16886 bài viết
Lá mùi và hạt mùi tuy cùng thuộc cây rau mùi (*Coriandrum sativum L.*) nhưng mang thành phần dưỡng chất và hoạt chất sinh học khác biệt rõ rệt. Trong khi lá giàu hợp chất phenolic, flavonoid, aldehyde thì hạt mùi lại tập trung lượng lớn tinh dầu thơm với hoạt chất nổi bật là linalool cùng các acid béo đặc thù.
Nghiên cứu trên động vật cho thấy cây sam biển có tiềm năng bảo vệ gan trước hóa chất, rượu và độc tố vi nấm nhờ hoạt tính chống oxy hóa. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người quy mô lớn hiện vẫn chưa được xác lập.
Cây sam biển là loài cỏ dại mọng nước có tiềm năng nghiên cứu dược lý nhưng thiếu thử nghiệm an toàn trên người. Ba nhóm đối tượng gồm phụ nữ mang thai, người suy thận và người huyết áp thấp cần tránh sử dụng để phòng ngừa nguy cơ co bóp tử cung, ngộ độc chuyển hóa và tụt huyết áp nguy hiểm.
Matrine và oxymatrine là hai hoạt chất alkaloid nổi bật chiết xuất từ cây khổ sâm cho rễ, ghi nhận khả năng ức chế nhiều phản ứng viêm qua mô hình thí nghiệm. Tuy nhiên, giới chuyên môn nhận định các bằng chứng hiện nay chủ yếu dừng ở mức tiền lâm sàng, chưa đủ dữ liệu thử nghiệm người quy mô lớn.
Hạt rau mùi chứa nhiều polyphenol hỗ trợ kích thích tiết insulin và hạ đường huyết trong các thử nghiệm thực nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người hiện mới dừng lại ở các nghiên cứu nhỏ, không đủ cơ sở để thay thế thuốc điều trị đái tháo đường theo chỉ định y khoa.
Rễ khổ sâm chứa nhiều alkaloid và flavonoid có khả năng giảm ngứa, chống viêm trên mô hình thực nghiệm, nhưng việc tự đun rửa ngoài da tiềm ẩn rủi ro kích ứng tiếp xúc nếu dùng sai nồng độ.
Khổ sâm cho rễ (*Sophora flavescens*) và khổ sâm cho lá (*Croton tonkinensis*) là hai loài hoàn toàn khác nhau. Việc nhầm lẫn giữa hai dược liệu này rất nguy hiểm, bởi rễ khổ sâm chứa nhiều alkaloid hoạt tính mạnh, dùng quá liều dễ gây ngộ độc với biểu hiện chóng mặt, nôn mửa và rối loạn nhịp tim.
Sam biển (*Trianthema portulacastrum*) và rau sam (*Portulaca oleracea*) là hai loài thảo dược khác nhau về cả cấu trúc giải phẫu lẫn hoạt tính sinh học. Trong khi rau sam có nhiều thử nghiệm lâm sàng về giảm viêm, hạ men gan và mỡ máu, các lợi ích bảo vệ gan và kháng nấm của sam biển hiện chủ yếu mới dừng lại ở nghiên cứu tiền lâm sàng.
Securinine là alkaloid quý trong cây nổ có tiềm năng ức chế tế bào ung thư và chống viêm thần kinh. Tuy nhiên, hoạt chất này khóa thụ thể ức chế GABA-A, khiến việc tự ý sắc uống liều cao dễ gây co giật nguy hiểm.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy vỏ cây nam sâm chứa nhiều hợp chất triterpenoid saponin độc đáo. Những hoạt chất này có khả năng ức chế sinh tổng hợp oxit nitric và ngăn chặn giải phóng các cytokine tiền viêm nguy hiểm như TNF-alpha và IL-1beta, mở ra tiềm năng lớn trong nghiên cứu thuốc kháng viêm tự nhiên.
Nghiên cứu cho thấy chiết xuất lá cây nóng (chi *Saurauia*) có khả năng ức chế oxit nitric và các cytokine gây viêm trên tế bào thí nghiệm, đồng thời điều hòa miễn dịch trên động vật. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại mới dừng ở mức tiền lâm sàng, chưa có thử nghiệm xác nhận trên cơ thể người.
Các nghiên cứu khoa học hiện nay về cây nam sâm (*Schefflera heptaphylla*) mới dừng lại ở việc nhận diện hoạt chất triterpene glycoside để kiểm soát chất lượng, hoàn toàn chưa có thử nghiệm tiền lâm sàng xác nhận khả năng giảm men gan hay chống peroxy hóa lipid. Người dân không nên tự ý dùng thay thế thuốc trị bệnh.