiên cứu độc tính cấp trên chuột cống trắng ghi nhận dịch chiết lá dâu gia xoan có liều gây chết LD50 vượt mức 5000 mg/kg, không gây tử vong tức thì. Dù vậy, liều lượng này vẫn tạo ra tổn thương thoái hóa và thâm nhiễm bạch cầu ở gan và thận.
Dây chặc chìu là cây thuốc dân gian thường dùng hỗ trợ hạ đường huyết. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy loài thảo dược này chứa nhiều hoạt chất kích thích tiêu thụ glucose và ức chế enzyme tiêu hóa đường. Khi dùng chung với thuốc điều trị tiểu đường, tác dụng cộng gộp có thể làm tăng nguy cơ tụt đường huyết đột ngột.
Dây bá được dân gian lưu truyền trị viêm khớp, song khoa học hiện chỉ mới ghi nhận hoạt tính ức chế chất gây viêm của các hợp chất phân lập trên mô hình tế bào đại thực bào. Chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh không nên tự ý dùng thảo dược thay thuốc điều trị.
Đọt choại chứa các hợp chất có khả năng ức chế mạnh men tiêu hóa đường trong ống nghiệm. Dù vậy, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng khẳng định ăn rau này giúp hạ đường huyết trên người, người bệnh không nên bỏ thuốc điều trị.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất từ chi chìa vôi chứa nhiều hoạt chất flavonoid, polyphenol có tác dụng kháng viêm và giảm sưng đau khớp. Tuy nhiên, thảo dược này hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và không thể thay thế phác đồ điều trị thoái hóa khớp chuẩn y khoa.
Nhiều người tin rằng đắp dây ba chẽ có thể chữa dứt điểm rắn độc cắn, nhưng khoa học khẳng định đây là mẹo dân gian nguy hiểm không có căn cứ. Đắp lá cây không thể trung hòa nọc độc mà còn gây nhiễm trùng, hoại tử; tiêm huyết thanh kháng nọc kịp thời tại bệnh viện mới là phương pháp điều trị đặc hiệu duy nhất.
Dù dây chìa vôi được y học dân gian tin dùng để giảm đau xương khớp, các nghiên cứu khoa học cho thấy hoạt chất trong cây có tác động mạnh đến enzym gan và phản ứng viêm. Bốn nhóm đối tượng gồm phụ nữ mang thai, người đau dạ dày, bệnh nhân suy gan thận và người đang dùng thuốc điều trị tuyệt đối không nên tự ý sử dụng.
Uống dây bình bát hay các loại thảo dược cùng thuốc điều trị đái tháo đường tổng hợp tiềm ẩn rủi ro lớn do nguy cơ tương tác thuốc. Hiệu ứng hiệp đồng có thể khiến đường huyết hạ quá mức nguy hiểm, đe dọa tính mạng nếu không có sự giám sát của bác sĩ.
Dây bánh nem thường được dân gian truyền tai nhau dùng để chữa phong thấp và đau nhức xương khớp. Dù các chiết xuất từ chi thực vật này bước đầu cho thấy khả năng chống viêm và giảm đau trong phòng thí nghiệm, hiện vẫn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào khẳng định hiệu quả điều trị đau khớp trên cơ thể người.
Dây tơ hồng xanh được dân gian đồn đại có tác dụng hạ huyết áp, nhưng bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở thử nghiệm sơ khởi trên mô mạch máu cô lập của chuột. Chưa có thử nghiệm lâm sàng nào trên người, vì vậy người bệnh không được tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Tơ hồng xanh được đồn thổi giúp hạ đường huyết, nhưng các bằng chứng khoa học hiện tại chưa đủ cơ sở chứng minh hiệu quả trên người. Dữ liệu thực nghiệm trên động vật cho thấy chiết xuất cây không làm giảm đường huyết mà còn làm tăng cholesterol máu, tuyệt đối không thể thay thế thuốc điều trị đái tháo đường.
Chiết xuất từ các loài thuộc chi Dành dành cho thấy tiềm năng kháng viêm, chống oxy hóa và cải thiện chuyển hóa trong mô hình tế bào và động vật. Tuy nhiên, hiện chưa có dữ liệu khoa học trực tiếp về loài dành dành núi (*Gardenia stenophylla*). Người dùng cần thận trọng, không tự ý dùng thảo dược thay thuốc điều trị.
Cao chiết lá dâu gia xoan thể hiện khả năng phá vỡ tế bào vi khuẩn đường ruột *Enterococcus faecalis* trong thử nghiệm ống nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng chữa tiêu chảy trên người còn thiếu, người bệnh không nên dùng thay thế phác đồ điều trị chuẩn.
Nhiều tin đồn cho rằng dâu núi có thể tiêu diệt khối u, chữa khỏi ung thư. Dù các nghiên cứu trong ống nghiệm và trên chuột ghi nhận hoạt chất của cây có khả năng ức chế tế bào ác tính, hiện hoàn toàn chưa có bằng chứng lâm sàng trên người. Người bệnh tuyệt đối không dùng dâu núi để thay thế thuốc điều trị y khoa.
