1580 bài viết
Bạc hà núi chứa nhiều hợp chất quý như phenylethanoid glycoside và flavonoid với hoạt tính chống oxy hóa, bảo vệ tế bào gan trong ống nghiệm. Dù vậy, các chuyên gia y tế nhấn mạnh thảo dược này hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, không thể dùng thay thế thuốc chống viêm đặc hiệu.
Bạc hà Á (*Mentha arvensis*) chứa hàm lượng tinh dầu và tỷ lệ menthol tự nhiên vượt trội, rất thích hợp để chiết xuất dược liệu làm cao xoa, thuốc giảm đau cơ và sát trùng. Trong khi đó, bạc hà Âu (*Mentha piperita*) có nồng độ menthol dịu nhẹ, hài hòa hơn, trở thành lựa chọn lý tưởng cho các bài thuốc làm dịu co thắt dạ dày và hỗ trợ tiêu hóa.
Các hợp chất triterpene trong bơ hạt mỡ đã được chứng minh có khả năng ức chế sản sinh chất gây viêm nitrite, giảm phù nề mô và bảo vệ sụn khớp trên mô hình động vật thí nghiệm, mở ra tiềm năng ứng dụng tự nhiên hỗ trợ chống viêm an toàn.
Nghiên cứu lâm sàng khẳng định ăn một quả bơ (khoảng 136 g) mỗi ngày giúp giảm đáng kể cholesterol xấu LDL-C, giảm số lượng hạt mỡ nhỏ đậm đặc và chống oxy hóa lipid. Tuy nhiên, lợi ích này chỉ đạt được khi bơ dùng để thay thế chất béo bão hòa xấu trong khẩu phần ăn cân đối.
Bạc hà đắng (*Marrubium vulgare*) với hoạt chất marrubiin từ lâu được Commission E ghi nhận giúp long đờm nhờ phản xạ vị đắng kích thích phế quản. Dù vậy, bằng chứng khoa học hiện nay chủ yếu dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm và động vật, hoàn toàn thiếu các thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả trị ho.
Bôi dung dịch tinh dầu bạc hà 10% tại trán và thái dương giúp giảm đau đầu căng thẳng hiệu quả tương đương paracetamol đường uống. Phương pháp này khởi phát tác dụng nhanh sau 15 phút, được y văn công nhận là liệu pháp chuẩn an toàn cho người lớn và trẻ từ 6 tuổi trở lên.
Cây bún thiêu thường được truyền miệng trị sỏi thận nhờ hoạt chất lupeol. Tuy nhiên, bằng chứng tác dụng ức chế tinh thể canxi oxalat mới dừng lại ở mô hình chuột thí nghiệm; dữ liệu lâm sàng trên người hiện chưa đủ. Người bệnh không nên tự ý dùng thay thế phác đồ y khoa.
Nghiên cứu tiền lâm sàng trên chuột cho thấy flavonoid từ lá bùng bục giúp hạ men gan và giảm tích tụ xơ hóa do nhiễm độc. Tuy nhiên, giới y khoa chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người, vì vậy người dân tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược thô thay thế phác đồ điều trị y tế.
Bùm bụp trườn là dược liệu quen thuộc trong các bài thuốc dân gian trị đau nhức xương khớp và phong thấp. Các thử nghiệm trên động vật và tế bào ghi nhận khả năng giảm đau, kháng viêm rõ rệt, nhưng hiện vẫn chưa có dữ liệu lâm sàng trên người để xác nhận hiệu quả điều trị.
Cây bùng bục được dân gian truyền tai nhau về công dụng trị đau dạ dày nhờ khả năng làm dịu cơn đau. Dù các nghiên cứu ghi nhận chiết xuất từ chi bùng bục có hoạt tính kháng viêm và giảm đau trên động vật thực nghiệm, hiện vẫn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả và độ an toàn của loài cây này trên bệnh nhân đau dạ dày.
Gossypol chiết xuất từ hạt bông vải từng được kỳ vọng là thuốc tránh thai hiệu quả cho nam giới, nhưng đã bị Tổ chức Y tế Thế giới bác bỏ. Dù ức chế sinh tinh mạnh mẽ, hoạt chất này tiềm ẩn nguy cơ vô sinh vĩnh viễn và gây biến chứng hạ kali máu nguy hiểm.
Gossypol trong hạt bông vải từng được kỳ vọng làm thuốc tránh thai nam nhờ hiệu quả ức chế sinh tinh trên 98%. Tuy nhiên, nguy cơ hủy hoại tế bào tinh hoàn và dẫn đến vô sinh vĩnh viễn đã khiến Tổ chức Y tế Thế giới chính thức loại bỏ hoạt chất này.