612 bài viết
Tinh dầu hoắc hương thường được truyền tai khả năng trị nấm da, song bằng chứng khoa học hiện chỉ dừng lại ở thử nghiệm trên nấm bệnh thực vật và nông sản. Việc bôi trực tiếp tinh dầu nguyên chất chưa qua pha loãng tiềm ẩn nguy cơ cao gây bỏng rát, kích ứng và viêm da tiếp xúc dị ứng.
Rau diếp dại thường được đồn thổi là bài thuốc dân gian giúp làm tan sỏi thận canxi oxalat nhanh chóng. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận khả năng chống oxy hóa và giảm viêm trên động vật hoặc ống nghiệm, hoàn toàn thiếu dữ liệu lâm sàng chứng minh hiệu quả đánh tan sỏi trên người.
Cây quả nổ (*Ruellia tuberosa*) và sâm đất (*Boerhavia diffusa*) là hai loài thực vật hoàn toàn khác biệt về chi họ, thành phần hoạt chất và tác động dược lý. Việc nhầm lẫn giữa hai loại cây mọc dại này tiềm ẩn nguy cơ tương tác thuốc nguy hiểm qua gan, người dân cần cẩn trọng để tránh dùng sai mục đích.
Thuốc tẩy giun hiện đại như albendazole và mebendazole được khoa học khuyến cáo ưu tiên nhờ hiệu lực sạch giun trên 90% và độ an toàn đã chứng minh qua nhiều thử nghiệm lâm sàng lớn trên người. Trong khi đó, quả mắc nưa mới chỉ dừng lại ở các thử nghiệm tiền lâm sàng trên động vật và thiếu dữ liệu chuẩn hóa an toàn ở người.
Quán chúng từng được y học cổ truyền dùng để trừ giun sán, nhưng bằng chứng khoa học hiện đại không xem đây là liệu pháp tẩy giun an toàn. Các nghiên cứu mới cho thấy dược liệu này thể hiện hoạt tính gây độc tế bào và ức chế khối u hơn là diệt ký sinh trùng, do đó người dân không nên tự ý sử dụng.
Nhiều mẹ bầu truyền tai nhau uống trà lá mâm xôi vào cuối thai kỳ để kích thích chuyển dạ và giúp sinh nở dễ dàng hơn. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy thảo dược này không giúp rút ngắn giai đoạn đầu của chuyển dạ, hiệu quả kích thích sinh rất yếu và tiềm ẩn rủi ro hạ đường huyết.
Quái thảo mềm (*Circaea mollis*) và quái thảo thường (*Circaea lutetiana*) cùng thuộc chi *Circaea* nhưng khác biệt về cấu trúc di truyền, đặc tính mô học và hướng nghiên cứu hoạt chất. Quái thảo mềm được chứng minh chứa nhiều flavonoid giúp giảm viêm khớp ở chuột, trong khi quái thảo thường được định lượng hợp chất ellagitannin oenothein B.
Phục linh là dược liệu an toàn nhưng cần dùng đúng liều lượng theo dạng bào chế. Thông thường, liều dùng dạng sắc nước dao động 9-15 g mỗi ngày, trong khi dạng bột thô chỉ nên dùng 3-6 g. Lạm dụng quá nhiều bột thô có thể gây khó tiêu, đầy trướng bụng hoặc tiêu chảy do lượng chất xơ khó phân giải của nấm.
Phượng tím (*Jacaranda mimosifolia*) và phượng vĩ (*Delonix regia*) thuộc hai họ thực vật hoàn toàn khác nhau với thành phần hóa học riêng biệt. Dù các chiết xuất bước đầu thể hiện khả năng chống oxy hóa, kháng viêm hoặc hỗ trợ tan huyết khối trong phòng thí nghiệm, người dân tuyệt đối không nên nhầm lẫn hoặc tùy tiện dùng làm thuốc.
Phòng phong bắc chuẩn là rễ cây *Saposhnikovia divaricata*, chứa các hoạt chất đặc hữu như chromone và coumarin. Các loại "phòng phong nam" trên thị trường thực chất là loài thay thế khác họ, không cùng thành phần hóa thực vật. Người dùng cần phân biệt rõ để tránh mua nhầm dược liệu kém chất lượng.
Phong lữ cảnh trồng chậu (*Pelargonium x hortorum*) và phong lữ dược liệu (*Pelargonium sidoides*) hoàn toàn khác nhau về hoạt chất. Nghiên cứu chỉ ra rễ phong lữ cảnh không chứa umckalin – chất đặc trưng của dược liệu trị hô hấp – nên tuyệt đối không dùng cây cảnh để thay thế thuốc chữa bệnh.
Phụ nữ mang thai không được dùng nần nghệ do dược liệu này chứa saponin steroid tiềm ẩn nguy cơ kích thích co bóp tử cung gây sảy thai. Thiếu hoàn toàn thử nghiệm lâm sàng chứng minh tính an toàn trên thai phụ, do đó việc tự ý dùng để hạ mỡ máu hay trị đau nhức là chống chỉ định tuyệt đối.