9704 bài viết
Thăng dược là chế phẩm chứa thủy ngân dùng ngoài trong y học cổ truyền. Việc bôi chất chứa thủy ngân lên da hoặc vết thương hở có nguy cơ gây dị ứng tiếp xúc và hấp thu toàn thân qua da vào máu. Người bệnh cần hết sức thận trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.
Thạch tiên đào (chi *Pholidota*) và thạch hộc (chi *Dendrobium*) là hai loại thảo dược hoàn toàn khác nhau về bản chất thực vật và di truyền. Do hình thái tương đồng và giá thành thạch hộc rất đắt, thạch tiên đào thường bị nhầm lẫn hoặc dùng làm tạp chất thay thế thạch hộc trên thị trường.
Rễ thường sơn (*Dichroa febrifuga*) là dược liệu có độc tính cao, khoảng an toàn hẹp và dễ gây tổn thương gan, thận, tim. Tự sắc uống tại nhà khi sốt kéo dài tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cấp tính, buồn nôn dữ dội và suy tạng, tuyệt đối không nên thực hiện.
Thạch tiên đào thường được dân gian truyền tai nhau như vị thuốc quý trị phế nhiệt, làm dịu ho và viêm họng. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện đại mới chỉ ghi nhận tiềm năng kháng viêm, chống oxy hóa trong ống nghiệm và mô hình động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người bị viêm đường hô hấp.
Thông mộc và nhân sâm cùng thuộc họ Ngũ gia bì (Araliaceae), khiến nhiều người lầm tưởng chúng có công dụng tương đương. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy thông mộc thiếu hoàn toàn các ginsenoside khung dammarane quý giá của nhân sâm, do đó không có giá trị bồi bổ hay hiệu quả dược lý tương đương.
Uống nước sắc thông mộc mỗi ngày có an toàn không là băn khoăn của nhiều người. Dược điển quy định giới hạn an toàn từ 9 đến 15 gam dược liệu khô mỗi ngày; việc lạm dụng quá liều hoặc dùng kéo dài tiềm ẩn nguy cơ gây tiêu chảy mạn tính và xáo trộn các chỉ số sinh hóa.
Thạch kiếm chứa hơn 300 hợp chất hóa thực vật, nổi bật là các phân tử phenolic và triterpenoid. Nghiên cứu dược lý hiện đại ghi nhận các chất này có tiềm năng hỗ trợ di cư tế bào, điều hòa tạo mạch và ức chế các enzyme chuyển hóa quan trọng trong thử nghiệm in vitro.
Nhiều người truyền tai nhau tử thạch anh (thạch anh tím) có thể "làm ấm tử cung" và chữa vô sinh nữ. Tuy nhiên, y học hiện đại chưa có bằng chứng lâm sàng xác nhận hiệu quả độc lập của khoáng vật này; chỉ có các bài thuốc thảo dược phối hợp được chứng minh giúp cải thiện tỷ lệ thụ thai.
Chiết xuất thăng ma được nhiều phụ nữ lựa chọn để giảm bớt các cơn bốc hỏa tuổi mãn kinh. Dù các nghiên cứu ghi nhận hiệu quả tích cực của loài *Cimicifuga racemosa*, dữ liệu khoa học trên người của loài *Cimicifuga dahurica* vẫn còn rất hạn chế.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước sắc cây thông đất để trị teo não, suy giảm trí nhớ mà không biết dược liệu này ức chế enzym acetylcholinesterase, làm tăng lượng acetylcholine trong cơ thể. Sự tích tụ acetylcholine gây kích thích hệ phó giao cảm và tăng co thắt cơ trơn, tiềm ẩn nguy hiểm nghiêm trọng cho người hen suyễn, loét dạ dày, nhịp tim chậm và tắc nghẽn đường tiểu.
Nhiều lời đồn cho rằng rễ cây thôi chanh lá xôn có thể chữa nọc rắn cắn. Tuy nhiên, y học thực chứng hoàn toàn không có dữ liệu chứng minh loại cây này trung hòa được nọc độc. Tự ý dùng thảo dược đắp vết rắn cắn làm chậm trễ thời gian cấp cứu, đe dọa trực tiếp đến tính mạng người bệnh.
Các triterpenoid glycoside từ thân rễ cây thăng ma (*Cimicifuga dahurica*) đã được chứng minh có khả năng ức chế men iNOS và các cytokine gây viêm như TNF-alpha, IL-6 trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện có đa phần là tiền lâm sàng, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.