16890 bài viết
Cánh kiến đỏ thường được truyền miệng giúp trị sâu răng và viêm nướu, song chưa có bằng chứng lâm sàng xác thực công dụng này. Đa số thử nghiệm ức chế vi khuẩn Streptococcus mutans chỉ mới ghi nhận trên các thảo mộc khác trong phòng thí nghiệm, không thể thay thế điều trị nha khoa.
Nhiều lời đồn cho rằng cây cơm nếp (*Strobilanthes*) có thể hạ đường huyết, nhưng các bằng chứng khoa học về cơ chế ức chế enzym chuyển hóa đường hiện nay chủ yếu đến từ các dược liệu khác ở mức tiền lâm sàng; cây cơm nếp chưa có dữ liệu chứng minh hiệu quả điều trị đái tháo đường trên người.
Cây cơm nếp (lá nếp, lá dứa) thường dùng tạo hương thơm món ăn, nhưng dùng nước cốt đậm đặc liên tục tiềm ẩn nguy cơ sức khỏe. Ba nhóm gồm người huyết áp thấp, người sắp phẫu thuật và người suy giảm chức năng gan thận cần đặc biệt thận trọng để tránh biến chứng.
Cánh kiến đỏ chứa các acid laccaic có tiềm năng kháng nấm và ức chế vi khuẩn trong nông nghiệp khi được biến tính hóa học, nhưng chưa có bằng chứng lâm sàng nào chứng minh khả năng cầm máu trên người. Người dân không nên rắc bột thô lên vết thương hở để tránh nguy cơ nhiễm trùng.
Nhiều người chuộng cá ngựa tự nhiên vì nghĩ dược tính vượt trội cá ngựa nuôi. Tuy nhiên, các tài liệu khoa học hiện có chỉ khảo sát cá thịt như cá hồi, cá vược, cá tráp mà chưa có dữ liệu đối đầu trực tiếp về axit amin, phospholipid hay steroid sinh học trên cá ngựa.
Cà dại hoa trắng thường được dân gian dùng trị thiếu máu, nhưng khoa học cho thấy sắt non-heme trong loài cây này có sinh khả dụng thấp, bị cản trở bởi hợp chất polyphenol và không thể phục hồi chỉ số hemoglobin trong các thử nghiệm thực nghiệm.
Cát sâm không thể thay thế cho sâm bố chính do hai cây thuộc hai họ thực vật khác biệt hoàn toàn (họ Đậu và họ Cẩm quỳ), sở hữu thành phần hóa sinh và tác dụng sinh học riêng biệt. Việc dùng lẫn lộn có thể làm mất hiệu quả trị liệu và gây tác động không mong muốn đến chuyển hóa đường huyết.
Cây cáp điền được dân gian đồn thổi có khả năng chữa khỏi đái tháo đường, nhưng khoa học hiện chỉ mới ghi nhận hoạt tính hạ đường huyết và phục hồi tụy trên mô hình động vật thí nghiệm. Bệnh nhân tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị để dùng thảo dược khi chưa có kiểm chứng lâm sàng ở người.
Chiết xuất cây Càng cua (*Cryptolepis buchananii*) bước đầu cho thấy đặc tính kháng viêm, giảm đau và bảo vệ sụn khớp trên mô hình thực nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng đối chứng với thuốc NSAID trong điều trị thoái hóa khớp gối vẫn còn hạn chế, người bệnh chưa nên tự ý dùng thay thế thuốc tây y.
Rễ cát cánh trị ho, long đờm hiệu quả nhưng chứa hàm lượng saponin cao dễ kích ứng dạ dày gây buồn nôn nếu lạm dụng. Tuân thủ khoảng liều khuyến nghị thông thường từ 3–9g mỗi ngày, uống sau ăn và sơ chế bỏ vỏ giúp hấp thu tối đa dược tính mà không gây khó chịu cho hệ tiêu hóa.
Rễ cát cánh làm kim chi (doraji) và vị thuốc đông y cùng một loài nhưng khác biệt lớn về chế biến. Doraji ẩm thực trải qua bóp muối xả nước để khử đắng, làm thất thoát phần lớn platycodin; trong khi rễ dược liệu sấy khô trực tiếp giữ trọn saponin đậm đặc để phát huy tác dụng trị liệu.
Quan niệm cát cánh càng uống nhiều càng bổ phổi là sai lầm khoa học nghiêm trọng. Rễ cát cánh chứa lượng lớn saponin; khi nạp liều cao vượt ngưỡng, hoạt chất này không làm tăng thêm hiệu quả long đờm mà kích ứng mạnh niêm mạc ruột, phá vỡ màng tế bào, dẫn đến buồn nôn và tiêu chảy cấp.