Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
13 bài
Cranberry được chứng minh có nguy cơ tối thiểu đối với thai nhi và hỗ trợ giảm tái phát viêm tiết niệu thai kỳ. Tuy nhiên, dạng nước ép rất dễ gây kích ứng dạ dày, thai phụ có thể cân nhắc dạng viên nang và không dùng thay thế thuốc khi đã nhiễm khuẩn.
Nhiều nghiên cứu ghi nhận cranberry chứa hợp chất polyphenol giúp ngăn vi khuẩn HP bám dính và kìm hãm chúng phát triển trong dạ dày. Dù vậy, các bằng chứng khoa học khẳng định đây chỉ là giải pháp dinh dưỡng hỗ trợ, hoàn toàn không thể thay thế phác đồ kháng sinh để điều trị triệt để vi khuẩn HP.
Nước ép cranberry thương mại chứa nhiều đường bổ sung và khó kiểm soát hàm lượng hoạt chất. Viên nang chiết xuất chuẩn hóa proanthocyanidins (PACs) là lựa chọn vượt trội hơn, giúp cung cấp liều lượng hoạt tính sinh học ổn định nhằm ức chế vi khuẩn bám dính vào đường tiết niệu mà không gây dư thừa calo.
Proanthocyanidins loại A (PACs) trong cranberry giúp ngăn ngừa viêm đường tiết niệu bằng cơ chế kháng bám dính vi khuẩn *E. coli*. Các bằng chứng khoa học cho thấy người dùng cần nạp tối thiểu 36mg PACs chuẩn hóa mỗi ngày để tạo tác dụng trong 6-12 giờ, hoặc 72mg PACs để duy trì hiệu quả bảo vệ liên tục suốt 24 giờ.
Cranberry có thể tương tác với thuốc chống đông warfarin, làm tăng đột biến chỉ số INR và dẫn đến nguy cơ xuất huyết tiêu hóa, màng ngoài tim nguy hiểm. Nhiều ca lâm sàng ghi nhận tình trạng chảy máu sau khi người bệnh dùng nước ép hoặc sốt từ loại quả này.
Cranberry giàu polyphenol chống oxy hóa nhưng các thử nghiệm lâm sàng cho thấy hiệu quả hạ huyết áp và cải thiện mỡ máu chỉ ở mức khiêm tốn, thiếu nhất quán và quy mô nghiên cứu còn nhỏ. Người bệnh không nên dùng để thay thế thuốc điều trị tim mạch.
Người có tiền sử hoặc đang bị sỏi thận canxi oxalate không nên dùng cranberry thường xuyên, nhất là dạng viên cô đặc. Các nghiên cứu cho thấy liều cao cranberry làm tăng oxalate và canxi niệu, hạ pH nước tiểu, làm tăng nguy cơ hình thành sỏi tái phát.
Nhiều người tin rằng uống nước ép nam việt quất giúp lọc sạch axit uric và cặn bã sau tập luyện. Tuy nhiên, khoa học chứng minh loại quả này không thể trực tiếp "tẩy sạch" axit uric trong máu, mà chủ yếu hỗ trợ chức năng oxy hóa cơ bắp và bài tiết polyphenol qua đường niệu.
Cranberry chứa proanthocyanidin (PAC) giúp ngăn vi khuẩn gây UTI bám vào thành bàng quốc, nhưng hiệu quả phòng ngừa UTI tái phát ở phụ nữ còn hạn chế và không nhất quán. FDA cho phép tuyên bố hạn chế từ năm 2020.
Nam việt quất chứa proanthocyanidin (PAC) có khả năng ngăn vi khuẩn gây UTI bám vào thành bàng quốc, nhưng nồng độ PAC giảm sau chế biến sản phẩm. Bằng chứng hỗ trợ phòng ngừa UTI tái phát ở phụ nữ khỏe mạnh là hạn chế và không nhất quán.
Phụ nữ mang thai, đang cho con bú, dùng warfarin, trẻ nhỏ, người cao tuổi và bệnh nhân đa bệnh nên thận trọng khi dùng nam việt quất. Nên tham khảo ý kiến chuyên gia y tế trước khi sử dụng.
Nam việt quất thường an toàn khi dùng qua đường uống ở lượng thường ngày, nhưng có thể gây khó chịu dạ dày, tiêu chảo nếu dùng quá lớn. Cần thận tránh tương tác với thuốc chống đông như warfarin, và tham khảo bác sĩ khi mang thai, cho con bú.
Có thể dùng nam việt quất thường xuyên để phòng ngừa UTI tái phát ở phụ nữ khỏe mẹ, nhưng chỉ giảm nguy cơ khoảng 25-30% và không hiệu quả cho UTI đang mắc hoặc các nhóm nguy cơ cao khác.
