Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.517 bài, trang 95 trên 176
Cây ba soi (*Macaranga denticulata*) và *Macaranga tanarius* cùng thuộc chi Macaranga nhưng khác biệt rõ rệt về hoạt tính sinh học. Trong khi ba soi nổi trội về khả năng chống oxy hóa, kháng viêm tế bào và ức chế enzym thần kinh, thì *M. tanarius* lại chứng minh tiềm năng mạnh mẽ trong ức chế vi khuẩn và virus đường hô hấp.
Nhiều người mách nhau dùng nhựa ba đậu tây trị vảy nến, mụn cóc nhưng thực chất đây là chất kịch độc chứa phorbol ester và daphnane diterpene. Mủ cây gây hoại tử tế bào, viêm da tiếp xúc kích ứng và dị ứng nặng nề, tuyệt đối không được bôi lên da.
Nước sắc hoàng kỳ truyền thống giúp hoạt chất astragaloside IV hấp thu qua màng ruột tốt hơn nhờ ma trận thảo mộc tự nhiên. Ngược lại, viên nang thương phẩm tiện lợi nhưng hàm lượng hoạt chất thường dao động mạnh tùy quy trình sản xuất và tá dược tạo hạt.
Nhiều người dân thường nấu nước lá ba soi uống theo kinh nghiệm truyền miệng để trị đau bụng, mụn nhọt hay giải nhiệt. Tuy nhiên, các dữ liệu khoa học hiện nay cho thấy độc tính cấp và bán trường diễn trên gan thận của loài cây này vẫn chưa được thử nghiệm bài bản trên người, tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Quan niệm ăn thịt ba ba giúp tăng cường sinh lực và bản lĩnh đàn ông hoàn toàn là đồn thổi dân gian. Y học hiện đại chưa ghi nhận bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh thịt ba ba có khả năng làm tăng testosterone hay cải thiện rối loạn cương dương ở người.
Hoàng kỳ từ lâu được xem là vị thuốc quý giúp tăng sức đề kháng, nhưng các bằng chứng lâm sàng hiện nay cho thấy dược liệu này chủ yếu hỗ trợ kích thích miễn dịch ở quy mô nghiên cứu nhỏ. Thảo dược không thể ngăn ngừa triệt để virus cúm và không thay thế được các biện pháp bảo vệ y tế thiết yếu.
A giao là cao da lừa giàu collagen bổ huyết, nhưng nguy cơ pha trộn da ngựa, da lợn, da bò rất cao do nguyên liệu khan hiếm. Phân tích DNA qua PCR, LAMP và nhận diện peptide bằng khối phổ là phương pháp khoa học chuẩn xác duy nhất để phát hiện tạp chất giả mạo.
Người bị đau khớp không nên uống nước sắc vỏ cây anh đào *Prunus cerasoides*. Dù dân gian truyền miệng công dụng trị phong thấp, y học hiện nay hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả và độ an toàn của loại vỏ cây này trên người bệnh khớp.
Nhân sâm châu Á (*Panax ginseng*) có thể hỗ trợ giảm nhẹ đường huyết lúc đói và HbA1c ở người mắc đái tháo đường tuýp 2. Dù vậy, người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng chung với thuốc hạ đường huyết vì nguy cơ tụt đường huyết quá mức nguy hiểm.
Tác dụng sinh học của vỏ cây anh đào châu Phi (*Prunus africana*) đối với tuyến tiền liệt đến từ bộ ba hoạt chất chính: phytosterol (đặc biệt là beta-sitosterol), các triterpene (ursolic acid, beta-amyrin) và este của acid ferulic, giúp kháng viêm, ức chế men 5-alpha-reductase và giảm tăng sinh tế bào mô đệm.
Cây an xoa được truyền tai như thảo dược cứu cánh cho lá gan, chữa đủ thứ bệnh từ viêm gan đến xơ gan. Bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy chiết xuất an xoa và hợp chất từ chi này có khả năng chống oxy hóa, bảo vệ tế bào gan trên mô hình thí nghiệm ống nghiệm và động vật, nhưng hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Nhiều nam giới tự ý dùng chiết xuất anh đào châu Phi cùng thuốc chẹn alpha hoặc finasteride để trị phì đại tuyến tiền liệt. Việc phối hợp này tiềm ẩn nguy cơ cộng dồn tác dụng sinh học, tương tác bất lợi và có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm theo dõi PSA định kỳ.
Việc cây anh đào châu Phi (*Prunus africana*) bị siết chặt khai thác theo danh mục bảo tồn CITES khiến nguồn cung vỏ cây khan hiếm nghiêm trọng. Tình trạng này làm tăng nguy cơ các sản phẩm bổ sung tuyến tiền liệt trên thị trường bị pha trộn hoặc độn phytosterol ngoài danh mục tự nhiên.
An điền cỏ là vị thuốc nam có tính hàn mạnh, chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa nhưng không thể dùng tùy tiện. Việc uống kéo dài dễ gây tiêu chảy, đau bụng lạnh và tụt nhiệt, đặc biệt nguy hiểm với người tỳ vị hư hàn, phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ.
Uống nha đam hỗ trợ làm dịu triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản nhờ cơ chế bao phủ niêm mạc và kháng viêm cục bộ, nhưng không thể thay thế hoàn toàn thuốc đặc trị do các bằng chứng lâm sàng hiện nay vẫn còn hạn chế về quy mô thử nghiệm.
A giao chứa các peptide collagen có khả năng kích thích tạo máu bằng cách thúc đẩy tế bào tiền thân tủy xương và điều hòa cytokine. Dù vậy, bằng chứng khoa học hiện nay chủ yếu đến từ nghiên cứu tiền lâm sàng trên động vật và thử nghiệm lâm sàng quy mô rất nhỏ, chưa đủ để thay thế thuốc điều trị thiếu máu.
Tư thế Con lạc đà (Ustrasana) với động tác ngửa cổ tối đa tiềm ẩn rủi ro kéo căng, gây rách lớp nội mạc dẫn tới bóc tách động mạch đốt sống. Tổn thương cơ học này cản trở dòng máu lên não, làm tăng nguy cơ đột quỵ thiếu máu cục bộ hoặc xuất huyết dưới nhện nguy hiểm.
Tin đồn ăn dứa gây sảy thai do chứa enzyme bromelain làm co bóp tử cung là nỗi lo phổ biến của nhiều thai phụ. Y văn hiện nay cho thấy lượng bromelain tự nhiên trong vài lát dứa quá thấp để kích thích cơ tử cung. Ăn dứa chín vừa phải trong bữa ăn hoàn toàn an toàn cho mẹ bầu.
Nhiều bậc phụ huynh tìm đến siro thảo mộc chứa chiết xuất cam đắng với hy vọng giúp trẻ biếng ăn ăn ngon miệng hơn. Tuy nhiên, các bằng chứng y khoa hiện nay cho thấy chiết xuất này chủ yếu phục vụ mục đích giảm cân, ức chế cảm giác thèm ăn ở người lớn và tiềm ẩn nhiều nguy cơ chưa được kiểm chứng an toàn trên cơ thể nhạy cảm của trẻ nhỏ.
Tư thế Rắn hổ mang nâng ngực vừa phải giúp kích hoạt hiệu quả cơ nhiều chân và cơ dựng sống lưng mà không gây đè nén quá mức lên đĩa đệm. Bằng cách duy trì độ ưỡn sinh lý có kiểm soát, bài tập giúp tối ưu cánh tay đòn cơ bắp, hỗ trợ làm vững cột sống thắt lưng an toàn.
